II SAB/Bk 26/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Starosty Bielskiego w przedmiocie braku wykazania skuteczności doręczenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu K. K. uiszczony wpis od skargi w kwocie 100,00 (sto) złotych. K. K. (dalej powoływany jako: "Skarżący") wywiódł do tut. Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Starosty w Bielsku Podlaskim polegającą na utrzymywaniu w obrocie prawnym skutków wpisu w Centralnej Ewidencji Kierowców (CEK/CEPiK) pomimo braku istnienia skutecznie doręczonej mu decyzji administracyjnej (tj. decyzji z dnia 31 grudnia 2025r. o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy kategorii B), która stanowi podstawę wpisu w CEPiK. Z uzasadnienia złożonej skargi wynika, że Skarżący wielokrotnie i konsekwentnie występował do Starosty Bielskiego o wykazanie skutecznego doręczenia ww. decyzji administracyjnej, która "rzekomo" stanowi podstawę utrzymywania wpisu w Centralnej Ewidencji Kierowców (CEK/CEPiK). W ocenie Skarżącego organ nie wykazał i do dnia wniesienia niniejszej skargi nie jest w stanie wykazać skutecznego doręczenia tej decyzji, albowiem w systemie e-Doręczeń nie wystąpiło zdarzenie E1, stanowiące jedyny prawnie relewantny dowód skutecznego doręczenia decyzji administracyjnej. Brak zaś zdarzenia E1 w systemie e-Doręczeń jednoznacznie i definitywnie oznacza, że decyzja administracyjna nie została skutecznie doręczona, a w konsekwencji nie weszła do obrotu prawnego. Dalej Skarżący podkreślił, że zdarzenia D1 oraz D3, na które powołuje się organ, nie stanowią doręczenia decyzji administracyjnej, nie są przewidziane przez obowiązujące przepisy jako jakikolwiek substytut doręczenia i nie mogą w żadnym trybie, w żadnym zakresie ani pod żadnym warunkiem zastępować zdarzenia E1, ani wywoływać skutków prawnych właściwych dla skutecznego doręczenia decyzji. W ocenie autora skargi pomimo braku skutecznego doręczenia ww. decyzji, a tym samym braku wejścia jej do obrotu prawnego, organ świadomie utrzymuje skutek prawny w postaci wpisu w CEK/CEPiK, powodując po jego stronie ciągłą, realną i aktualną szkodę, polegającą na bezprawnym ograniczaniu jego sytuacji prawnej. Wpis w CEK/CEPiK ma charakter trwały i ciągły, wywołuje skutki prawne każdego dnia, co powoduje, że bezczynność organu nie ma charakteru incydentalnego, lecz stanowi utrwalony i aktualny stan naruszenia prawa. Powołując się na powyższe okoliczności Skarżący wniósł o: (1) stwierdzenie bezczynności oraz przewlekłości postępowania prowadzonego przez Starostę Bielskiego; (2) zobowiązanie organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., do niezwłocznego i bezwarunkowego usunięcia wpisu w CEK/CEPiK jako skutku czynności prawnej nieistniejącej w obrocie prawnym, dokonanej bez istnienia skutecznie doręczonej decyzji administracyjnej oraz do zakazania organowi jakiegokolwiek dalszego utrzymywania skutków prawnych aktu niewchodzącego do obrotu prawnego, zarówno ex tunc, jak i ex nunc; (3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała charakter rażący, gdyż polegała na świadomym, uporczywym i długotrwałym utrzymywaniu skutków prawnych aktu, który nie wywołał i nie mógł wywołać żadnych skutków prawnych z uwagi na brak skutecznego doręczenia i brak wejścia do obrotu prawnego; (4) wymierzenie, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., grzywny organowi, który pomimo wniesionego ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. nie wykonał ciążących na nim obowiązków ustawowych i nadal pozostaje w stanie bezczynności. Skarżący wyjaśnił dodatkowo, że w dniu 13 stycznia 2026 r. wniósł ponaglenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a., które nie zostało merytorycznie rozpoznane, a organ nie podjął żadnych rzeczywistych czynności zmierzających do zakończenia sprawy zgodnie z prawem, w szczególności nie usunął skutków bezprawnego działania. Na tej podstawie Skarżący wezwał organ do niezwłocznego wykazania skutecznego doręczenia wydanej decyzji poprzez wskazanie zdarzenia E1 albo niezwłocznego usunięcia skutków wykonania decyzji, w tym cofnięcia wpisu w CEK/CEPiK. