II SAB/Bk 13/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał (spr.), po rozpoznaniu w dniu 09 kwietnia 2009 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym skargi J. W. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r. oddalającym wniosek o wyłączenie sędziów wydanym w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 53/08 ze skargi J. W. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie niezałatwienia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania "wpadkowego" zakończonego postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 53/08 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r. wydanym na skutek wniosku skarżącej J. W. tutejszy sąd odmówił wyłączenia sędziów sprawozdawców: D. Tryniszewskiej – Bytys i Anny Sobolewskiej – Nazarczyk od udziału w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 53/08 ze skargi J. W. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie niezałatwienia wniosku o podjęcie postępowania zawieszonego w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie zawieszenia wznowionego postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę (k. 142 akt II SAB/Bk 53/08). W dniu 23 marca 2009 r. skarżąca wniosła pismo zatytułowane "Skarga o wznowienie postępowania" zakończonego w/w postanowieniem wnosząc o jego uchylenie i ponowne rozpatrzenie wniosku. Powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. w sprawie sygn. akt SK 53/01, w którym stwierdzono niekonstytucyjność przepisu art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności. Na tej podstawie podniosła, że sędziowie orzekający w sprawie niniejszej nie byli bezstronni, przy czym podała przykłady, które jej zdaniem świadczą o stronniczości sędziów, związane z procesowymi czynnościami sprawozdawców w konkretnych sprawach poczynając od 2004 r. Zarzuciła, że stronniczość wynika z powiązań rodzinnych byłego Prezesa Sądu z Dyrektorem Wydziału Infrastruktury P. Urzędu Wojewódzkiego w B. W odpowiedzi na wezwanie sądu o sprecyzowanie pisma zatytułowanego "Skarga o wznowienie" skarżąca podała, że chodzi jej o przeprowadzenie nadzwyczajnej kontroli postanowienia o odmowie wyłączenia składu orzekającego w sprawie. Powołała poglądy prezentowane w monografii K. Sobieralskiego "Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego", jak również przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji i wskazała na zmienione brzmienie art. 19 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona w sprawie niniejszej skarga o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem wpadkowym, oddalającym wniosek o wyłączenie sędziów jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem kontroli orzeczeń sądowych w tym sensie, że służy weryfikacji wadliwych orzeczeń (postanowień i wyroków), które z uwagi na przymiot prawomocności nie mogą być zaskarżone czy też wzruszone środkami prawnymi przysługującymi w zwykłym trybie. Dotyczy orzeczeń kończących postępowanie wszczęte przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52, albo wniosku, o jakim mowa w art. 63 p.p.s.a, to jest prawomocnie kończących sprawę sądowoadministracyjną w rozumieniu art. 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. (vide postanow. NSA z dnia 12 października 2007 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1112/07, http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast orzeczenia tzw. wpadkowe (incydentalne), jak w sprawie niniejszej postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziów, nie kończą postępowania w rozumieniu podanym powyżej, dlatego przepis art. 270 p.p.s.a. nie może być podstawą ich wzruszenia w tym nadzwyczajnym trybie. Ustawa procesowa przewiduje bowiem inną, samodzielną podstawę wzruszenia prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w sprawie, a mianowicie art. 165 p.p.s.a., według którego wskutek zmiany okoliczności sprawy postanowienia takie mogą być w sprawie uchylane lub zmieniane (vide postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawie sygn. akt I GZ 2/06, Lex nr 244357). W przypadku kwestii incydentalnych rozstrzygniętych prawomocnym postanowieniem, ustawa procesowa nie zabrania również ponowienia wniosku w kwestii rozpoznanej już prawomocnie postanowieniem wpadkowym (jak np. o prawo pomocy, o wyłączenie sędziego ...). Ewentualne wadliwości postępowania wpadkowego (nawet zakończonego prawomocnie) mogą również stanowić zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej od orzeczenia kończącego postępowanie. Powyższe stanowisko odnosi się również w całości do tych postanowień wpadkowych, co do których – jak w sprawie niniejszej – zarzut dotyczy oparcia rozstrzygnięcia na podstawie prawnej sprzecznej z Konstytucją RP. Jak wskazał bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 02 marca 2004 r. w sprawie sygn. akt SK 53/03 (OTK-A 2004/3/16) doprowadzenie do stanu konstytucyjności poprzez wzruszenie rozstrzygnięcia (incydentalnego) opartego na przepisie uznanym przez Trybunał za niekonstytucyjny jest kwestią właściwej wykładni systemowej i umiejętnego zastosowania przez sądy dostępnych instytucji zawartych w aktach prawnych, w oparciu o które orzekają. Powyższe uprawnia do twierdzenia, że niedopuszczalne jest uruchomienie trybu nadzwyczajnego wznowienia postępowania w stosunku do postanowienia niekończącego postępowania w sprawie (wpadkowego) w sytuacji, gdy postępowanie co do istoty nie zostało jeszcze zakończone. Istnieje bowiem możliwość wyeliminowania takiego postanowienia z obrotu prawnego zwykłymi środkami dostępnymi stronie w toku postępowania przed jego prawomocnym zakończeniem (art. 165 p.p.s.a.). W rozpoznawanym przypadku zarzuca skarżąca postanowieniu z dnia 29 stycznia 2009 r. oddalającemu wniosek o wyłączenie sędziów, że zostało oparte na niekonstytucyjnym i nieobowiązującym już w dacie orzekania brzmieniu przepisu art. 19 p.p.s.a. Powyższe orzeczenie jest postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie i prawomocnym, bowiem nie zostało zakwestionowane w toku instancji. Nie zakończyło się również postępowanie w jego głównym nurcie, bowiem skarga dotyczy bezczynności Wojewody P. polegającej na niezałatwieniu wniosku o zawieszenie postępowania w jednej z licznych spraw, w której stroną jest skarżąca. W tej sytuacji przyjąć należy, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem wpadkowym jest niedopuszczalna, jako wniesiona od orzeczenia, co do którego istnieje możliwość jego wzruszenia za pomocą zwykłych środków przysługujących stronie w toku postępowania. Mając na uwadze powyższe wskazać trzeba, że w obecnym stanie postępowania skarżąca może złożyć ponowny wniosek o wyłączenie sędziów lub też może złożyć wniosek o zmianę lub uchylenie zakwestionowanego postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. Rolą sądu będzie natomiast rozpoznanie tego żądania na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a., z uwzględnieniem jego brzmienia na datę orzekania przez sąd. Możliwość zaskarżenia wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia zostanie następnie oceniona na podstawie art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Uzupełniająco wskazać też należy, że środkiem prawnym, w którym strona może podnieść zarzut odnośnie postanowienia wpadkowego (incydentalnego) jest skarga kasacyjna od rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Mając powyższe na uwadze orzeczono o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania jako niedopuszczalnej (art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 276 p.p.s.a.).