II SAB/Bk 28/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. w przedmiocie wstrzymania budowy budynku mieszkalnego i studni kopanej p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne [...] ha. Z powodu złej pogody (deszcze) w 2011 r. skarżący poniósł straty w plonach oszacowane na około 12.400 zł, co obecnie skutkuje brakiem pasz (od lutego br.) dla posiadanego bydła i koniecznością ich zakupu. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i z tego powodu został zmuszony do ograniczenia produkcji rolnej, co oznaczało spadek dochodów. Konsekwencją powyższego jest również to, że zachodzi konieczność ciągłego wynajmowania pracowników do cięższych prac w gospodarstwie, co zwiększa koszty tej działalności. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. E. S. nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 360 zł miesięcznie. Ponadto, wnioskodawca uzyskuje dochód ze sprzedaży bydła rzeźnego – 2.790 zł. E. S. określił łączny miesięczny dochód na kwotę około 1.000 zł. Przeciwko wnioskodawcy toczą się cztery postępowania egzekucyjne, które skutkują zajęciem ruchomości. Obecnie skarżący zalega z uiszczeniem kosztów sądowych Sądowi Rejonowemu w W. M., nie dysponuje również środkami finansowymi na zakup paliwa do ciągnika, nawozów mineralnych i nasion (k. 11 - 12). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. (k. 14) E. S. oświadczył, że posiada [...] sztuk bydła, w tym [...] krowy oraz [...] ciągniki rolnicze, maszyny do uprawy roli, kombajn do zbioru ziemniaków i przyczepę rolniczą z [...] r. W 2012 r. wnioskodawca nie otrzymał dopłat z Unii Europejskiej. Wykazane wydatki miesięczne skarżącego to około 1.000 zł, w tym: 160 zł – energia elektryczna; 30 zł – woda; około 150 zł – telefon; 600 zł – żywność. Wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w okresie trzech ostatnich miesięcy wyniosły około 7.000 zł (olej napędowy, nawozy mineralne, części zamienne). E. S. nie posiada samochodu osobowego, dom w którym zamieszkuje wymaga natychmiastowego remontu. Wnioskodawca w okresie trzech ostatnich miesięcy nie sprzedawał żadnych płodów rolnych. Zadłużenie komornicze skarżącego wynosi około 5.500 zł (k. 17). Do akt sprawy E. S. dołączył: decyzję KRUS z dnia [...] marca 2012 r. przyznającą rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy (k. 18 i k. 31); tytuły wykonawcze dot. egzekucji należności pieniężnych (k. 19 – 20); postanowienia Sądu Rejonowego w W. M. z dnia [...] czerwca 2011 r., [...] listopada 2011 r., [...] października 2011 r. dot. odroczenia spłaty należności sądowych (k. 21 – 23); decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. M. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (k. 24); decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. dot. zmiany wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i leśnym za 2012 r. (k. 26); rachunki i faktury za energię elektryczną (k. 25) oraz olej napędowy i inne (k. 27 – 30). Wnioskodawca nie uczynił zadość wzmiankowanemu wezwaniu z dnia 25 kwietnia 2012 r. w zakresie nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za trzy ostatnie miesiące wyjaśniając, że nie ma czasu udać się do placówek banku, gdyż te znajdują się w Ł. i B. (k. 17 v). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł (k. 2). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 2.790 zł (sprzedaż bydła rzeźnego – k. 12) oraz renta w wysokości 360,61 zł (k. 18 v). E. S. określił wysokość łącznego miesięcznego dochodu na kwotę około 1.000 zł. Skarżący otrzymał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011 w wysokości 24.137,86 zł – decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. M. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (k. 24). Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 1.000 zł. Koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego zostały oszacowane na kwotę około 7.000 zł (za okres trzech ostatnich miesięcy), co stanowi przeciętnie w przeliczeniu na miesiące około 2.300 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych), [...] ha lasu, dom o powierzchni [...] m² (wymagający remontu), [...] sztuk bydła, [...] ciągniki oraz inne podstawowe maszyny rolnicze. Zadłużenie komornicze skarżącego wynosi około 5.500 zł. W tym miejscu należy wskazać, że wnioskodawca nie nadesłał dokumentów potwierdzających całą kwotę tego zadłużenia, ograniczył się do dołączenia do akt sprawy tytułów egzekucyjnych na łączną kwotę 830 zł (k. 19 – 20). Dodatkowo wnioskodawca jest zadłużony z tytułu niezapłaconych kosztów sądowych na 1.288 zł (k. 21 – 23). Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych legł fakt, iż E. S. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, las, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy oraz przyznane płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za 2011 r. świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy, pozwalających zarówno na pokrycie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem skarżącego, a także na wygospodarowanie środków na uiszczenie na obecnym etapie postępowania kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi oraz pokrycia innych ewentualnych kosztów, które mogą się pojawić w sprawie niniejszej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.