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej ewentualnie o jej oddalenie przestawiając szczegółową chronologię zdarzeń poprzedzających złożoną skargę. I tak w pierwszej kolejności wyjaśnił, że złożona skarga na bezczynność dotyczy postępowania administracyjnego prowadzonego przez Starostę Bielskiego o nr Km.5430.2.149.2025, które zostało wszczęte na skutek wniosku Komendanta Policji w Bielsku Podlaskim z dnia 10 października 2025r. o skierowanie Skarżącego na badania psychologiczne. W dniu 14 października 2025 r. Starosta Bielskiego zawiadomił Skarżącego o obowiązku poddania się badaniom psychologicznym i dostarczenia staroście orzeczenia w ciągu jednego miesiąca od dnia doręczenia niniejszej informacji. Powyższa informacja została doręczona Skarżącemu w trybie doręczania zastępczego w dniu 30 października 2025r. Dodatkowo o powyższym obowiązku Skarżący został poinformowany w piśmie z dnia 24 października 2025r. (pismo wysłane elektronicznie i odebrane przez Skarżącego w dniu 24 października 2025r.). Następnie w dniu 1 grudnia 2025 r. organ zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy z powodu niedostarczenia badań psychologicznych (powyższe zawiadomienie doręczone zostało Skarżącemu tego samego dnia). W dniu 10 grudnia 2025 r. Skarżący został zawiadomiony, na podstawie art. 10 k.p.a., o przysługującym mu prawie do wypowiedzenie się co do zebranych dowodów w sprawie, które odebrał tego samego dnia. W dniu 11 grudnia 2025r. Skarżący skierował do Starostwa Powiatowego w Bielsku Podlaskim pismo procesowe o ujawnienie podstawy materialno - prawnej, wstrzymanie wydania decyzji oraz zabezpieczenie praw strony. Decyzją z dnia 31 grudnia 2025r. Starosta, na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, orzekł o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy w związku z nieprzedstawieniem wymaganego badania psychologicznego. Wydana decyzja została odebrana przez Skarżącego w dniu 2 stycznia 2026r. (za pośrednictwem system e-doręczeń). W dniu 3 stycznia 2026r. Skarżący złożył wniosek o stwierdzenie bezskuteczności doręczenia ww. decyzji, a w dniu 6 stycznia 2026 r. o stwierdzenie jej niewykonalności. W oparciu o przedstawione okoliczności organ stwierdził, że przedmiotem skargi i ponaglenia w sprawie niniejszej jest ustalenie faktów, wprawdzie prawnie relewantnych, ale niemających konsekwencji w postaci aktu administracyjnego, który powinien, a nie został wydany (w terminie). Jak podkreślono, w sprawie niniejszej organ wydał w ustawowo przewidzianym terminie - decyzję o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy w związku z nieprzedstawieniem wymaganego badania psychologicznego, a przepisy k.p.a. nie przewidują żadnej dodatkowej procedury ani dodatkowo aktu, który potwierdzał doręczenie stronie skarżącej – ww. decyzji. Ponadto, jak podkreślił organ, wydana decyzja została doręczona Skarżącemu w sposób jakiego oczekiwał. Dalej organ wskazał, że przedmiot ponaglenia sprecyzowany jako niezwłocznego wykazanie skutecznego doręczenia poprzez wskazanie zdarzenia E1 albo niezwłoczne usunięcie skutków wykonania tej decyzji, w tym cofnięcia wpisu w CEK/CEPiK- nie wymaga od organu wydania aktu administracyjnego ani podjęcia dodatkowych, wynikających z przepisów prawa, czynności. Organ zaznaczył jednocześnie, że na ponaglenie strony odpowiedział niezwłocznie, dowodnie wykazując doręczenie decyzji, a Skarżący nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych do jej zaskarżenia. W konsekwencji za bezzasadne organ uznał żądanie niezwłocznego usunięcia skutków wykonania tej decyzji, w tym cofnięcia wpisu w CEK/CEPiK, które to czynności materiaino- techniczne są wykonywane wskutek wejścia decyzji do obrotu prawnego. W piśmie z dnia 5 marca 2026r. stanowiącym replikę na odpowiedź organu na skargę na bezczynność Skarżący wniósł dodatkowo o zobowiązanie organu do ujawnienia podstawy faktycznej i prawnej operacji dokonanej w CEK/CEPiK w dniu 5 stycznia 2026r. oraz do przedłożenia dokumentu źródłowego, metryki sprawy i śladu audytowego tej operacji. W ocenie Skarżącego organ w sposób nieuzasadniony sprowadza spór wyłącznie do kwestii wykazania skutecznego doręczenia decyzji, tymczasem od początku przedmiot żądania miał charakter alternatywny i równorzędny. Po pierwsze, wykazanie prawidłowego doręczenia decyzji w sposób weryfikowalny i zgody z ustawą o doręczeniach elektronicznych, a po drugie – w razie niewykazania takiego doręczenia – niezwłoczne usunięcie albo zmiana skutków wykonania