II SAB/Bk 44/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi E. Ł. na bezczynność Starosty H. w przedmiocie informacji publicznej p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe w sprawie, 2. stwierdzić, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zwrócić skarżącej E. Ł. wpis sądowy w kwocie [...] ([...]) złotych. E. Ł. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność Starosty H. w przedmiocie braku załatwienia wniosku Skarżącej z dnia [...] kwietnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obecności symboli religijnych, w szczególności krzyży w pomieszczeniach zarządzanych przez władze powiatu, reguł prawnych ich umieszczania, usuwania, poszanowania, relacji do symboli państwowych i innych znaków religijnych, a także ewentualnych prac legislacyjnych związanych z ww. kwestią. Wniosek niniejszy Skarżąca wysłała pocztą elektroniczną w dniu [...] kwietnia 2013 r. na adres: [email protected]. Pismo niniejsze wpłynęło do Starostwa Powiatowego w H. dnia [...] kwietnia 2013 r. (data prezentaty urzędu na wniosku). Wobec braku odpowiedzi Starosty H., E. Ł. w dniu [...] kwietnia 2013 r. złożyła skargę na bezczynność Starosty H. do tut. Sądu, w której wniosła o: 1/ zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, 2/ wymierzenie organowi grzywny w rozmiarze do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS, jeśli organ nie przekaże Sądowi niniejszej skargi, odpowiedzi na tę skargę oraz akt sprawy w terminie 15 dni od otrzymania niniejszej skargi. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że termin do załatwienia sprawy upłynął w dniu [...] kwietnia 2013 r., podczas gdy ani do tego dnia, ani do dnia sporządzenia skargi, Skarżącej nie została doręczona pisemna odpowiedź organu na jej wniosek z dnia [...] kwietnia 2013 r. W odpowiedzi na skargę organ poinformował o załatwieniu wniosku Skarżącej w dniu [...] maja 2013 r. oraz w związku z powyższym wniósł o oddalenie skargi. Wezwaniem z dnia [...] maja 2013 r. tut. Sąd wezwał E. Ł. do złożenia pisemnego oświadczenia, czy podtrzymuje ona skargę na bezczynność Starosty H., wobec wystosowania przez Starostę odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. E. Ł. w treści pisma z dnia [...] maja 2013 r. oświadczyła, że podtrzymuje skargę w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Postępowanie przed sądem podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Przedmiotem rozpoznawanej w sprawie niniejszej skargi na bezczynność było nieudostępnienie informacji publicznej w zakresie obecności symboli religijnych, w szczególności krzyży w pomieszczeniach zarządzanych przez władze powiatu hajnowskiego, reguł prawnych ich umieszczania, usuwania, poszanowania, relacji do symboli państwowych i innych znaków religijnych, a także ewentualnych prac legislacyjnych związanych z ww. kwestią. Zauważyć należy, że skarga na bezczynność jest szczególnym sposobem kwestionowania działalności organów administracji publicznej, bowiem jej celem jest skuteczne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania. Sądowa kontrola bezczynności może wystąpić w trzech konfiguracjach procesowych i w zależności od wystąpienia jednej z nich sąd orzeka merytorycznie o skardze lub orzeka wyłącznie procesowo. Sąd orzeka merytorycznie, gdy oddala skargę (nie stwierdzając bezczynności ani w momencie wniesienia skargi, ani w chwili orzekania) lub też, gdy zobowiązuje organ do wydania określonego aktu lub dokonania stosownej czynności (stwierdzając, że bezczynność ma miejsce zarówno w momencie wnoszenia skargi, jak i w momencie orzekania przez sąd). Rozpoznając skargę na bezczynność sąd orzeka natomiast wyłącznie procesowo umarzając postępowanie - wówczas, gdy pomiędzy datą jej wniesienia, a wydaniem rozstrzygnięcia przez sąd organ dokonał żądanej czynności (np. udzielił informacji publicznej) lub wydał rozstrzygnięcie. Wówczas mamy do czynienia z wyeliminowaniem przedmiotu zaskarżenia (przedmiotu skargi na bezczynność), a zatem z bezprzedmiotowością postępowania sądowego (vide uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, Lex nr 463487). Zgodnie zaś