II SAB/Bk 33/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Starosty Powiatu Suwalskiego w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Starosty Powiatu Suwalskiego do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 24.12.2023 r. w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. nie nakłada na organ grzywny; 5. zasądza od Starosty Powiatu Suwalskiego na rzecz skarżącego J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. Wnioskiem z 24 grudnia 2023 r. przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej J. M. (dalej powoływany jako skarżący) zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Suwałkach o przesłanie pocztą elektroniczną: (-) informacji na temat sposobu przekazania uprawnienia do zarządzania ruchem na drogach powiatowych i gminnych na rzecz Zarządu Dróg Powiatowych w Suwałkach, (-) dokumentów ewentualnie linków do opublikowanych lub udostępnionych dokumentów będących podstawą faktyczną takiego przekazania uprawnień. 2. Skarżący, motywowany brakiem odpowiedzi Starosty Powiatu Suwalskiego (dalej powoływany jako organ, Starosta), w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zaskarżył bezczynność tego organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w powiązaniu z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, a podmiot udostępniający informację publiczną ma obowiązek zapewnić możliwość przesłania informacji publicznej. W skardze wskazano, że za pomocą poczty elektronicznej w dniu 24 grudnia 2023 r. skarżący złożył do organu na adres [email protected] wniosek dotyczący udostępnienia pocztą elektroniczną informacji w ww. zakresie, zaś w dniu 28 grudnia 2023 r. otrzymał potwierdzenie odczytania wiadomości. Skarżący twierdził, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął pierwszego dnia roboczego po 14 dniach od złożenia wniosku, czyli 8 stycznia 2024 r., w związku z czym w terminie wynikającym z przepisów, jak i do dnia sporządzenia skargi Starosta nie udostępnił skarżącemu informacji oraz dokumentacji, o którą wnioskował. Uzasadniając wniosek o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jak i wniosek o wymierzenie grzywny, skarżący podniósł, że przed tutejszym sądem w ostatnim czasie rozpoznawana była inna moja skarga na bezczynność Starosty Powiatu Suwalskiego, w której stwierdzono, że dopuścił się on bezczynności. Skarżący wywiódł, że skoro organ nie wyciągnął żadnych wniosków z tamtej strony i przez ponad 2 miesiące pozostawia jego wniosek bez jakiejkolwiek reakcji to oznacza to jawne lekceważenie obywatela i nieprzestrzeganie prawa. Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 24 grudnia 2023 r., orzeczenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenia Staroście grzywny w wysokości nie mniej niż 1% maksymalnego wymiaru za każdy pełny tydzień opóźnienia w załatwienia wniosku, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. 3. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że w dniu 13 marca 2024 r. wysłano odpowiedź na wniosek skarżącego, udostępniając mu informacje publiczną. W związku z tym Starosta wniósł o uwzględnienie powyższych okoliczności i odstąpienie od wymierzenia wnioskowanej przez skarżącego grzywny. Organ wskazał, że brak odpowiedzi nie był spowodowany bezczynnością, ale błędem polegającym na omyłce pisarskiej w adresie e-mail popełnionej przez urzędnika. Mając na uwadze powyższe wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie o umorzenie postępowania. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. 2. Na wstępie wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym i rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. 4. W kontrolowanej sprawie Skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tej sytuacji wyjaśnienia wymaga, że w sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępnienia informacji publicznych, a także czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Poza tym sąd administracyjny musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc, czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3109/12 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). 5. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż J. M. był zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei Starosta jest zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Nie jest też sporne między stronami, iż powyższy wniosek z 24 grudnia 2023 r. dotyczył informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Nie budzi także wątpliwości tut. Sądu, że wniosek Skarżącego do takich informacji się odnosił. Termin do załatwienia wniosku o udzielenia informacji publicznej wynosi 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast gdy podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej nie jest w stanie dotrzymać terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien zawiadomić wnioskodawcę w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku o fakcie uchybienia terminowi do udzielenia informacji publicznej, z jednoczesnym podaniem przyczyn opóźnienia i wskazaniem terminu, w którym udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W rozpoznawanej sprawie termin ten, z uwagi iż wniosek wpłynął 24 grudnia 2023 r., upływał z dniem 8 stycznia 2024 r. Organ miał możliwość zapoznania się z wnioskiem dopiero 28 grudnia 2023 r., o czym świadczy otrzymane przez skarżącego potwierdzenie przeczytania przesłanej wiadomości. W tym względzie pomocniczo powołać się można na art. 57 § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Jest to rozwiązanie powszechnie przyjmowane przez prawodawcę przy obliczaniu biegu terminów i to w różnych gałęziach prawa (por. art. 115 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.). W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż w terminie tym odpowiedź nie została udzielona. Z odpowiedzi na skargę - jak też załączonej do niej dokumentacji - wynika natomiast, iż wnioskowana informacja został udostępniona w pełni w dniu 13 marca 2024 r., kiedy to wysłano odpowiedź na wniosek skarżącego, udostępniając mu informacje publiczną. W związku z tym Starosta wniósł o uwzględnienie powyższych okoliczności i odstąpienie od wymierzenia wnioskowanej przez skarżącego grzywny. Organ wskazał, że brak odpowiedzi nie był spowodowany bezczynnością, ale błędem polegającym na omyłce pisarskiej w adresie e-mail popełnionej przez urzędnika. 6. W ocenie Sądu uwzględniają powyższe okoliczności faktyczne uznać należało, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku Strony, o czym Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Bezczynność ta ustała po doręczeniu organowi skargi i przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie podmiot zobowiązany prawidłowo, lecz z opóźnieniem, załatwił wniosek Skarżącego, udzielając mu wnioskowanej informacji. Mając na względzie, że wniosek skarżącego został załatwiony przed wydaniem wyroku, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w punkcie 1 wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z 24 grudnia 2023 r. Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie, przekroczenie terminu nie było rażące i brak jest podstaw do uznania, iż wynikało ono z celowego lekceważenia prawa Skarżącego do dostępu do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że opóźnienie wysyłki było spowodowane błędem polegającym na omyłce pisarskiej w adresie e-mail popełnionej przez urzędnika. Żądaną informację wysłano skarżącemu już 2 stycznia 2024 r., a więc w terminie, niestety na skutek pomyłki urzędnika na błędny adres. Powyższe wyjaśnienia nie stanowią co prawda okoliczności usprawiedliwiającej zaistniałą w sprawie bezczynność, niemniej jednak mogą one stanowić obiektywną trudność po stronie organu, która wpływa na ocenę tego, czy doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa. 7. Skoro orzeczona bezczynność nie miała charakteru rażącego, represjonowanie podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej poprzez wymierzenie grzywny nie jest celowe, o czym orzekł Sąd w pkt 4 wyroku. Stanowiłoby to zaprzeczenie istoty tej instytucji. Okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają wymierzenia grzywny. Opóźnienie przez organ udostępnienia informacji publicznej w omawianej sprawie - co należało przyjąć na podstawie przekazanych do Sądu akt sprawy - nie było nacechowane złą wolą, ani celowością działania organu. 8. O kosztach postępowania, na które składa się kwota 100 zł tytułem wpisu od skargi, Sąd orzekł w punkcie 5 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.