II SAB/Bk 48/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.D. na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Wójta Gminy J. do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 5 kwietnia 2023 r. w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Wójta Gminy J. na rzecz skarżącej A.D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 5 kwietnia 2023 r. A. D. (skarżąca) zwróciła się do Wójta Gminy Juchnowiec Kościelny w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej o podanie, "kiedy i pod jakim numerem sprawy zostały zarejestrowane roszczenia wobec Gminy Juchnowiec Kościelny z tytułu prawomocnej decyzji z dnia 1 lipca 1996 r. nr KO.7229/3/96 stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gminy w Juchnowcu Dolnym z dnia 6 listopada 1984 r. nr 70198/9/84". W odpowiedzi Wójt Gminy Juchnowiec Kościelny pismem z 13 kwietnia 2023 r. (podpisanym 14 kwietnia 2023 r.) wezwał do doprecyzowania złożonego wniosku i podanie, o jakie roszczenie chodzi (przez kogo złożone, czego dotyczące) – w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Pismem z 18 kwietnia 2023 r. skarżąca zwróciła się o podanie podstawy prawnej, z której wynika konieczność doprecyzowania i rozszerzenia zakresu uzyskania wnioskowanej informacji publicznej, a także o podanie przyczyn żądania zawartego w wezwaniu, w szczególności zajętego stanowiska, że w przypadku braku doprecyzowania wniosek pozostanie bez rozpatrzenia. W odpowiedzi organ w piśmie z 25 kwietnia 2023 r. wyjaśnił, ze działał w oparciu o art. 1 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem organu, nieprecyzyjny wniosek nie pozwalał na ustalenie, o jakie informacji wnioskodawca prosi, a to mogłoby doprowadzić do nieprawidłowego załatwienia sprawy. W ocenie organu z wniosku nie wynika, czy skarżącej chodzi o roszczenia sądowe, jakie wynikły w związku z decyzją SKO, znak KO.7229/3/96 czy też o wszelkie możliwe żądania, jakie kierowano do Gminy Juchnowiec Kościelny od 1996 r.; czy chodzi o roszczenia zrealizowane w drodze decyzji administracyjnej czy w inny sposób. Zaznaczono, że w zależności od wskazanego zakresu, informacja może zostać uznana za przetworzoną, stąd konieczność uzyskania dodatkowych wyjaśnień. Organ ponownie wezwał skarżącą do doprecyzowania wniosku. W piśmie z 26 kwietnia 2023 r. skarżąca, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu o nieprecyzyjności złożonego przez nią wniosku, podtrzymała swoje stanowisko co do jego zakresu tj. podania daty i numeru sprawy, pod jakim roszczenia zostały zarejestrowane. Z kolei pismem z 15 maja 2023 r. wniosła o podanie, jakich wymagań ustalonych w przepisach prawa nie spełnia jej wniosek o informację publiczną. W dniu 29 maja 2023 r. skarżąca złożyła ponaglenie (uzupełnione pismem z 12 czerwca 2023 r.). Postanowieniem z 12 czerwca 2023 r. nr 407.92/F-13/X/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zwróciło podanie wskazując, że w sytuacji, gdy w odpowiedzi na żądanie udostępnienia informacji publicznej podmiot zobowiązany nie udostępnił informacji, pozostawiając wniosek bez rozpoznania, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 37 § 1 tej ustawy, nie znajdują zastosowania. W tej sytuacji skarżąca zwróciła się do organu o przekazanie akt sprawy dotyczącej nieudzielenia informacji publicznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Przekazując sprawę organ nie zgodził się ze skarżącą co do nieudzielenie odpowiedzi, wskazując, że żaden z wniosków nie został pozostawiony bez odpowiedzi, a organ podejmował czynności niezbędne do załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie organ nie kwestionuje tego, że żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej " u.d.i.p."), ani też że jest podmiotem dysponującym taką informacją i zobowiązanym do jej udostępnienia. Spór dotyczy natomiast prawidłowości procedowania organu w związku ze złożonym przez skarżącą wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek dotyczył tego, "kiedy i pod jakim numerem sprawy zostały zarejestrowane roszczenia wobec Gminy Juchnowiec Kościelny z tytułu prawomocnej decyzji z dnia 1 lipca 1996 r. nr KO.7229/3/96 stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gminy w Juchnowcu Dolnym z dnia 6 listopada 1984 r. nr 70198/9/84". Z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej ma obowiązek podjąć określone w tej ustawie czynności w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeśli wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną organ ma obowiązek: (1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno–technicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) lub (2) wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub (3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się - art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) lub (4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. Bezczynność na gruncie dostępu do informacji publicznej ma miejsce wówczas, kiedy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej i jest skierowany do adresata zobowiązanego do jej udzielenia. Nieudzielenie informacji publicznej i niepowiadomienie, w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. o przyczynach opóźnień i terminie w jakim informacja zostanie udostępniona oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia. Z