II SAB/Bk 46/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych), 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W.. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małż. W. w łącznej kwocie 2.997,84 zł, w tym: emerytura J. W. – 1.522,50 zł oraz 1.288,63 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury. Ponadto mąż wnioskodawczyni otrzymuje dodatek pielęgnacyjny, który zdaniem skarżącej nie jest wliczany do dochodu. Wykazane wydatki skarżącej wynoszą za czerwiec 2011 r. łącznie 2.962,28 zł, w szczególności: czynsz za mieszkanie za miesiąc maj i czerwiec – 1.107,54 zł, telefon – 261,50 zł; lekarstwa – 324,88 zł; kserokopie – 113,16 zł; znaczki pocztowe – 13,05 zł; podróż do Warszawy – 92 zł; odsetki i prowizje bankowe – 62,15 zł; środki ochrony roślin – 23 zł; buty i okulary słoneczne – 65 zł; życie, środki czystości, kosmetyki, fryzjer – 900 zł. J. W. jest zadłużona w banku na kwotę 107,23 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², sześćdziesięciotrzyletni drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi (druga grupa inwalidzka), ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. J. W. wskazała również, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej z uwagi na wielość spraw zawisłych przed WSA w Warszawie (76 spraw) i w Białymstoku w 5 sprawach postępowanie jest na etapie rozpoznawania sprzeciwów. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ponosi wysokie koszty związane z kserowaniem dokumentów, przepisów prawnych, komentarzy koszty dojazdów na rozprawy, rozmów telefonicznych i znaczków pocztowych (k. 32 – 33). Wnioskodawczyni dołączyła do akt sprawy rachunki i faktury za: czynsz, telefon, lekarstwa, ksero, znaczki pocztowe, bilety PKP, środki ochrony roślin (k. 38 – 49); wyciąg z rachunku bankowego na dzień [...] czerwca 2011 r. (k. 49). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 100 zł – wpis od skargi (k. 2). Na dzień [...] sierpnia 2011 r., w tut. Sądzie oprócz niniejszej sprawy jest zawisłych jeszcze dwanaście spraw skarżącej, w tym: w trzech wpłacono wpis po 100 zł, w czterech wpłacono wpis po 50 zł, w dwóch skarżąca jest zwolniona od kosztów sądowych, w trzech skarżąca jest zwolniona od kosztów powyżej 50 zł, a postępowania w tym zakresie jeszcze nie są prawomocne (k. 50). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2811,13 zł netto, bowiem skarżąca nie doliczała dodatku pielęgnacyjnego męża, uznając, iż zgodnie z przepisami rozliczeń podatkowych nie stanowi on dochodu. Niemniej jednak należy uznać, iż są to środki finansowe, które rodzina skarżącej otrzymuje, a które są wydatkowane na bieżące utrzymanie, tym samym brak jest podstaw, aby na potrzeby rozpoznania niniejszego wniosku dodatek pielęgnacyjny nie był zaliczany do dochodu rodziny skarżącej. Dochód skarżącej wykazywany zatem w poprzednim sprawach wynosił w kwietniu 2.997,84 zł (k. II SA/Bk 368/11). Wykazane wydatki za miesiąc czerwiec 2011 r. wynoszą 2.962,28 zł (m.in. telefon, lekarstwa, kserokopie, znaczki pocztowe, życie, środki czystości, kosmetyki, fryzjer, odsetki i prowizje bankowe, środki ochrony roślin, podróż do Warszawy), są równe osiąganemu dochodowi. J. W. posiada zadłużenie w banku (kredyt dopuszczalny) w wysokości 107,23 zł (stan na koniec czerwca 2011 r. – k. 49). W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², sześćdziesięciodwuletni drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. W tym miejscu należy zatem skonstatować, iż dochód rodziny skarżącej jest równy wykazanym wydatkom. J. W. na bieżąco pokrywa opłaty związane z kosztami bieżącego utrzymania. Jednym zasygnalizowanym problemem skarżącej w tym zakresie było opłacenie z opóźnieniem czynszu za maj bieżącego roku. Wnioskodawczyni zatem na datę orzekania o wniosku (sierpień 2011 r.) z dochodu, którym dysponuje jest w stanie wygospodarować środki w łącznej kwocie, co najmniej 500 zł świadczy o tym fakt opłacenia w czerwcu podwójnej kwoty czynszu. Wnioskodawczyni dysponuje również kredytem dopuszczalnym (odnawialnym) w wysokości 3.000 zł w Banku B. (k. 49). Kwota zadłużenia z tytułu tego kredytu wynosiła na koniec czerwca br. 107,23 zł. W sprawach zawisłych przed WSA w W. skarżąca została częściowo zwolniona z kosztów sądowych – zwolnienie od wpisu sądowego (postanowienia z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 115/11 i VII SA/Wa 116/11). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych stanowi przede wszystkim fakt osiągania przez J. W. i pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonka E. W. miesięcznego dochodu pozwalającego na pokrycie wykazanych wydatków (stałych). Jak wykazano wyżej małż. W. są w stanie wygospodarować z osiąganego dochodu łącznie około 500 zł miesięcznie (stan na lipiec i sierpień br.), kwota ta powinna być przynajmniej w części przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (vide: Magdalena Baduchowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cz. II, Doradztwo Podatkowe 2005/9/51 [w] System Informacji Prawnej Lex OMEGA nr publ. 49597). Przy ustaleniu zakresu zwolnienia wzięto pod uwagę wysokość kosztów sądowych w innych sprawach skarżącej zawisłych w tut. Sądzie oraz zakres częściowego zwolnienia od kosztów sądowych przyznanego przez WSA w Warszawie. Niewątpliwie poniesienie przez skarżącą całości kosztów sądowych w sprawie niniejszej (oraz w pozostałych sprawach) pogorszyłoby sytuację finansową rodziny. Jak wykazano wyżej uiszczenie przez J. W. kwoty 50 zł kosztów sądowych z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Przyznane wnioskodawczyni prawo pomocy umożliwi natomiast rozpoznanie sprawy przez Sąd. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-