decyzji, w cofnięcie albo korekta wpisu w CEK/CEPiK dokonanego w dniu 5 stycznia 2026r. Skarżący w złożonym piśmie jeszcze raz podkreślił, że jego wniosek z 6 stycznia 2026r. nie dotyczył wyłącznie doręczenia decyzji, ale obejmował także żądnie usunięcia skutków wpisu w CEK/CEPiK. Tymczasem organ ograniczył się wyłącznie do wątku doręczenia, a więc pominął meritum żądania dotyczącego rejestru publicznego. W piśmie końcowym z 16 marca 2026r. Skarżący podtrzymał zarzut bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ w zakresie żądania usunięcia wpisu w CEK/CEPiK z dnia 5 stycznia 2026r., a jeżeli organ uważa, że brak jest podstaw do dokonania takiej czynności to powinien wydać procesowo weryfikowalny akt lub rozstrzygnięcie zawierające pełna podstawę faktyczną i prawną odmowy. Ewentualnie, jeżeli sąd uzna, że pismo z dnia 6 stycznia 2026r. powinno zostać zakwalifikowane jako odwołanie od decyzji z 31 grudnia 2025r. – stwierdzić bezczynność organu polegającą na nienadaniu temu pismu prawidłowego biegu odwoławczego. Starosta w piśmie procesowym z dnia 14 kwietnia 2026r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się zaś do "zweryfikowanego" żądania Skarżącego i uznania pisma z 6 stycznia 2026r. za odwołanie organ wyraźnie podkreślił, że skarżący nie wykazywał w swoich pismach nieznajomości reguł postępowania, a tym bardziej nieporadności aby w przypisanym prawnie terminie – złożyć odwołanie od wydanej w dniu 31 grudnia 2025r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczna kontrola działalności administracji publicznej na skutek złożenia skargi, poprzedzona jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Sąd, po wpłynięciu skargi w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zbadania, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z treścią art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b. opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przy czym, co istotne w okolicznościach przedmiotowej sprawy, bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. Bezczynność oznacza zatem stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej, nie mniej może być ona złożona jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie Skarżący uczynił "ostatecznie" bezczynność Starosty Bielskiego w przedmiocie wykazania prawidłowego doręczenia mu (tj. w sposób weryfikowalny i zgody z ustawą o doręczeniach elektronicznych) decyzji Starosty z dnia 31 grudnia 2025r. o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy z związku z nieprzedstawieniem wymaganego badania psychologicznego, a w konsekwencji bezczynność w usunięciu skutków wpisu w CEK/CEPiK statusu "zatrzymany prze Starostę" dokonanego w dniu 5 stycznia 2026r. na podstawie ww. decyzji. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest natomiast, co trzeba wyraźnie zaakcentować, merytoryczna ocena decyzji Starosty z dnia 30 grudnia 2025r. o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy, albowiem jak wynika bezspornie z akt postępowania administracyjnego, decyzja ta nie została przez skarżącego zaskarżona. Wprawdzie w piśmie z dnia 16 marca 2026r. Skarżący "zasugerował", że jeżeli sąd uzna, iż pismo z dnia 6 stycznia 2026r. powinno zostać zakwalifikowane jako odwołanie od decyzji z 31 grudnia 2025r. – to powinien stwierdzić bezczynność organu polegającą na nienadaniu temu pismu prawidłowego biegu odwoławczego. Tymczasem jak trafnie wskazał organ w odpowiedzi na to pismo, Skarżący w swoich pismach w żadnym razie nie wykazuje nieznajomości reguł postępowania, czy nieporadności prowadzącej do tego, że nie był w stanie w przepisanym prawem terminie złożyć odwołania od decyzji z 31 grudnia 2025r. Potwierdza to sam Skarżący wywodząc w piśmie z dnia 6 stycznia 2026r. (k. 10 akt administracyjnych), że niniejsze pismo zatytułowane "Wniosek o stwierdzenie niewykonalności decyzji" nie stanowi potwierdzenie jej odbioru ani uznania jej doręczenia, a składne jest "wyłącznie w celu zakwestionowania skuteczności doręczenia oraz bezprawnego wykonania decyzji niewchodzącej do obrotu prawnego". Z podanych względów Sąd nie mógł zaakceptować "sugestii" Skarżącego jakoby pismo z dnia 6 stycznia 2026r. powinno zostać zakwalifikowane jako odwołanie od decyzji z 31 grudnia 2025r., a wywiedzioną skargę jako skargę na bezczynność organu