II SAB/Bk 21/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na prowadzenie postępowania przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia p o s t a n a w i a odrzucić skargę W piśmie z 29 stycznia 2026 r. (data wpływu do organu) J. K. – skarżący w niniejszej sprawie, zaskarżył do sądu administracyjnego przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku w sprawie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. Organ w odpowiedz na skargę wniósł o jej oddalenie z powodu braku wniesienia ponaglenia. W związku z powyższym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 18 lutego 2026 r. wezwano skarżącego do złożenia dowodu wniesienia do właściwego organu ponaglenia załatwienia sprawy. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z 9 marca 2026 r. skarżący opisał okoliczności związane z jego stanem zdrowia i przedstawił kartę leczenia szpitalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić ale z innego powodu niż wnioskuje organ. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wedle treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - dalej w skrócie "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do art. 149 P.p.s.a. sąd - uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Podkreślenia wymaga, że przed wniesieniem w sprawie niniejszej skargi z 29 stycznia 2026 r. na przewlekłość, organ rozstrzygnął już w przedmiocie wniosku skarżącego z 18 stycznia 2024 r. Z akt sprawy wynika, że organ w dniu 19 czerwca 2024 r. wydał decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia na poziomie 87 punktów. Skarżący w dniu 14 sierpnia 2024 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ w dniu 11 października 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i ustalił poziom potrzeby wsparcia na poziomie 88 punktów. W dniu 22 października 2024 r. do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku wpłynęło odwołanie J. K. na decyzję ustalająca poziom potrzeby wsparcia z 11 października 2024 r., które w dniu 28 października 2024 r. przekazano do Sądu Rejonowego w Białymstoku celem rozpoznania. Sąd Rejonowy w Białymstoku VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 15 października 2025 r. wydał nieprawomocny wyrok w sprawie [...], w którym zmienił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z 19 czerwca 2024 r. w ten sposób, że ustalił poziom potrzeby wsparcia J. K. wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 punktów na łącznie 96 punktów. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności od tego wyroku wniósł apelację do Sądu Okręgowego w Białymstoku. Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z uchwałą NSA z 7 marca 2022 r., II OPS 1/21, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W związku z powyższym, wskazując, że skarżący wniósł skargę na przewlekłość organu już po wydaniu przez organ decyzji, a zatem już po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie z powołanego wyżej wniosku, należało uznać, że stanowi to przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi. Mając na względzie powyższe sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Wyjaśnić przy tym należy, że w ocenie sądu, pismo skarżącego z 30 października 2025 r. złożone do Wojewody Podlaskiego z wnioskiem o pilne zakończenie postępowania i wypłatę należnych świadczeń można uznać za ponaglenie, które także zostało złożone po wydaniu decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie przed organem administracji publicznej. Powyższy fakt jest jednak irrelewantny w odniesieniu do oceny dopuszczalności wniesionej skargi, a w konsekwencji konieczności jej odrzucenia. Sąd w pierwszej kolejności zobligowany jest ustalić fakt istnienia przesłanki zaskarżenia (dopuszczalności skargi na przewlekłość organu) w zakresie przedmiotowym, tzn. określenia czy od zaskarżonej formy działalności administracji publicznej (bezczynności, przewlekłego prowadzenia postępowania) przysługuje skarga objęta zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Jeżeli tak jak w rozpoznawanej sprawie, prowadzone postępowanie ulega zakończeniu przed wniesieniem skargi, to zachodzi niedopuszczalność z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), bowiem znika przedmiot kontroli sądu administracyjnego. W takim przypadku prowadzenie kontroli staje się niedopuszczalne, bo nie ma czego kontrolować. W konsekwencji ustalenie przez sąd, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność skargi z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, czyni bezprzedmiotowym badanie przez sąd ewentualnego faktu wyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia, tj. wymogu przewidzianego w art. 52 § 1 w zw. z art. 53 § 2b P.p.s.a. (vide: wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., II OSK 973/19, pub. CBOSA).