II SAB/Bk 19/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Burmistrza Sokółki w przedmiocie uznania drzewa za pomnik przyrody p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę 2. zwrócić skarżącemu J. B. kwotę 130 zł (stu trzydziestu złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego. J. B. (dalej powoływany jako skarżący) wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Burmistrza Sokółki (dalej jako Burmistrz) w przedmiocie uznania drzewa za pomnik przyrody. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 12 lipca 2022 r. skarżący zwrócił się do Urzędu Miejskiego w Sokółce o udzielenie pomocy w ochronie 200-letniego jesionu i uznanie wskazanego w tym wniosku drzewa za pomnik przyrody. Wskazał, że w tym celu niezbędne jest podjęcie uchwały przez Radę Gminy. Zawiadomieniem z 12 lipca 2022 r. Urząd poinformował skarżącego, że w dniu 15 lipca 2022 r. zostaną przeprowadzone oględziny drzewa. W tym też dniu odbyły się oględziny, w której to czynności uczestniczył skarżący, i z których sporządzono protokół. W skierowanym do skarżącego piśmie z 20 lipca 2022 r. Burmistrz wskazał na zły stan fitosanitarny drzewa, który nie rokuje na przetrwanie. Ponadto stwierdził, że zagraża ono bezpieczeństwu osób i mienia. Wskazał też, że w ocenie pracowników Urzędu Miejskiego w Sokółce, wnioskowane drzewo nie posiada wartości przyrodniczych i jest suche. Pomimo imponującego obwodu pnia, nie spełnia warunków do objęcia ochroną jako pomnik przyrody. Jednocześnie wskazano, że wniosek zostanie przekazany Przewodniczącemu Rady Miejskiej w Sokółce. Pismem z 20 lipca 2022 r. Burmistrz przekazał wniosek J. B. wraz z dokumentacją fotograficzną drzewa Przewodniczącemu Rady Miejskiej w Sokółce (k. 35 akt admin.). W skardze "na bezczynność i przewlekłość" skarżący żąda: 1) zobowiązania Burmistrza Sokółki do wydania w trybie art. 65 §1 K.p.a., w terminie 7 dni, postanowienia przekazującego podanie J. B. z dnia 12 lipca 2022 r. organowi właściwemu; 2) uznania, że bezczynność Burmistrza miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (z przyczyn podanych w uzasadnieniu skargi) i trwała od 20 lipca 2020r.; 3) uznania, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i trwa od dnia 1 grudnia 2022r., kiedy to organ nadzoru pouczył Radę Miejską w Sokółce o prawidłowym załatwianiu tego typu spraw J. B.; 4) zasądzenia od Burmistrza kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku; 5) wymierzenia w trybie art. 149 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi grzywny w maksymalnej wysokości oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do połowy tej kwoty; 6) skierowania sprawy na rozprawę; 7) dopuszczenia dowodu z dołączonej kopii dokumentu na okoliczność wskazaną w punkcie trzecim wniosków skargi. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazuje, że zostały przeprowadzone oględziny drzewa, a zebrany materiał dowodowy miał być przekazany odpowiedniej Komisji Rady Miejskiej celem przygotowania projektu uchwały. Stosowne pismo zostało skierowane do Przewodniczącego Rady Miejskiej w Sokółce w dniu 20 lipca 2022r., ale jako pismo do wiadomości - czyli w sposób niezgodny z treścią art.65 §1 k.p.a. Powoduje to, że Rada Miejska do dnia dzisiejszego nie podjęła uchwały, ani pozytywnej, ani negatywnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi, poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Analiza przeprowadzona przez sąd doprowadziła do wniosku, że skarga na bezczynność Burmistrza Sokółki wniesiona przez skarżącego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Przedmiot skargi do sądu administracyjnego został ściśle określony przepisami prawa, w ten sposób, że sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 p.p.s.a. oraz jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym do załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu, może być skutecznie wniesiona wówczas, gdy organ jest zobowiązany do podjęcia określonego aktu lub czynności, tj. gdy wpłynie w tym zakresie konkretne żądanie podlegające załatwieniu rozstrzygnięciem władczym, lub gdy organ jest zobowiązany podjąć takie rozstrzygnięcie z urzędu w określonym terminie, a także gdy wydanie takiego rozstrzygnięcia przewiduje przepis prawa. Natomiast kontrola sprawowana przez sąd administracyjny nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na zaniechanie organów, gdy przepis prawa nie przewiduje obowiązku podjęcia przez organ działań wymienionych w art. 3 .pkt 1 – 4 p.p.s.a. tj. decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności. Skarga na bezczynność jak i przewlekłe prowadzenie postępowania dopuszczalna jest tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Ponadto skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, z mocy art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. jest dopuszczalna i jako taka podlegałaby kontroli sądowej, gdy wprawdzie dotyczy innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jednak podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a. Przepis art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. nie odwołują się natomiast do pkt 5 i 6 tej jednostki redakcyjnej (art. 3 § 2), co oznacza że nie jest możliwe kontrolowanie przez sąd administracyjny bezczynności i przewlekłości w sprawach zainicjowanych wnioskiem jednostki o podjęcie uchwały. W kontrolowanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest w istocie bezczynność Burmistrza Sokółki w zakresie niepodjęcia działań zmierzających do wydania uchwały w przedmiocie uznania drzewa za pomnik przyrody. W ocenie Sądu, tak określony przedmiot bezczynności pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 44 ust. 1 – 2 ustawy o ochronie przyrody, ustanowienie pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego następuje w drodze uchwały rady gminy (1). Uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1, określa nazwę danego obiektu lub obszaru, jego położenie, sprawującego nadzór, szczególne cele ochrony, w razie potrzeby ustalenia dotyczące jego czynnej ochrony oraz zakazy właściwe dla tego obiektu, obszaru lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 45 ust. 1 (2). Uchwała rady gminy nie jest żadnym z aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. Proces zmierzający do uznania obiektu za pomnik przyrody nie toczy się też w procedurze uregulowanej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dlatego Sąd uznał, że nie jest dopuszczalne kontrolowanie przez sąd administracyjny skargi na bezczynność w sprawie, w której wnioskodawca zmierza do uznania drzewa za pomnik przyrody. W konsekwencji należało uznać, że skarga na bezczynność, jako niedotycząca bezczynności i przewlekłości postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 – 9 p.p.s.a., nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Powyższe skutkuje uznaniem wywiedzionej w niniejszej sprawie skargi za niedopuszczalną i w konsekwencji jej odrzuceniem na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Kwota 130 zł wynika stąd, że skarżący w sprawie dwukrotne uiścił wpis – najpierw w wysokości 100 zł, a następnie, po uzyskaniu prawa pomocy, w wysokości 30 zł.