II SAB/Bk 201/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Starosty M. w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu M. W. wpis sądowy w kwocie 100 (sto) złotych. , Skarżący M. W. wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Starosty M. w sprawie cofnięcia uprawnień diagnosty. Z akt sprawy wynika, że skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. 1. W dniu 6 lutego 2015 r. do Starosty M. wpłynął odpis prawomocnego od dnia [...] lipca 2014 r. wyroku Sądu Rejonowego w B. III Wydziału Karnego wydanego [...] listopada 2013 r. w sprawie o sygn. akt [...], którym orzeczono wobec Marka Wołyńskiego środek karny w postaci zakazu wykonywania funkcji diagnosty uprawnionego do wykonywania badań technicznych pojazdów na okres trzech lat; 2. W zawiadomieniu z 17 lutego 2015 r. Starosta poinformował M. W., że jego dane umieszczono w rejestrze osób, wobec których orzeczono zakaz wykonywania zawodu diagnosty oraz że okres orzeczonego środka karnego liczy się od 24 lipca 2014 r. do 24 lipca 2017 r.; 3. Następnie zawiadomieniem z 13 kwietnia 2016 r. Starosta M. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia M. W. uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów; 4. Decyzją z [...] maja 2016 r. Starosta M., na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d., cofnął skarżącemu uprawnienia diagnosty. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] lipca 2016 r. utrzymało decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Postanowieniem z [...] października 2016 r. w sprawie [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił jako spóźnioną skargę M. W. na decyzję Kolegium. Postanowienie sądu jest prawomocne. 5. W dniu 18 kwietnia 2020 r. M. W. wywiódł swoją pierwszą skargę na bezczynność S. M. w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty. Wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz o przyznanie sumy pieniężnej. Wywiódł, że prawomocny wyrok sądu karnego doręczono staroście 6 lutego 2015 r., zaś postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień wszczęto z urzędu dopiero w kwietniu 2016 r. Organ przez minimum 15 miesięcy nie podjął żadnych czynności w sprawie, czym dopuścił się rażącego naruszenia prawa oraz pozbawił skarżącego możliwości wcześniejszego ubiegania się o ponowne uprawnienie do wykonywania zawodu diagnosty; 6. Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. wydanym w sprawie [...] WSA w Białymstoku odrzucił skargę z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że skarga na bezczynność nie została poprzedzona środkiem zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego. Po wtóre dlatego, że skarga została wniesiona kilka lat po ustaniu bezczynności. Odnośnie tego argumentu sąd powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19; 7. Skarga złożona w sprawie niniejszej została poprzedzona ponagleniem na przewlekłość Starosty M. z 19 sierpnia 2020 r. skierowanym do SKO w B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dniu [...] września 2020 r. wydało postanowienie, w którym stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie miało miejsca; 8. Następnie skarżący wywiódł przedmiotową skargę i wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W skardze tej podtrzymano argumentację zawartą w poprzedniej skardze. A mianowicie zarzucono, że organ przez minimum 15 miesięcy nie podjął żadnych czynności w sprawie. Wskazano, że prawomocny wyrok sądu karnego doręczono staroście 6 lutego 2015 r., zaś postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień wszczęto z urzędu dopiero w kwietniu 2016 r. Podniesiono, że gdyby organ podjął się niezwłocznego załatwienia sprawy, skarżący mógłby ubiegać się o przywrócenie mu uprawnień prawie półtora roku wcześniej. Stąd też wniosek o zasądzenie sumy pienięznej, która będzie stanowić rekompensatę utraconego wynagrodzenia. Odnośnie dopuszczalności drogi sądowej powołano się na wyrok NSA z 4 listopada 2015 r. wydany w sprawie II OSK 591/15 w którym stwierdzono, że "Pogląd Sądu I instancji o niedopuszczalności orzekania o charakterze bezczynności lub przewlekłości i o wymierzeniu grzywny w sytuacji wniesienia skargi po załatwieniu sprawy przez organ, jest nieprawidłowy (...) niemożliwe stało się zaakceptowanie sytuacji gdy przez wydanie aktu tj. załatwieniu sprawy po okresie bezczynności lub przewlekłości zastosowanie tych środków byłoby niemożliwe. Taka wykładnia skutkująca bądź oddaleniem skargi, gdy załatwienie sprawy nastąpiło przed wniesieniem skargi, bądź umorzeniem postępowania w sytuacji gdy do tego załatwienia doszło już po wniesieniu skargi a przed wydaniem wyroku, podważała bowiem cały sens wprowadzonych przez ustawodawcę zmian". 9. