II SAB/Bk 38/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność i przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2015 roku 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. do załatwienia wniosku K. K. z dnia [...] grudnia 2016 roku w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2015 roku w przedmiocie przekazania do ponownego rozpoznania sprawy dotyczącej środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia; 2. stwierdza, że w sprawie wystąpiła bezczynność i przewlekłość postępowania organu i że nie miały one charakteru rażącego naruszenia prawa; 3. nie wymierza organowi grzywny; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego K. K. kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na wniosek K. K. złożony w dniu [...] grudnia 2014 r. toczyło się postępowanie o wydanie decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie czterech budynków inwentarskich – kurników z przeznaczeniem do hodowli drobiu wraz z zapleczem socjalno – magazynowym, z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] w miejscowości M. Wójt Gminy G. w dniu [...] lutego 2015 r. wydał decyzję, która została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]. Po ponownym wdrożeniu postępowania przez organ pierwszej instancji (wydane postanowienia stwierdzające konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko: z dnia [...] lipca 2015 r. uchylone postanowieniem SKO z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz postanowienie z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdzające brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko), w dniu [...] lutego 2016 r. została wydana decyzja środowiskowa. Po rozpoznaniu odwołań od niej – decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] SKO w B. uchyliło w całości decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarga K. K. na decyzję kasacyjną z dnia [...] lipca 2016 r. została uwzględniona wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2016 r. w sprawie II SA/Bk 570/16, którym uchylono decyzję organu drugiej instancji. Wyrok sądu uzyskał prawomocność w dniu 2 lutego 2017 r. Wcześniej, bo w dniu [...] grudnia 2016 r. K. K. złożył do SKO w B. wniosek o stwierdzenie nieważności pierwszej kasacyjnej decyzji tego organu – z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] zarzucając bezpodstawność uchylenia przy pełnym materiale dowodowym, co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Organ w dniu [...] stycznia 2017 r. zawiadomił strony w trybie art. 61 § 4 K.p.a. o wszczęciu postępowania. W dniu [...] lutego 2017 r. K. K. za pośrednictwem organu wniósł skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie w sprawie badania w trybie nadzoru z art. 156 K.p.a. legalności decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] maja 2015 r. Skarga została przekazana sądowi w dniu 15 marca 2017 r. przy czym w dniu [...] lutego 2017 r. SKO w B. wydało decyzję nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] maja 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przedstawiając podjęte czynności w sprawie zainicjowanej wnioskiem strony podnosił fakt niedysponowania aktami sprawy, które były dołączone do skargi rozpatrzonej w sprawie II SA/Bk 570/16 a organ uzyskał je [...] lutego 2017 r. W tym też dniu wydał decyzję załatwiającą wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2015 r. W uzupełnieniu skargi K. K. podtrzymał żądanie, uznając brak związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy brakiem akt a możliwością oceny decyzji z dnia [...] maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd administracyjny w zakresie swojej kognicji orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej. Z kolei art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W sprawie niniejszej bezprzedmiotowe stało się (na datę orzekania) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku K. K. o stwierdzenie nieważności decyzji SKO z dnia [...] maja 2015 r., bowiem takowa decyzja, załatwiająca wniosek o stwierdzenie nieważności została wydana w dniu [...] lutego 2017 r. Zatem sąd rozpatrujący skargę na bezczynność/przewlekłość nie mógł zobowiązać organu do "załatwienia sprawy". Przy tym podkreślić należy, że w postępowaniu ze skargi na bezczynność/przewlekłość merytorycznej ocenie sądu wydany akt nie podlega. Innymi