II SAB/Bk 15/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 03 września 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w przedmiocie udzielenia informacji o stanie zaległości skarżącego wobec funduszu alimentacyjnego p o s t a n a w i a - odrzucić skargę.- Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych: W dniu 25 września 2008 r. N. i H. K. złożyli w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. wnioski o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W obu sprawach dłużnikiem alimentacyjnym jest ojciec wnioskodawców – M. K., przebywający w USA. Na podstawie zaświadczenia z Sądu Okręgowego w Ł., w którym stwierdzono bezskuteczność egzekucji przyznano: - N. K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w pełnej wysokości zasądzonych alimentów, tj. 500 zł miesięcznie – decyzja z dnia [...] października 2008 r. nr [...], - H. K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w pełnej wysokości zasądzonych alimentów, tj. 400 zł miesięcznie – decyzja z dnia [...] października 2008 r. nr [...]. Informacja o przyznaniu powyższych uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego została przez organ wysłana do dłużnika alimentacyjnego w dniu 9 października 2008 r. Pismem z dnia 21 listopada 2008 r. pełnomocnik M. K. poinformował organ, że zasądzone alimenty za miesiąc październik i listopad 2008 r. zostały przez niego wpłacone bezpośrednio do wierzyciela (załączono dowód nadania przekazu pocztowego). Jednocześnie pełnomocnik zwrócił się do organu o udzielenie pisemnej informacji czy M. K. posiada zaległości w funduszu świadczeń alimentacyjnych. W oświadczeniach złożonych w dniu 2 grudnia 2008 r. N. i H. K. potwierdzili fakt otrzymania alimentów. Z uwagi jednak na znaczne zadłużenie alimentacyjne otrzymane alimenty zaliczyli na poczet zaległości. Następnie organ pismami z dnia 8 grudnia 2008 r. i 15 grudnia 2008 r. zwrócił się do dłużnika o udzielenie informacji czy były płacone alimenty na rzecz wierzycieli H. i N. K. w latach 2006 -2008 i o przesłanie dowodów wpłat, potwierdzających płacone alimenty. W dniu 5 stycznia 2009 r. zostały doręczone do organu oryginały dowodów nadania przekazów pieniężnych wraz z prośbą ich zwrotu po sporządzeniu odpisów (pismo z dnia 30 grudnia 2008 r.). W piśmie tym zwrócono się również o nadesłanie odpisu "pierwszej decyzji w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. i H. K.". W odpowiedzi na pisma dłużnika alimentacyjnego z dnia 21 listopada 2008 r. i 30 grudnia 2008 r. organ poinformował go, że na dzień 12 stycznia 2009 r. posiada zadłużenie wobec MOPS w Z. z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1.848, 58 zł, tj. 1.815,91 zł tytułem należności głównej i 32,67 zł odsetki. Nadto poinformowano, że jego zadłużenie wobec osób uprawnionych wynosi 17.400 zł. Odnośnie prośby przesłania odpisu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyjaśniono, że do dłużnika zostały wysłane informacje o przyznaniu świadczeń w których zawarte są dane dotyczące ich kwot i okresu na jaki zostały przyznane. Wskazano, że przesłanie odpisu samej decyzji jest niemożliwe, gdyż została ona przekazana komornikowi sądowemu prowadzącemu postępowanie egzekucyjne. W załączeniu do pisma odesłano oryginalne dowody nadania przekazów pieniężnych – pismo z dnia 29 stycznia 2009 r. (k. 21 akt administracyjnych). Przedmiotowa korespondencja pomimo dwukrotnego awizowania – 5 lutego 2009 r. i 12 lutego 2009 r. nie została przez stronę odebrana w związku z czym została zwrócona do organu – (dowód k.22 akt administracyjnych). Pismem z dnia 13 lutego 2009 r. dłużnik alimentacyjny wniósł zażalenie na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. polegającą na niewydaniu na podstawie art. 23 , 24 i 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 61 i art. 104 kpa decyzji w sprawie jego zaległości za miesiąc październik i listopad 2008 r. w uzasadnieniu zażalenia dłużnik podniósł, że: - przesłał alimenty do rąk uprawnionych za miesiąc październik i listopad 2008 r. o czym organ został zawiadomiony na piśmie przed wypłatą świadczeń, - organ uznaje, że ma on zaległości, z czym nie można się zgodzić, - żąda wydania decyzji od której ewentualnie będzie mógł się odwołać do wyższej instancji, - od listopada 2008 r. monituje o wydanie takiej decyzji, lecz beż żadnego skutku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] stwierdziło niezasadność zażalenia. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie nie zachodzi bezczynność, gdyż: - Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. pismem z dnia 29 stycznia 2009 r. udzielił odpowiedzi na pisma M. K. z dnia 21 listopada 2008 r. i 30 grudnia 2008 r., - organ nie pozostaje w zwłoce wydania decyzji w trybie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów bo sprawie nie zaszły przesłanki do jej wydania, tj. nie upłynął okres świadczeniowy ani też nie uchylono decyzji przyznających świadczenia z funduszu alimentacyjnego, - żądanie wydania decyzji w trybie art. 23, 24 i 25 w/w ustawy jest bezzasadne, gdyż regulacja ta nie dotyczy dłużnika alimentacyjnego. Z postanowieniem tym nie zgodził się M. K. i bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. zaskarżył do sądu administracyjnego. Zarzucił, że: - stwierdzenie SKO iż pismem z dnia 29 stycznia 2009 r. udzielono odpowiedzi na jego pisma nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych sprawy, gdyż on do chwili obecnej takiego pisma nie otrzymał, - wniosek jego pełnomocnika o złożenie do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru tego pisma nie został uwzględniony, - bez odpowiedzi pozostał jego wniosek o zwrot oryginalnej dokumentacji potwierdzenia nadania przekazów pieniężnych. Nadto skarżący podniósł, że jest uprawniony do rzetelnej informacji, gdyż dotyczy to jego praw i obowiązków oraz, że stanowisko organu o braku podstaw do wydania decyzji powinno być wydane w formie przewidzianej przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Końcowo zaznaczył, że kuriozalnym wydaje się stanowisko organu, iż w okresie na który przyznaje się świadczenie alimentacyjne nie ma prawnych podstaw do zbadania legalności wypłaty tych świadczeń. Wskazując na powyższe wniósł o zobowiązanie organu do: - udzielenia informacji o stanie jego zaległości wobec funduszu, - wydania decyzji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za miesiąc wrzesień i październik 2008 r. w terminie 14 dni oraz zwrotu oryginalnej dokumentacji przedłożonej na żądanie organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie i podniósł, że strona przez cały czas otrzymywała od organu żądane informacje. O wydanie decyzji w sprawie zaległości za miesiąc październik – listopad 2008 r. wniosła dopiero w zażaleniu na bezczynność. Nadto organ podał, że w dniu 13 marca 2009 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości otrzymanych od dłużnika alimentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Rozpoznana skarga na bezczynność organu podlega, jako niedopuszczalna, odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zmianami). Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy, kognicja sądów administracyjnych obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, ale jedynie "w przypadkach określonych w pkt 1-4" § 2 art. 3 Chodzi tu o bezczynność organu w przypadkach wydawania aktów administracyjnych (decyzji oraz postanowień), a także innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie ulega wątpliwości, że udzielenie informacji o wysokości zaległych zobowiązań dłużnika alimentacyjnego wobec Skarbu Państwa (funduszu alimentacyjnego) nie należy do takich aktów lub czynności. To samo dotyczy zwrotu oryginalnej dokumentacji przedłożonej przez skarżącego w MOPS w Z. Na bezczynność organu w udzieleniu informacji lub zwrocie dokumentacji skarga nie przysługuje, a zatem wniesiona skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. W tym przypadku nie można mówić w ogóle o bezczynności. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem pismo zawierające stosowną informację udzieloną dłużnikowi (wraz ze zwracanymi mu dokumentami), które po dwukrotnym awizowaniu zostało zwrócone przez pocztę do urzędu. Pismo to uważa się za skutecznie doręczone stronie w trybie tzw. doręczenia zastępczego (art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego). Fakt ten nie budzi wątpliwości w świetle wyjaśnień Poczty Polskiej – Oddział Rejonowy w Ł. (k. 32 akt administracyjnych). Na bezczynność organu administracji w wydaniu decyzji administracyjnej przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Jednakże – zgodnie z przepisem art. 52 § 1 p.p.s.a. – skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem. Przepis art. 37 § 1 K.p.a postanawia, że na nie załatwienie sprawy w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego, służy stronie zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Oznacza to, iż skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu w wydaniu decyzji musi być poprzedzone uprzednim złożeniem zażalenia do organu wyższego stopnia na niezałatwienie w terminie wniosku o wydanie decyzji przez organ I instancji. Bez złożenia wniosku o wydanie decyzji przez organ I instancji, nie można temu organowi zarzucać bezczynności. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Wniosek o wydanie decyzji w sprawie zaległości M. K. za miesiąc październik i listopad 2008 r. został złożony dopiero w zażaleniu na bezczynność. Natomiast w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (k. 15 akt sądowych) skarżący wnosi o zobowiązanie organu I instancji do wydania innej decyzji "w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za miesiąc wrzesień i październik 2008 roku". Zgłaszane przez skarżącego wnioski nie mogą być skuteczne, albowiem w sprawie zaległości dłużnika alimentacyjnego organ nie wydaje decyzji, lecz udziela informacji. Natomiast żądanie stwierdzenia bezczynności organu w wydaniu decyzji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń nie zostało poprzedzone stosownym wnioskiem do organu I instancji, ani zażaleniem do organu wyższego stopnia. A zatem skarga na bezczynność organu w zakresie nie wydania decyzji jest również niedopuszczalna. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 52 § 1 tej ustawy.-