polegającą na nienadaniu temu pismu prawidłowego biegu odwoławczego. Przechodząc z kolei do właściwego przedmiotu wywiedzionej w niniejszej sprawie skargi na bezczynność Starosty Bielskiego w przedmiocie wykazania prawidłowego doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 31 grudnia 2025r. o zatrzymaniu mu dokumentu prawa jazdy, a w konsekwencji bezczynności w usunięciu skutków wpisu w CEK/CEPiK dokonanego na podstawie ww. decyzji, Sąd uznał, ze przedmiot tak sformułowanej skargi nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Jak podkreślono już wyżej skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna wyłącznie wówczas, gdy organ pozostaje bezczynny w sprawie zakończonej lub podlegającej zakończeniu aktem albo czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1–4a p.p.s.a., względnie gdy nie podejmuje czynności materialno-technicznej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Innym słowy bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy jest on zobowiązany do podjęcia określonych czynności (decyzji) wynikających z przepisów prawa, a nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. W ocenie sądu wystosowane przez Skarżącego do Starosty Bielskiego żądanie "wykazania prawidłowego doręczenia" mu decyzji z dnia 31 grudnia 2025r. o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy, nie stanowi jednak odrębnej sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu przez organ w drodze decyzji, postanowienia albo czynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego. Ocena prawidłowości doręczenia decyzji, w tym zgodności doręczenia z przepisami ustawy o doręczeniach elektronicznych, następuje wyłącznie incydentalnie – w ramach kontroli legalności samej decyzji administracyjnej albo postępowania prowadzonego na skutek wniesienia środka zaskarżenia. Nie istnieje natomiast, jak słusznie wskazuje Starosta w odpowiedzi na skargę, samoistny obowiązek organu do "wydania potwierdzenia" czy "wykazania" skuteczności doręczenia w odrębnej procedurze administracyjnej. Skoro obowiązujące przepisy takiego obowiązku "potwierdzenia" skuteczności doręczenia decyzji odrębnym aktem/rozstrzygnięciem, czy też sugerowanym przez Skarżącego "zdarzeniem E1" , nie nakładają na organ, to skarga na bezczynność organu w tym zakresie jest niedopuszczana. Również żądanie przez Skarżącego nakazania organowi usunięcia skutków wpisu w CEK/CEPiK, dokonanego na podstawie decyzji o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy, nie może stanowić przedmiotu skargi na bezczynność w okolicznościach niniejszej sprawy. Wpis dokonany w Centralnej Ewidencji Kierowców i Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców miał charakter wtórny wobec wydanej uprzednio decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy i stanowił czynność techniczno-ewidencyjną będącą konsekwencją funkcjonowania tej decyzji w obrocie prawnym. Zatem dopóki decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w odpowiednim trybie nadzwyczajnym albo uchylona wskutek kontroli instancyjnej lub sądowoadministracyjnej, organ nie miał i nie ma obowiązku dokonywania korekty/weryfikacji wpisu wyłącznie na podstawie twierdzenia strony skarżącej o wadliwości doręczenia decyzji. Dokonując analizy treści pism złożonych w ramach niniejszego postępowania sądowego przez stronę skarżącą należy dojść do wniosku, że Skarżący w istocie zmierza do podważenia skuteczności doręczenia mu decyzji oraz wynikających z niej skutków prawnych, tymczasem nie może to być realizowane poprzez skargę na bezczynność. Tego rodzaju zarzuty mogą być podnoszone wyłącznie w ramach postępowania dotyczącego samej decyzji administracyjnej, w szczególności poprzez wniesienie od niej odwołania (ewentualnie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia) albo poprzez jej zaskarżenie do sądu administracyjnego po uprzednim wyczerpaniu środków odwoławczych. Konkludując skoro opisane przez Skarżącego "zachowania" organu nie dotyczą sprawy podlegającej załatwieniu w formie aktu lub czynności objętych kontrolą sądu administracyjnego, to wniesiona w tym zakresie skarga na bezczynność jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia, w oparciu o przepis art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. A. Bartłomiejczuk E. Lemańska M. Leszczyński