z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz 270), dalej p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe także z innych przyczyn niż cofnięcie skargi lub śmierć strony. Przedstawione wyżej sposoby rozstrzygnięć w sprawie ze skargi na bezczynność są uwarunkowane specyfiką postępowania z tej skargi, w którym - odmiennie niż w postępowaniu ze skargi na działanie organu - sąd uwzględnia stan faktyczny z daty wyrokowania. W sprawie niniejszej nie zachodzi natomiast bezczynność organu, albowiem udzielił on żądanej informacji - co prawda po upływie 14-dniowego terminu przewidzianego w treści art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2001, Nr 112, poz.1198) i już po dacie wniesienia skargi, ale przed dniem wyrokowania przez sąd. Istotnym jest także, iż zwłoka organu w udzieleniu odpowiedzi nie była znaczna, albowiem wynosiła ona kilkanaście dni. Z akt wynika, że skarga została złożona za pośrednictwem organu w dniu [...] kwietnia 2013 r., natomiast informacji publicznej udzielono pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r., doręczonym Skarżącej [...] maja 2013 r. Zatem w dacie wyrokowania przez sąd nie miało już miejsca niezałatwienie wniosku Skarżącej z dnia [...] kwietnia 2013 r. albowiem udzielono na niego odpowiedzi. W ten sposób została wyeliminowana bezczynność organu (a tym samym przedmiot skargi na bezczynność), a postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. W tym miejscu wskazać trzeba, że zakres przedmiotowy kognicji sądu w postępowaniu ze skargi na bezczynność jest ograniczony. Sąd nie obejmuje kontrolą merytorycznej zawartości udzielonej informacji publicznej, a jedynie władny jest oceniać, czy pokrywają się zakresy przedmiotowe wniosku i odpowiedzi organu. Taka zbieżność w sprawie niniejszej niewątpliwie ma miejsce, albowiem informacja przekazana Skarżącej zawiera odpowiedzi na kwestie poruszone w treści wniosku z dnia [...] kwietnia 2013 r. Również z akt postępowania administracyjnego ani z akt sądowych nie wynika, by Skarżąca – po wystąpieniu ze skargą, a następnie po przekazaniu jej wnioskowanych informacji – kwestionowała przed organem, że nie odpowiadają one wymienionym we wniosku o udostępnienie informacji publicznej lub też by sygnalizowała organowi, że chodziło o inne lub bardziej szczegółowe informacje niż przekazane. Skarżąca nie sygnalizowała, zatem organowi niepełnego czy innego nieprawidłowego wykonania żądania, z czego należy wnosić, że przekazane dane stanowiły wystarczającą odpowiedź na żądanie, a tym samym, że doszło do wyeliminowania bezczynności. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono jak w punkcie 1 postanowienia. Zgodnie z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. sąd w pkt 2 postanowienia orzekł, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpowiedzi bowiem udzielono, mimo, że po terminie, to w krótkim okresie po jego upływie i niezwłocznie po wpływie do organu skargi na bezczynność. Uchybienie organu w tym zakresie było nieznaczne. Z uwagi na fakt, że nie zachodziły podstawy do uwzględnienia przedmiotowej skargi, Sąd nie mógł dokonać uwzględnienia wniosku strony o wymierzenie organowi grzywny na podstawie, art. 149 § 2 p.p.s.a. Ponadto zauważyć należy, iż powyższa grzywna nie ma wyłącznie charakteru represyjnego, a jej celem jest przede wszystkim zdyscyplinowanie organu i poprzez realne zagrożenie sankcją zmuszenie do sprawnego i terminowego załatwiania wniosków stron postępowania. W ocenie składu orzekającego, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wymierzenia organowi ww. grzywny. O zwrocie kosztów sądowych na rzecz Skarżącej orzeczono w punkcie 3 postanowienia na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Umorzenie postępowania sądowego z tego powodu, że organ - po wniesieniu skargi - udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (a więc z powodu bezprzedmiotowości postępowania sądowego) stanowi sytuację podobną do sytuacji autokontroli uregulowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a., która jest postawą do zwrotu kosztów sądowych właśnie na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a.