bezczynnością będziemy mieć zatem do czynienia wtedy, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany organ nie udzieli informacji lub nie podejmie przewidzianych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i dodatkowym terminie albo podejmując te czynności nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo nie wyda, na zasadach przewidzianych w u.d.i.p., decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź decyzji o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.). Wskazać też trzeba, że ustawa o dostępie do informacji publicznej posługuje się pojęciem "informacji prostej" i "informacji przetworzonej". Za informację prostą uznaje się taką informację, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Informacja przetworzona jest jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego (M. Bernaczyk, M. Jabłoński, K. Wygoda, Biuletyn informacji publicznej. Informatyzacja administracji, Wrocław 2005, s. 87). Przetworzeniem informacji jest zebranie lub zsumowanie, często na podstawie różnych kryteriów, pojedynczych wiadomości, znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Te pojedyncze wiadomości mogą być ze sobą w różny sposób powiązane i mogą występować w różnej formie. Przetworzenie jest równoznaczne z koniecznością odpowiedniego zestawienia informacji, samodzielnego ich zredagowania związanego z koniecznością przeprowadzenia przez zobowiązany podmiot czynności analitycznych, których końcowym efektem jest dokument pozwalający na dokonanie przez jednostkę samodzielnej interpretacji i oceny (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 19 grudnia 2005 r., IV SAB/Wr 47/05, LEX nr 887699). Żądana informacja w jej elementach składowych zatem istnieje, jednak suma informacji prostych nie zawsze pozostaje informacją prostą. W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., uzyskanie informacji przetworzonej warunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę szczególnie istotnego interesu publicznego. Takie ograniczenie przedmiotowe dostępu do informacji publicznej znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony porządku publicznego, który w doktrynie prawa konstytucyjnego rozumiany jest jako "stan, który umożliwia normalne funkcjonowanie państwa i społeczeństwa". Przesłanka porządku publicznego powinna uzasadniać ograniczenia praw człowieka wyłącznie dla ochrony ważnych interesów jednostki, które nie mieszczą się w przesłance wolności i praw innych osób, oraz tych interesów społecznych, które odpowiadają ogólnemu kryterium zapewnienia właściwego funkcjonowania instytucji publicznych w demokratycznym państwie i ochrony tych instytucji przed zachowaniami prowadzącymi do zakłócenia ich działalności. Porządek publiczny w państwie demokratycznym obejmuje w szczególności pewne minimum sprawności funkcjonowania instytucji państwowych" (zob. K. Wojtyczek, Granice ingerencji ustawodawczej w sferę praw człowieka w Konstytucji RP, Kraków 1999, s. 189–190). W rozpoznawanej sprawie organ powinien rozważyć, czy wnioskowana informacja posiada charakter informacji przetworzonej i, jeśli tak jest, procedować w przewidzianym ustawą trybie odnoszącym się do takiej informacji. Nie może natomiast organ, zasłaniając się nieprecyzyjnością złożonego wniosku, odmówić jego rozpatrzenia. Ustawa o dostępie do informacji publicznej takiej formy załatwienia sprawy nie przewiduje. Sąd nie neguje możliwości przyjęcia w określonych, wyjątkowych jednak sytuacjach, że o udostępnienie informacji jest na tyle nieprecyzyjny, że nie pozwala rozpoznać żądania w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dotyczyć to może sytuacji, gdy nieprecyzyjnie sformułowany wniosek nie pozwala na ustalenie, jakich danych żąda wnioskodawca. Jednak w rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że wniosek skarżącej nie zawierał precyzyjnego określenia zakresu żądanych informacji. Z jego treści wynikało bowiem, czego wniosek dotyczy. Wnioskodawczyni zażądała wskazania numerów spraw i daty rejestracji roszczeń wynikających z konkretnej, oznaczonej datą i numerem decyzji. Brak odpowiedzi na zadawane przez organ pytania doprecyzowujące należy rozumieć w ten sposób, że skarżąca pyta o wszystkie roszczenia wynikającej z tej decyzji. Wniosek jest jasny i czytelny. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skoro organ nie procedował w sposób zgodny z ustawą o dostępie do informacji publicznej, należało wydać rozstrzygnięcie zobowiązujące do załatwienia wniosku skarżącej w trybie tej ustawy. Nieudostępnienie informacji przy jednoczesnym braku wydania decyzji w terminie określonym w art. 13 ust. 1 ustawy, tj. 14 dni od dnia złożenia wniosku, musiało zostać ocenione przez sąd jako bezczynność organu – art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. (punkt 3 sentencji wyroku) Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Tego rodzaju kwalifikacja jest konsekwencją stwierdzenia, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie przejawiał uporczywości w braku udzielenia informacji publicznej. Brak przymiotu rażącego naruszenia prawa przy stwierdzonej bezczynności organu wykluczył orzekanie z urzędu o nałożeniu grzywny, a strona o nałożenie grzywny nie wnosiła. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów sądowych składa się wpis od skargi (100 zł).