II SAB/Bk 16/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O.C. na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Podlaskiego do rozpoznania wniosku O.C. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Wojewody Podlaskiego na rzecz O.C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargą złożoną za pośrednictwem organu w dniu 15 stycznia 2026 r. O. C. (dalej: "skarżący"), obywatel Republiki Białorusi, zarzucił Wojewodzie Podlaskiemu bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w załatwieniu jego wniosku z 13 maja 2025 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wskazał, że jest zawodowym kierowcą międzynarodowym, a charakter wykonywanej pracy ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania przedsiębiorstwa, w którym jest zatrudniony. Wyjaśnił, ze pomimo upływu wielu miesięcy od dnia złożenia wniosku, organ nie podjął skutecznych czynności zmierzających do jego rozpoznania w terminach wynikających z przepisów prawa. Podał, że w dniu 13 listopada 2025r. jego pracodawca złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy, ale do dnia złożenia niniejszej skargi wniosek ten nie został rozpoznany ani nie udzielono na niego merytorycznej odpowiedzi. Do skargi dołączył W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podlaski wniósł o jej oddalenie. Nie kwestionując twierdzeń skarżącego co do daty złożenia wniosku, wskazał że skarżący nie złożył do Wojewody Podlaskiego ponaglenia w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP w związku z nie załatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Dalej organ wyjaśnił, że wprawdzie w dniu 13 listopada 2025r. wpłynął wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy skarżącego złożony przez Y. P. reprezentującego firmę E. Sp. z o.o., w której zatrudniony jest skarżący, tym niemniej z akt sprawy nie wynika aby wskazana osoba czy firma reprezentowały skarżącego w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Organ podkreślił też, że do reprezentowania swoich interesów przed Wojewodą Podlaskim skarżący ustanowił pełnomocnika w osobie jedynie N. B. Odnosząc się zaś merytorycznie do złożonej skargi Wojewoda stwierdził, że zgodnie z art. 100d tzw. specustawy ukraińskiej termin na załatwienie sprawy skarżącego nie rozpoczął w ogóle biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres, i taki stan trwa do dnia złożenia skargi. Wojewoda powołał wyrok NSA z 25 lipca 2024r. (OSK II 793/24), zgodnie z którym zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania art. 100d specustawy ukraińskiej nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 specustawy ukraińskiej). Jednocześnie wskazał, że art. 100d ust. 3 specustawy ukraińskiej stanowi, że w okresie do 4 marca 2026 r. przepisów o bezczynności organu oraz obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach wyżej wymienionych, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się a organowi prowadzącemu postępowanie w tych sprawach nie wymierza się grzywny, ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięcia w terminach określonych przepisami prawa. Podsumowując organ stwierdził, że skoro wniosek o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy został złożony w dniu 13 maja 2025 r., to biorąc pod uwagę art. 100d specustawy ukraińskiej, termin na załatwienie tej sprawy nie rozpoczął w ogóle biegu. Stosownie zaś do art. 100d ust. 1 tej ustawy stan ten trwał na dzień złożenia wniosku do Wojewody Podlaskiego oraz na dzień złożenia skargi. W piśmie procesowym z dnia 7 marca 2026 r. skarżący podtrzymał skargę oraz dodatkowo wyjaśnił, że pomimo upływu znacznego czasu od dnia złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (tj. w dniu 13 maja 2025r.), organ nie wyznaczył mu terminu osobistego stawiennictwa w celu złożenia odcisków linii papilarnych, co uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania oraz uzupełnienie ewentualnych braków formalnych wniosku. Podkreślił, że w celu wyjaśnienia sytuacji oraz przyspieszenia rozpoznania sprawy podejmował działania zmierzające do kontaktu z organem. W szczególności jego pełnomocnik zwrócił się do organu z zapytaniem o status sprawy oraz termin złożenia odcisków linii papilarnych, jego pracodawca złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a w dniu 14 stycznia 2026r. złożył do Wojewody Podlaskiego skargę na podstawie art. 227 i 228 k.p.a. dotyczącą niewłaściwego wykonywania obowiązków przez pracowników urzędu. Zaznaczył, że przedłużające się postępowanie oraz brak wyznaczenia terminu złożenia odcisków linii papilarnych powodują dla niego realne trudności w wykonywaniu pracy zawodowej jako kierowcy międzynarodowego oraz w planowaniu dalszego pobytu i życia w Polsce. Ustosunkowując się zaś do wskazanych w odpowiedzi na skargę "rzekomych braków formalnych wniosku", wyjaśnił że do chwili obecnej nie został wezwany do ich uzupełnienia zgodnie z art. 64 §2 k.p.a. W konkluzji skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ oraz o