II SAB/Bk 50/13

PostanowienieWSA w Białymstoku2013-09-04

Skład orzekający: Tomasz Oleksicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne, posiadająca znaczący majątek i dochody z różnych źródeł, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i uzyskać ustanowienie adwokata w postępowaniu sądowoadministracyjnym?
Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, osobie fizycznej prowadzącej gospodarstwo rolne. Sąd uznał, że wnioskodawca dysponuje znacznym majątkiem (nieruchomość rolna, maszyny, inwentarz żywy) oraz dochodami (renta, czynsz dzierżawny, zwroty podatku akcyzowego, dopłaty unijne), które świadczą o jego możliwościach zarobkowych i zdolności do pokrycia kosztów postępowania. Dodatkowo, wątpliwości budziło rzetelne przedstawienie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę.
Stan faktyczny
E. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, powołując się na status rolnika samotnie prowadzącego gospodarstwo rolne i niezdolność do pracy w nim. Wskazał na niską rentę jako główne źródło utrzymania, jednak przedstawił również dochody z dzierżawy, zwrotu podatku akcyzowego i dopłat unijnych. Posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej, domu, maszyn rolniczych i inwentarza żywego. Wnioskodawca ma również znaczące zadłużenie. Sąd rozpatrywał wniosek w kontekście skargi na przewlekłość postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 04 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. S. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. w przedmiocie postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS skarżący został uznany za [...] niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i z tego powodu zmuszony do ograniczenia produkcji rolnej do najmniej pracochłonnych czynności, co oznaczało spadek dochodów oraz skutkowało koniecznością zatrudnienia pracowników do wykonywania najcięższych prac. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 465 zł miesięcznie i dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego – sprzedaż zboża w [...] 2012 r. – 1.600 zł. Dodatkowo wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł oraz uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 1.200 zł i zwrot kosztów sądowych – 124 zł. Majątek E. S. stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. (wymagający remontu). Gospodarstwo rolne jest położone na bardzo słabych glebach, część gruntów jest odległa o [...] kilometrów od domu skarżącego. Posiadane maszyny rolnicze są przestarzałe, wymagają ciągłych napraw. Budynki gospodarcze są stare i niefunkcjonalne, co utrudnia rozwój hodowli zwierząt. E. S. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Przeciwko skarżącemu toczy się [...] postępowań egzekucyjnych, łączne zadłużenie z tego tytułu przekracza 14.000 zł (k. 14 - 15). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 15 lipca 2013 r. (k. 17) E. S. oświadczył, że posiada [...] sztuk bydła, w tym [...] krowy oraz ciągnik rolniczy, przyczepę rolniczą i inne maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej. W okresie od [...] do [...] 2013 r. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych. Wykazane wydatki miesięczne wnioskodawcy to: 600 zł – żywność, 100 zł – energia elektryczna, 36 zł - wywóz nieczystości, 30 zł – woda, 100 zł - telefon. W [...] br. E. S. otrzymał zwrot podatku akcyzowego, ponadto w [...] br. dopłatę do prowadzonej produkcji rolnej w wysokości 2.335,43 zł. Umowa dzierżawy nieruchomości, za którą wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny jest umową ustną (k. 19). Brak możliwości spłaty zadłużenia skutkował odcięciem w dniu [...] lipca br. dopływu energii elektrycznej (k. 19 v i k. 23). Do akt sprawy E. S. dołączył: wezwanie z dnia [...] maja 2013 r. dotyczące dokonywania potrąceń z renty lub emerytury (k. 26); wezwanie do zapłaty należności z dnia [...] czerwca 2013r. (k. 25); wezwanie z dnia [...] stycznia 2013 r. dotyczące pokrycia nieuiszczonych kosztów postępowania sądowego (k. 24); decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. dot. przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (k. 27); dokumenty dot. odłączenia energii elektrycznej za zadłużenie (k. 22 - 23); decyzję KRUS z dnia [...] lipca 2013 r. potwierdzającą wysokość otrzymywanej renty (k. 20 – 21). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem stałego miesięcznego utrzymania wnioskodawcy pozostaje renta w wysokości 465,14 zł (k. 20 - 21). E. S. otrzymuje również czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł oraz jednorazowy dochód z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 1.200 zł ([...] br.), kosztów sądowych – 124 zł i dopłat unijnych w wysokości 2.335 zł ([...] br.). W okresie od [...] do [...] 2013 r. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych - ostatni wykazany dochód osiągnięty z tego tytułu to 1.600 zł – sprzedaż zboża w [...] 2012 r. Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 860 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m², [...] sztuk bydła oraz maszyny rolnicze. Zadłużenie E. S. zgodnie z dołączonymi dokumentami wynosi około 4.380 zł (k. 22 i k. 24 - 26). Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata przyczyniła się okoliczność, iż E. S. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Ponadto w sprawie niniejszej należało mieć na uwadze również to, iż treść złożonego przez E. S. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy wskazać na brak możliwości określenia faktycznych źródeł dochodu wnioskodawcy, poza rentą w wysokości 465,14 zł i dochodów uzyskiwanych z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego, kosztów sądowych dopłat unijnych oraz czynszu dzierżawnego. E. S. oświadczył, bowiem, iż w praktyce nie osiąga dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego (w okresie od [...] do [...] br. skarżący nie sprzedawał żadnych płodów rolnych, a ostatni wykazany dochód osiągnięty z tego tytułu to 1.600 zł – sprzedaż zboża w [...] 2012 r.) pomimo, że prowadzi produkcję roślinną i zwierzęcą. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło