II SAB/Bk 43/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2013 r. sprawy ze skargi C. S. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie rozpoznania wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości oddala skargę. Skargą z dnia 8.04.2013r. C. S. zarzucił Wojewodzie P. bezczynność w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 8.01.2013r. o uchylenie w trybie art. 155 K.p.a. ostatecznej decyzji Wojewody P. z dnia [...].02.2004r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...].12.2003r. Nr [...] odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ulicy A. J. P. [...] o numerze geodezyjnym [...]. Wniesienie skargi poprzedziło zażalenie na niezałatwienie przez Wojewodę sprawy, złożone do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, rozpoznane postanowieniem tego ministra z [...].02.2013r. uznającym zażalenie za nieuzasadnione. Z uzasadnienia postanowienia Ministra wynika, że wniosek strony został rozpoznany poprzez odmowę wszczęcia postępowania wyrażoną postanowieniem Wojewody P. z dnia [...].01.2013r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie wniosku strony z dnia 8.01.2013r. organ się wypowiedział postanowieniem z dnia [...].01.2013r. odmawiającym na – podstawie art. 61 "a" w związku z art. 155 K.p.a. - wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia na podstawie art. 155 K.p.a. ostatecznej decyzji odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zatem organ, wbrew zarzutowi skargi, nie pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu jako oczywiście bezzasadna. Bezzasadność skargi tkwi w zarzucaniu organowi skargą z kwietnia 2013r. braku zakończenia postępowania administracyjnego z wniosku złożonego w dniu 8.01.2013r. w sytuacji, gdy organ rozstrzygnął o nim postanowieniem wydanym [...].01.2013r. a zatem w zarzucaniu organowi bezczynności w zakończonym przez ten organ postępowaniu. Skarga na bezczynność organu administracji publicznej uruchamia postępowanie sądowe, w którym sąd ogranicza się wyłącznie do ustalenia czy organowi można przypisać stan bezczynności. Przedmiotem oceny sądu w takim postępowaniu staje się kwestia, czy stan bezczynności organu w danej sprawie istotnie zachodzi, a jeśli tak, to czy nakazanie organowi załatwienia sprawy jest na datę orzekania przez sąd dopuszczalne, uzasadnione i celowe. Sąd w takim postępowaniu nie jest zaś władny zajmować stanowiska w kwestiach merytorycznych. Uwzględniając bowiem skargę na bezczynność - jak wynika z art. 149 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w określonym terminie, nie wypowiadając się co do samego sposobu załatwienia, w tym co do treści przyszłego rozstrzygnięcia. Stąd w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi na bezczynność organu nie jest dopuszczalna kontrola prawidłowości podejmowanych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć Z bezczynnością organu administracji mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też aktu czy czynności, o jakich mowa w punkcie 4 – tym par. 2 art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga na bezczynność organu może być wniesiona po upływie terminu do załatwienia sprawy. Terminowości załatwiania sprawy w postępowaniu administracyjnym dotyczy zasada szybkości postępowania ujęta w normie art. 12 kpa. W myśl tej zasady organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 par. 1 kpa). Jak stanowi dalsza treść normy, sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Z zasady ogólnej szybkości postępowania wypływa dla organów administracji obowiązek prowadzenia postępowania (załatwiania wniosków) w taki sposób, by nie można było zarzucić im zbędnej zwłoki i opieszałości w podejmowaniu czynności. W tym celu organy administracji obowiązane są posługiwać się najprostszymi środkami prowadzącymi do realizacji zasady. Wybór najprostszych środków prowadzących do realizacji zasady jest uzależniony od konkretnych okoliczności sprawy. Ogólna zasada szybkości i prostoty postępowania administracyjnego skonkretyzowana została w art. 35 kpa, który określa maksymalne ustawowe terminy załatwiania spraw, przewidując dla spraw wymagających postępowania wyjaśniającego miesiąc na ich załatwienie (art. 35 par. 3 kpa), a dla spraw szczególnie skomplikowanych dwa miesiące na ich załatwienie od daty złożenia wniosku (art. 35 par. 3 kpa). Jednocześnie w art. 35 par. 2 kpa ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek niezwłocznego załatwiana spraw, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Przenosząc na grunt niniejszej sprawy sądowej powyższe ogólne uwagi dotyczące istoty bezczynności organu w postępowaniu administracyjnym oraz zakresu kontroli sądowej stanu bezczynności organu, sąd stwierdza, że zarzut bezczynności Wojewody P. w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 8.01.2013r. został postawiony nietrafnie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że wniosek strony został rozpoznany postanowieniem wydanym dnia [...].01.2013r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia na podstawie art. 155 K.p.a. ostatecznej decyzji Wojewody P. z dnia [...].02.2004r. odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Okoliczność załatwienia wniosku nie po myśli skarżącego, dążącego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie ma znaczenia dla oceny skargi na bezczynność organu albowiem – jak wcześniej sąd wskazał – merytoryczna treść orzeczenia załatwiającego sprawę administracyjną nie jest przedmiotem skargi na bezczynność. Na marginesie jedynie można wskazać, że z akt administracyjnych wynika, iż zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewody P. odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku z dnia 8.01.2013r. nie zostało uwzględnione przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, który postanowieniem z dnia [...].05.2013r. orzekł o utrzymaniu w mocy odmowy wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego z dnia 8.01.2013r. o uchylenie ostatecznej decyzji odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Na powyższe postanowienie przysługiwała skarżącemu skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu ministra. Specyfika sądowej kontroli bezczynności organów administracji nie pozwala na dociekanie, czy postanowienie z dnia [...].01.2013r. zostało wydane przez pracownika podlegającego wyłączeniu albowiem fakt wydania rozstrzygnięcia przez pracownika podlegającego wyłączeniu stanowiący ustawową podstawę wznowienia postępowania administracyjnego (w myśl art. 145 par. 1 pkt 3 K.p.a.) podlegać może ocenie sądu wyłącznie przy kontroli aktu administracji a potwierdzony stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny takiego aktu (zgodnie z art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi). Stąd zarzuty skarżącego skoncentrowane wokół wykazywania okoliczności podlegania wyłączeniu pracowników organu, przy skardze na bezczynność trafiają w próżnię. Powyższe dotyczy bezprzedmiotowości dla wyrokowania w niniejszej sprawie, zarówno zarzutu podlegania wyłączeniu pracownika organu podpisanego pod skargą jak i podpisanego pod pismem z dnia 15.01.2013r. przekazującym Prezydentowi Miasta B. wniosek skarżącego z 8.01.2013r. o wyłączenie organu oraz pracowników Urzędu Miejskiego w B. Wbrew twierdzeniu skarżącego wpływ do organu jego wniosku z dnia 8.01.2013r. nie wszczął automatycznie postępowania w sprawie uchylenia na podstawie art. 155 K.p.a. decyzji ostatecznej Wojewody P. z dnia [...].02.2004r. Dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego z mocą obowiązującą od dnia 11.04.2011r. na podstawie ustawy zmieniającej z dnia 3.12.2010r. (Dz. U. z 2011r. Nr 6, poz. 18), przepis art. 61 "a" pozwala na odróżnianie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Ustawodawca wyodrębnił powyższym przepisem etap wstępny postępowania administracyjnego, w którym organ bada czy postępowanie ze względów podmiotowych lub przedmiotowych może być w ogóle wszczęte. W przypadku wniosku skarżącego z dnia 8.01.2013r. wszczęcie postępowania organ uznał za niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).