zobowiązanie organu do podjęcia niezbędnych czynności w sprawie w wyznaczonym przez sąd terminie. Do pisma skarżący dołączył dokumenty w postaci: maila pełnomocnika skarżącego o udzielenie informacji na jakim etapie postępowania jest sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego z 13 maja 2025r., wniosku pracodawcy skarżącego z 6 listopada 2025r. o przyspieszenie rozpoznania sprawy o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy wraz z załącznikami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W orzecznictwie zwraca się jednak uwagę, że instytucja ponaglenia nie powinna być przejawem nadmiernego formalizmu i sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie ma wpływu na rozpoznanie skargi wniesionej do sądu administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2558/19; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. II SAB/Po 92/20; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt II OSK 2202/20, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, "CBOSA"). W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga spełnia wymogi formalne do jej skutecznego wniesienia i rozpoznania. Wniesienie skargi poprzedzone zostało pismem z dnia 6 listopada 2025r., w treści którego pracodawca skarżącego działając w jego imieniu – wniósł o przyspieszenie rozpoznania sprawy o wydanie na rzecz skarżącego pozwolenia na pobyt czasowy. Powyższe pismo, pomimo pewnych wątpliwości organu, można potraktować jako ponaglenie, którego wniesienie warunkuje rozpoznanie skargi na bezczynność organu z następujących względów. Po pierwsze, zostało w przepisany prawem sposób złożone do właściwego organu – Wojewody Podlaskiego, po drugie do pisma tego dołączone zostały dokumenty w postaci kopii: (-) potwierdzenia złożenia wniosku w punkcie obsługi klienta; (-) aktualnego badania lekarskiego i psychologicznego skarżącego; (-) dokumentu prawa jazdy; (-)świadectwa kwalifikacji zawodowej skarżącego oraz kopi umowy o pracę zawartej ze skarżącym. Po trzecie, na pismo to powołuje się wprost skarżący, nie kwestionując na żadnym etapie, że zostało złożone w jego imieniu. Ponadto, jeżeli organ miał wątpliwości, w czyim imieniu pismo z dnia 6 listopada 2025r. zostało złożone, to powinien zwrócić się do skarżącego albo jego pełnomocnika o wyjaśnienie tychże wątpliwości. Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych, powyższe pismo zostało złożone do akt bez żadnej reakcji organu. Z podanych względów należało przyjąć, że przesłanka formalna do wniesienia skargi została spełniona. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi, po jej ostatecznym sprecyzowaniu w piśmie skarżącego z dnia 7 marca 2026r., jest bezczynność Wojewody Podlaskiego w postępowaniu o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm., dalej: "u.o.c."). Zgodnie z art. 112a u.o.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1); Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione lub cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106f, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106f, upłynął bezskutecznie (art. 112a ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy). W sprawie niesporny charakter ma ustalenie, że wniosek skarżącego złożony w dniu 13 maja 2025r. nie został załatwiony w terminie 60 dni, o którym mowa w art. 112a ust. 1 u.o.c. Bezspornym także jest, że skarżący nie otrzymał żadnej informacji o terminie załatwienia sprawy oraz o tym, czy jego wniosek wymaga uzupełnienia. Wystosowany zaś w imieniu skarżącego przez jego pracodawcę wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy złożony w dniu 13 listopada 2025r. został pozostawiony w aktach sprawy założonej dla wniosku bez nadania mu jakiekolwiek biegu. Przechodząc do oceny merytorycznej złożonej skargi należy przypomnieć, że regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona została - z mocą obowiązywania od 15 kwietnia 2022 r. - ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano art. 100c. do ustawy pomocowej. Zgodnie z nowo dodanym wówczas art. 100c ust. 1, w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. - został wprowadzony art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin: do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 1088), potem do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; Dz. U. poz. 232), kolejno do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 854;), do dnia 4 marca 2026 r. (art. 10 pkt 1 ustawy z 12 września 2025 r. – Dz.U. poz. 1301 zmieniającej ustawę pomocową z dniem 30 września 2025 r.), a na datę wyrokowania w sprawie niniejszej, przepis art. 100d ustawy pomocowej przedłużył ten termin do 4 marca 2027 r. (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. (Dz.U.2026.203) zmieniającej ustawę z dniem 5 marca 2026 r.). Przepis art. 100d przedłużył więc w istocie obowiązywanie określonych w art. 100d ustawy pomocowej zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2027 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w wyrokach: z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23; z 7 maja 2024 r., II OSK 1286/23; z 16 maja 2024 r., II OSK 2424/23, z 8 maja 2024 r., II OSK 1551/23. ugruntowane zostało stanowisko, podzielone przez skład orzekający w sprawie niniejszej, że przepis art. 100d ustawy pomocowej odnosi się do wszystkich cudzoziemców, którzy wnioskują o zalegalizowanie pobytu w oparciu o formy wymienione w tych przepisach. Dla kwestii oceny skuteczności usprawiedliwiania przez organ swojej bezczynności treścią przywołanego wyżej przepisu art. 100d ustawy pomocowej, fundamentalne znaczenie ma czasokres, w którym krajowy prawodawca wyłączył prawo badania przez sądy administracyjne stanu zaniechań wojewodów w prowadzeniu postępowań wymienionych w przepisie art. 100d ustawy pomocowej (obecnie od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2027 r.) oraz ilość nowelizacji wprowadzających to przedłużenie. W ugruntowanym już orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny stanął bowiem na stanowisku, że ponad dwuletni okres od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. należy uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy pomocowej). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji. Treścią tej zasady jest bowiem gwarancja ochrony nie tylko praw nabytych, lecz również ekspektatyw. W konsekwencji NSA doszedł do przekonania, że okoliczności powoływane jako uzasadnienie kolejnego przedłużania braku biegu terminów nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej, tj. po 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U poz. 854) w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia biegu terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy pomocowej, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (vide: wyrok z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2743/24 i wyroki tam powołane, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniach prezentujących powyższy pogląd wyjaśniano również, że analiza konstytucyjnych kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1 i 2 Konstytucji RP) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 184 Konstytucji RP) każe uznać, że NSA nie jest co do zasady sądem powołanym do oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP oraz ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie (por. np. wyrok NSA z 9 lipca 2024 r., II OSK 172/24). Z uwagi na precyzyjne określenie kompetencji Trybunału i NSA, w świetle zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), związania sędziów sądów administracyjnych Konstytucją oraz ustawami (art. 178 ust. 1 Konstytucji), a także konieczności dążenia przez sądy do zapewnienia pewności co do treści obowiązujących norm prawnych (art. 2 Konstytucji RP), ewentualne pominięcie określonego przepisu ustawy przez sąd administracyjny, w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP – przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio) - musi być ograniczone do sytuacji wyjątkowych i niebudzących wątpliwości interpretacyjnych co do naruszenia norm Konstytucji RP (por. np. wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., II OSK 174/24). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe – odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Zaznaczyć przy tym należy, że nie jest możliwe odmówienie zastosowania przepisu w danej sprawie bez uprzedniego generalnego stwierdzenia, że przepis ten jest sprzeczny w Konstytucją. Niezbędne jest też dodanie, że odmowa zastosowania przepisu w sprawie ma takie znaczenie, że sąd, stwierdziwszy niekonstytucyjność danego przepisu, uwzględnia ten fakt przy orzekaniu o indywidualnym stosunku prawnym będącym przedmiotem oceny jedynie w rozpoznawanej sprawie. Dzięki temu takie uprawnienie sądu nie uchybia kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, którego orzeczenie jest powszechnie obowiązujące i ostateczne (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że taka właśnie sytuacja oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1- 4 ustawy pomocowej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 15 maja 2024 r. i w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którymi każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. NSA podkreślił, że prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi jeden z fundamentów demokratycznego porządku prawnego (art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle art. 184 Konstytucji RP zasadą jest, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze przywołane regulacje konstytucyjne, trzeba przyjąć, że ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy jednostka może poddać kontroli sądowej określone działania administracji publicznej, należy rozstrzygać na korzyść jednostki. Prawo do sądu administracyjnego nie jest bowiem przywilejem, czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego (por. np. wyrok z 2 lutego 2023 r., II OSK 2869/21). Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy pomocowej, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 15 maja 2024 r., w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości, bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Wobec powyższego należy wskazać, że niezgodność art. 100d ustawy pomocowej z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r. Sąd w sprawie niniejszej w całości podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza ono, że terminy na załatwienie sprawy nie biegły do 30 czerwca 2024 r., a po tej dacie organ winien był procedować zgodnie z przepisami ustawy o cudzoziemcach. Skarżący w sprawie niniejszej złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu 13 maja 2025 r. Ewidentny brak jakichkolwiek działań organu w okresie 60 dni, przewidzianym przepisami ustawy o cudzoziemcach na rozpatrzenie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, wskazuje na stan bezczynności. Bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest bowiem w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Nadto należy odwołać się do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Stosownie do kodeksowej regulacji określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 k.p.a., a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Z perspektywy niniejszej sprawy istotne pozostaje również, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne, niż wymienione w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej, o czym stanowi art. 35 § 4 k.p.a. W ocenie sądu złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy obligowało organ do jego niezwłocznej weryfikacji, ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane i jakie dokumenty w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy i stosownie do okoliczności podjęcia odpowiednich czynności. Podkreślić należy, że weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie, a więc bez nieuzasadnionego odwlekania tej czynności (por. Anna Golęba, (w:) Knysiak-Molczyk Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex/el. 2015). W konsekwencji pomimo wyznaczenia przez art. 112a ust. 1 u.o.c. szczególnego terminu rozpoznania sprawy, który biegnie od daty złożenia formalnie poprawnego wniosku organ administracji nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. Tymczasem w realiach badanej sprawy, jak zasygnalizowano już wyżej, od dnia złożenia wniosku (13 maja 2025r.) do dnia otrzymania skargi organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do formalnej kontroli poprawności wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a., zmierzających do otwarcia biegu terminu określonego w art. 112a ust. 2 u.o.c., umożliwiającego wydanie decyzji w terminie określonym w art. 112a ust. 1 u.o.c., co oznacza, że organ jest w bezczynności. Doszło bowiem do prowadzenia sprawy dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia oraz naruszenia 60 dniowego terminu na jej załatwienie. Termin ten upłynął zarówno w dacie złożenia przez stronę skargi, jak i w dacie orzekania przez sąd wojewódzki. Stwierdzając zatem, że po stronie organu trwa stan bezczynności sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Wojewodę Podlaskiego do rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, o czym na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku. Stanowi bezczynności organu sąd nie przypisał jednak cechy rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie, co - w ocenie sądu - w sprawie nie miało miejsca. Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 100d ustawy pomocowej nie został wyeliminowany z obrotu prawnego przez ustawodawcę, zatem nadal obowiązuje. Ustalenie jego niekonstytucyjnego charakteru nastąpiło w orzecznictwie sądów administracyjnych i było wynikiem dogłębnej analizy oraz wykładni przepisów o wstrzymaniu biegu terminów w kontekście prawa do sądu. Odmowa zastosowania art. 100d ustawy pomocowej jest więc wynikiem określonego kierunku orzecznictwa sądów, bowiem początkowo akceptowano ograniczenia wynikające z art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej, zastrzegając jedynie możliwość zmiany tej oceny w razie zmiany okoliczności sprawy (vide szerzej wyrok z 26 sierpnia 2025 r., II OSK 3112/24). A zatem skoro zmiana okoliczności sprawy niniejszej polegająca na przyjęciu niedopuszczalności stosowania art. 100d ustawy pomocowej od 1 lipca 2024 r. wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych (np. pierwszy z takich wyroków NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24), a nie była expressis verbis zmianą legislacyjną, to wobec związania organów administracji publicznej zasadą legalności (art. 6 k.p.a.) - nie można Wojewodzie Podlaskiemu przypisywać prowadzenia postępowania w warunkach bezczynności mającej cechy rażącego naruszenia prawa. Dlatego orzeczono jak w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę uiszczonego wpisu od skargi (100 zł). Skarga została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. A. Bartłomiejczuk E. Lemańska M. Leszczyński