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi ewentualnie o jej odrzucenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, że skarga na bezczynność jest niedopuszczalna, w sytuacji gdy została wydana decyzja. Nadto zdaniem organu skarga jest niedopuszczalna także i z tego powodu, że przed WSA w Białymstoku toczyło się już postępowanie dotyczące bezczynności organu w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty skarżącemu. Powyższe wyklucza ponowne rozpatrywanie tej samej sprawy, gdyż nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie pomiędzy tymi samymi stronami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga ponownie podlega odrzuceniu. Na wstępie wskazać należy, co nie stanowiło powodu odrzucenia skargi. Po pierwsze odrzucenie skargi, wbrew temu co wywodzi organ, nie nastąpiło z powodu powagi rzeczy osądzonej. Istotnie toczyło się już postępowanie przed WSA w Białymstoku dotyczące bezczynności organu w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty skarżącemu zakończone orzeczeniem z [...] lipca 2020 r. wydanym w sprawie [...]. Było to postanowienie, którym odrzucono skargę. Przesłanka powagi rzeczy osądzonej zasadniczo oznacza przeszkodę, której wystąpienie uniemożliwia wydanie ponownego rozstrzygnięcia ale merytorycznego w tej samej sprawie. Powaga rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy sąd wyrokiem rozstrzygnął sprawę merytorycznie. Orzeczenie odrzucające skargę jest rozstrzygnięciem formalnym. Stąd też prawomocne postanowienie o odrzuceniu skargi nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Dlatego ponowna skarga w sprawie bezczynności organu w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty skarżącemu była dopuszczalna. Po wtóre powodem odrzucenia niniejszej skargi nie był argument dotyczący braku poprzedzenia skargi środkiem zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego. O ile skarga rozpatrywana przez sąd w sprawie [...] nie została poprzedzona odpowiednim środkiem zaskarżenia na etapie administracyjnym, o tyle skargę niniejszą poprzedzono ponagleniem na przewlekłość Starosty M. z 19 sierpnia 2020 r. skierowanym do SKO w B. Powodem odrzucenia skargi w sprawie niniejszej, jest to, że została ona wniesiona kilka lat po ustaniu bezczynności. Jest to tożsama przyczyna, która została stwierdzona także w sprawie [...]. W tym miejscu wskazać jeszcze raz należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 22 czerwca 2020 r. podjął uchwałę o sygn. akt II OPS 5/19, w której stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Z uzasadnienia uchwały wynika również, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny nie zaś historyczny. Zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest bowiem usunięcie stanu bezczynności. Niedopuszczalną jest zatem skarga na bezczynność wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że pogląd "(...) sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności". Zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że art. 269 § 1 P.p.s.a. nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podzielając zatem pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w zacytowanej wyżej uchwale o sygn. akt II OPS 5/19, skład rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do wniosku, że skoro skarżący wniósł skargę do tut. sądu po ustaniu bezczynności, to uznać należało, że przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna. W kontekście powyższej uchwały i związania nią sądu w sprawie niniejszej, za bezpodstawne należy uznać powoływanie się przez pełnomocnika skarżącego na wyrok NSA z 4 listopada 2015 r. wydany w sprawie II OSK 591/15, w którym zawarto tezę o dopuszczalności skargi na bezczynność po wydaniu aktu administracyjnego. Wywieść przy tym należy, że nawet przy ewentualnym zakwalifikowaniu skargi jako skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, a nie jako skargi na bezczynność, również podlegałaby ona odrzuceniu. Zdaniem sądu sprawa niniejsza kwalifikuje się jako "klasyczna" przewlekłość postępowania, tym niemniej z uwagi na to że strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który jednoznacznie określił przedmiot skargi jako "bezczynność" sąd nie zmienił jej kwalifikacji. Przy czym nawet gdyby sąd to zrobił, to także i skarga na przewlekłe postępowanie podlegałaby odrzuceniu z uwagi na to, że ponaglenie zostało wniesione po zakończeniu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 3 września 2020 r. wydanym w sprawie IIOSK 3732/18 stwierdził, że stanowisko zgodnie z którym treść art. 37 § 6 pkt 2 lit. a in fine K.p.a. stanowiącego, że organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, nie stanowi podstawy do twierdzenia, że ponaglenie może być wniesione także po zakończeniu postępowania. Przeciwnie przepis ten, interpretowany w związku z art. 37 § 1 i 3 K.p.a. odnoszącymi się do stadium wniesienia ponaglenia oraz w związku z art. 37 § 4 K.p.a. obejmującym stadium przekazania wniesienia ponaglenia, potwierdza, że w momencie wniesienia ponaglenia postępowanie musi pozostać w toku. Warunkiem dopuszczalności skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów K.p.a. jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela to stanowisko. Skarżący w sprawie niniejszej wniósł ponaglenie ponad cztery lata po zakończeniu postępowania przed organem. Dlatego ewentualna skarga w przedmiocie przewlekłości podlegałaby odrzuceniu z powodu braku skutecznego wyczerpania środka zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze skargę odrzucono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.