słowy, sąd nie jest uprawniony do badania legalności wydanej w dniu [...] lutego 2017 r. decyzji, a strona ma procesowe możliwości jej zaskarżenia, o czym została pouczona. W sprawie niniejszej w zaistniałej sytuacji brak było powodów do orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i w tej części postępowanie jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (vide wyrok w sprawie VIII SA/Wa 30/16 z dnia 3 sierpnia 201 r.; postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r., I OSK 481/13; wyrok z dnia 12 kwietnia 2017 r., II SAB/Bk 34/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Jednocześnie sąd miał obowiązek oceny czy przewlekłość w ogóle wystąpiła (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Analiza akt postępowania o stwierdzenie nieważności wydanych decyzji upoważnia do odpowiedzi twierdzącej. Skarżący wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji SKO z dnia [...] maja 2015 r. złożył w dniu [...] grudnia 2016 r. Przez miesiąc czasu organ nie podjął jakiejkolwiek czynności, dopiero w dniu [...] stycznia 2017 r. zawiadomił strony w trybie art. 61 § 4 K.p.a. o wszczęciu postępowania. Brak jest uzasadnienia tej bezczynności. Także po zawiadomieniu nadal, do dnia złożenia skargi na bezczynność i przewlekłość tego postępowania, żadnej czynności nie przeprowadzono a decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności wydano [...] lutego 2017 r., po zwrocie akt z sądu (w sprawie II SA/Bk 570/6). Wydaje się, że nie było przeszkód do wcześniejszego załatwienia sprawy w sytuacji gdy stwierdzenie nieważności decyzji dotyczy decyzji tego organu z dnia [...] maja 2015 r., zatem akta tamtego postępowania były w dyspozycji SKO a nie były one przedmiotem postępowania w sprawie II SA/Bk 570/16. W aktach przesłanych ze skargą na drugą decyzję kasacyjną SKO – z dnia [...] lipca 2016 r. mogła znajdować się sama decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności tj. pierwsza kasacyjna decyzja z dnia [...] maja 2015 r. ale całe akta wraz z decyzją powinny być w gestii Kolegium, stąd nie było przeszkód do wcześniejszego niż w dniu [...] lutego 2017 r. załatwienia wniosku skarżącego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] maja 2015 r. Nie było także żadnych przeszkód do wypożyczenia akt, jeśliby organ nie posiadał tychże. Powyższe uzasadniało uznanie przez sąd w punkcie 2 wyroku, że wystąpiła bezczynność i przewlekłość na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd miał także obowiązek ocenić charakter bezczynności / przewlekłości. W okolicznościach sprawy niniejszej należało cenić, że nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie oraz w doktrynie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide wyrok z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt. II OSK 468/13; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15, II SAB/Bk 126/16 z dnia 9 lutego 2017 r., CBOSA). W sprawie niniejszej nie zaistniała sytuacja uznania rażącego charakteru naruszenia prawa. Przede wszystkim to pozostawanie w błędnym przekonaniu przez Kolegium o pozostawaniu akt sprawy w sądzie bez prób ich odnalezienia, a nie zła wola organu spowodowały przedłużenie czasu rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności. Dodać należy wielość pism procesowych skarżącego, często z podawaniem błędnych dat i numerów decyzji, wielość postępowań związanych z głównym przedmiotem sprawy (wydanie decyzji środowiskowej) - co sądowi znane jest z urzędu z racji rozpoznawania skarg skarżącego - mogło powodować trudności organu w prowadzonym postępowaniu. Nadto nie można nie zauważyć, że sam czasokres – około dwa miesiące załatwienia wniosku skarżącego nie jest rażąco długi i czasokres ten odnieść należy do terminów przewidzianych w art. 35 § 1 – 3 K.p.a. Także podkreślić należy, że niezwłocznie po zwrocie akt – bo w tym samym dniu - organ wydał decyzję załatwiającą wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności swojej decyzji z dnia [...] maja 2015 r. Z powyższych powodów sąd orzekł w punkcie 2 in fine wyroku że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W zaistniałej sytuacji także sąd nie orzekł o wymierzeniu organowi grzywny (pkt 3 wyroku) – na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania, które stanowi wpis od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.