II SAB/Bk 122/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2019 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na bezczynność pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w przedmiocie niewypisania skierowania na pomoc żywnościową p o s t a n a w i a odrzucić skargę W piśmie z dnia 12 listopada 2018 r. zatytułowanym "Skarga na bezczynność M. G. pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W.", kierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, J. G. wskazał, że "wnosi skargę na M. G. [...] o celową bezczynność, o nieprzestrzeganie po raz kolejny obowiązujących przepisów prawa, po to aby jeszcze bardziej pogłębić złą sytuację materialną, finansową i zdrowotną" skarżącego odmawiając mu skierowania na pomoc żywnościową. W uzasadnieniu powyższej skargi J. G. przedstawił sytuację, jaka miała miejsce w drugiej połowie października 2018 r. Jak wyjaśnił, po przeczytaniu na drzwiach wejściowych do OPS w W. informacji o wydawaniu artykułów żywnościowych w dniu 7 listopada 2018 r., zwrócił się do pracownika socjalnego M. G. o skierowanie i – jak wskazał – wyraził zamiar skorzystania z pomocy żywnościowej. Pracownik socjalny miała go przyjąć nieuprzejmie, arogancko, zwłaszcza że zdaniem skarżącego jest celowo nieprzyjaźnie do niego nastawiona i przedstawia nieprawdziwe informacje na jego temat. Jak wskazał skarżący, pracownik nie wystawiła skierowania na uzyskanie pomocy żywnościowej w związku z tym nie mógł z niej skorzystać. Dlatego w dniu 30 października 2018 r. złożył pisemny wniosek o pomoc żywnościową, który osobiście przyjęła i podpisała ww. pracownik socjalny. Po przyjęciu tego wniosku nadal nie wypisała mu skierowania do otrzymania pomocy żywnościowej, nie powiedziała, kiedy takie skierowanie wypisze. W dniu 7 listopada 2018 r. udał się do OPS i został zapytany przez Kierownika OPS czy jeździł po odbiór żywności, a na jego negatywną odpowiedź motywowaną brakiem skierowania wskazano mu, że zdaniem pracownika socjalnego nie składał wniosku o pomoc żywnościową ale wniosek o zasiłek celowy na zakup żywności. Na udokumentowanie treści swojego wniosku załączył do skargi "Wniosek o pomoc żywnościową" z datą wpływu do OPS 30 października 2018 r. Wskazał, że w dniu 7 listopada 2018 r. wypisano mu skierowanie, jednakże nie mógł pomocy żywnościowej odebrać bowiem godziny wydawania tej pomocy upłynęły tego dnia. W pozostałym zakresie skarga zawiera zarzuty wobec pracownika socjalnego dotyczące jego negatywnego nastawienia do skarżącego, jak też opis sytuacji z 2017 r., w której nie została mu wydana pomoc żywnościowa z uwagi na to, że pomoc dotyczyła innej gminy niż gmina jego miejsca zamieszkania. W ocenie skarżącego, bezczynność pracownika socjalnego M. G. była celowa, miała na celu pogłębienie jego i tak trudnej sytuacji oraz dyskryminację. Wniósł o ukaranie grzywną pracownika socjalnego oraz Kierownika OPS w W., przyznanie sumy pieniężnej od organu. W odpowiedzi na skargę organ (Kierownika OPS w W.) wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pracownik socjalny, której dotyczy skarga, jest osobą doświadczoną, sumienną rzetelną i uczciwą. Skarżący jest częstym klientem Ośrodka, jego zachowanie wobec pracowników OPS budzi poważne zastrzeżenia, zaś nie otrzymuje on pomocy socjalnej z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Organ wyjaśnił, że informacja o wydawaniu artykułów żywnościowych jest zawsze wywieszana w BIP OPS, jak i na drzwiach i tablicy ogłoszeń OPS. Skarżący ma zawsze problem z odbiorem tej pomocy w wyznaczonych terminach, a nikt poza nim nie zgłasza co do możliwości odbioru zastrzeżeń. Kierownik wskazała, że osobiście poprosiła osobę wydającą artykuły żywnościowe, aby wydano je skarżącemu w drodze wyjątku, jednakże skarżący nie odebrał skierowania jak też nie zgłosił się po odbiór artykułów. Podkreśliła trudny charakter współpracy ze skarżącym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga na bezczynność podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje: legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), dalej: P.p.s.a. Sąd administracyjny jest również właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.). Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.). Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje natomiast spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu (jego pracowników), wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich) wymienionych w art. 227 K.p.a., wnoszonych na podstawie przepisów Działu VIII K.p.a. "Skargi i wnioski". Również w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ oraz to, czy takie załatwienie faktycznie nastąpiło. Sąd nie może też kontrolować sposobu procedowania organu załatwiającego skargę na działanie (art. 237 § 1 i § 3 K.p.a.). W sprawach ze skargi obywatelskiej sąd nie kontroluje również bezczynności czy niedziałania organów w zakresie załatwienia skargi. Skoro bowiem nie kontroluje sposobu załatwienia skargi, w tym sposobu procesowego postąpienia z nią, to też nie jest możliwe kontrolowanie czy organ uczynił to prawidłowo lub też czy działania w tym zakresie nie przedsięwziął. Zdaniem sądu, z sytuacją złożenia do sądu skargi na bezczynność w ramach tzw. skargi obywatelskiej mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Z treści skargi, tj. pisma z dnia 12 listopada 2018 r. wynika, że zaskarżona została bezczynność pracownika socjalnego polegająca na niewystawieniu skierowania na otrzymanie pomocy żywnościowej w okolicznościach rozmowy skarżącego z pracownikiem socjalnym w drugiej połowie października 2018 r., podczas wizyty skarżącego w OPS. Jak wynika z nadesłanych wypowiedzi obydwu stron postępowania, formalny pisemny wniosek o pomoc żywnościową skarżący złożył w dniu 30 października 2018 r., co sam przyznaje kserokopię tego wniosku przedkładając. Zdaniem zaś organu, umożliwiono mu uzyskanie pomocy żywnościowej w innym terminie wypisując skierowanie w dniu 7 listopada 2018 r. (s. 4 skargi, s. 2 odpowiedzi na skargę), po którą to pomoc się nie zgłosił. Należy zatem rozdzielić dwie sytuacje, niezadowolenie J. G. z załatwienia jego sprawy oraz z kontaktu z pracownikiem socjalnym podczas wizyty w drugiej połowie października 2018 r. od złożenia wniosku o pomoc żywnościową w dniu 30 października 2018 r. Zdaniem sądu, skarga w sprawie niniejszej dotyczy zachowania pracownika i w tym zakresie stanowi tzw. skargę obywatelską. Natomiast kwestia załatwienia jego wniosku z dnia 30 października 2018 r. nie może być objęta niniejszą sprawą, bowiem wniosek ten podlegał załatwieniu przez właściwy organ (Kierownika OPS), a tego organu skarga na bezczynność nie dotyczy, co wyraźnie wynika z jej tytułu. Taka interpretacja skargi jest uzasadniona. J. G. wielokrotnie składał w tutejszym sądzie skargi, zarówno na bezczynność jak i na działanie organów (Kierownika OPS), w tym część jego skarg (zwłaszcza na bezczynność) została uwzględniona. Zatem formułowane przez niego wnioski i żądania, w tym wskazanie konkretnego tytułu skargi określającego jej przedmiot traktowane powinny być literalnie. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej. Dlatego sąd zakwalifikował skargę jako skargę tzw. obywatelską. Nadto, jak wynika z odpowiedzi na skargę, podjęto działania mające na celu umożliwienie skarżącemu uzyskania pomocy żywnościowej, co wskazuje na nadanie pisemnemu wnioskowi o pomoc żywnościową biegu i co wyklucza badanie bezczynności w sprawie niniejszej w tym zakresie, właśnie z uwagi na przekazanie wniosku z dnia 30 października 2018 r. do odrębnego procedowania. Jeszcze raz podkreślić należy, że skarga na bezczynność w sprawie niniejszej nie dotyczy nieuzyskania pomocy żywnościowej i nie jest skargą na bezczynność organu, ale skargą wyrażającą niezadowolenie z pracy jednego z pracowników socjalnych OPS. Kwalifikując złożoną skargę na bezczynność jako tzw. skargę obywatelską sąd jest zobowiązany do jej odrzucenia. Niezadowolenie skarżącego ze sposobu pracy pracowników socjalnych i z ich stosunku do niego pozostaje poza granicami kognicji sądów administracyjnych. Skarżący przedstawia swoją negatywną ocenę zachowania pracownika, zaś taka aktywność pracownika jest poza zakresem kontroli sądu. Jeśli zaś skarżący zamierza kwestionować sposób załatwienia wniosku z dnia 30 października 2018 r., tj. bezczynność w tym zakresie, może złożyć skargę na bezczynność organu (nie pracownika) poprzedzając tę skargę stosownym środkiem zaskarżenia (ponagleniem). Sąd nie znajduje zatem podstaw do zakwalifikowania pisma skarżącego inaczej niż jako skargi na bezczynność wniesionej w ramach interwencji obywatelskiej uregulowanej przepisami Działu VIII K.p.a. Taka zaś skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, bowiem nie mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Podlega rozpoznaniu w trybie tzw. uproszczonym przez właściwy organ wskazany w art. 229 K.p.a., a o sposobie jej rozpoznania zawiadamia się skarżącego (art. 237 § 3 k.p.a.). Ten sposób procedowania, jak i sposób załatwienia skargi pozostaje jednak poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.