II SAB/Bk 50/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Marcin Kojło, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 września 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku w przedmiocie nieudzielenia informacji p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu T. M. kwotę 100 (stu) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. , W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku T. M. (dalej powoływany jako skarżący) reprezentowany przez pełnomocnika zaskarżył bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej powoływany jako: "PINB", "organ") w przedmiocie niezałatwienia sprawy w terminie określonym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.) poprzez nieudzielenie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych w zakresie zakreślonym przez skarżącego i niewłączeniu skarżącego do sprawy jako uczestnika postępowania i nieudzielenie informacji w zakresie wskazanym w piśmie z dnia 8 sierpnia 2024 r. w sprawach WOP.5160.112.2020.WP, WOP.5160.23.2021.WP, WOP.5160.29.2021.WP (dot. tymczasowych obiektów budowlanych – na działkach [...], [...], [...] położonych w obrębie J., gmina J.1, powiat b., Województwo Podlaskie). W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że skarżący jest właścicielem nieruchomości o nr ew. [...] położonej w obrębie J., gmina J.1, powiat b., województwo podlaskie (KW nr [...]). Dodał, że nieruchomość znajduje się w sąsiedztwie nieruchomości o nr ew. [...], [...] i [...], oddzielonych od nieruchomości skarżącego drogą szutrową o szerokości około 3 m szerokości, położonych w obrębie J., gmina J.1, powiat b., województwo podlaskie, dla których PINB prowadził postępowania pod znakiem WOP.5160.112.2020.WP, WOP.5160.23.2021.WP, WOP.5160.29.2021.WP dotyczące tymczasowych obiektów budowlanych na ww. nieruchomościach. Wskazano, że właściciel ww. nieruchomości przed przystąpieniem do wybudowania tymczasowych obiektów budowlanych podniósł poziom gruntu w stosunku do sąsiadujących nieruchomości, których właścicielem jest skarżący, tym samym istnieje uzasadnione podejrzenie zaburzenia stosunków wodnych na niniejszym obszarze. Co więcej, właściciel na wybudowanie objętych na ww. nieruchomościach, zgodnie z najlepszą wiedzą skarżącego, zgłosił do nadzoru budowlanego wykonanie robót budowlanych w postaci 3 blaszanych tymczasowych obiektów budowlanych, nietrwale związanych o konstrukcji stalowej z utwardzonym betonem podłożem. Skarżący wskazał, że z przedłożonej do skargi dokumentacji zdjęciowej jednoznacznie wynika, że powyższe budynki znajdują się na przedmiotowych nieruchomościach, pomimo, że upłynęło ustawowe 180 dni. Skarżący wniósł do PINB wniosek o włączenie do sprawy w charakterze strony postępowania z uwagi na fakt, że jego działka sąsiaduje z działkami na których prowadzona jest inwestycja stanowiąca zagrożenie dla nieruchomości mocodawcy, wskazując interes prawny i faktyczny. Do momentu złożenia przedmiotowej skargi skarżący nie został włączony do sprawy na prawach strony, a co najważniejsze nie udzielono mu informacji odnośnie etapu postępowania w sprawach WOP.5160.112.2020.WP, WOP.5160.23.2021.WP, WOP.5160.29.2021.WP oraz o okolicznościach faktycznych i prawnych w zakresie zakreślonym przez skarżącego w piśmie z dnia 8 sierpnia 2024 r. Organ jedynie dnia 26 sierpnia 2024 r. sporządził pismo doręczone 2 września 2024 r., w którym wniósł o uzupełnienie wniosku z dnia 8 sierpnia 2024 r. w zakresie wskazania tytułu prawnego do enumeratywnie wyliczonych nieruchomości graniczących z działkami [...], [...], [...], pomijając fakt, że do podjęcia działań organu niezbędne jest wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości sąsiedniej [...], której właścicielem jest skarżący. Skarżący we wniosku z dnia 8 sierpnia 2024 r. wykazał interes prawny i faktyczny oraz zwrócił szczególną uwagę organu na fakt, że jego działka jest działką sąsiednią w stosunku do działki [...], [...], [...] położonych w obrębie J., gmina J.1, powiat b., województwo podlaskie, co do której wnosi o udzielenie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz włączeniu na prawach strony w ramach postępowań toczących się, wszczętych lub zakończonych w związku z tymi nieruchomościami. W dniu 13 września 2024 r. za pośrednictwem PINB do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku zostało wniesione ponaglenie w związku z bezczynnością organu. Ustosunkowując się do przedmiotowego ponaglenia Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 18 września 2024 r. poinformował skarżącego, że uznaje za zasadne dokonanie kontroli na działkach [...] i omyłkowo [...] zamiast [...] z pominięciem działki [...]. Wskazał ponadto, że o wynikach tej kontroli wnioskodawca w "związku z brakiem tytułu prawnego do nieruchomości nie będzie poinformowany". Podano, że od dnia złożenia ponaglenia datowanego na dzień 13 września 2024 r. do dnia złożenia skargi organ nie dochował dyspozycji art. 35 § 1 k.p.a., nie załatwiając sprawy niezwłocznie i nie udzielając informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych w zakresie zakreślonym przez skarżącego oraz nie włączając skarżącego do sprawy jako uczestnika postępowania i nie udzielając informacji w zakresie wskazanym w piśmie z dnia 8 sierpnia 2024 r. w sprawach WOP.5160.112.2020.WP, WOP.5160.23.2021.WP, WOP.5160.29.2021.WP (dot. tymczasowych obiektów budowlanych [...], [...], [...] położonych w obrębie J., gmina J.1, powiat b., województwo podlaskie). Wskazano, że obecnie na nieruchomościach rolnych niestanowiących gospodarstwa rolnego [...], [...] i [...] znajdują się 3 tymczasowe obiekty budowlane, 2 konstrukcje stalowe na stałe związane z gruntem i inne obiekty służące do działalności prowadzonej przez właściciela nieruchomości [...], [...] i [...] S. D. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej i wskazał, że organ podtrzymuje swoje stanowisko odnośnie braku posiadania przymiotu strony przez skarżącego w stosunku do działek nr geod. [...], [...], [...] w obrębie J. Pismem z dnia 18 września 2024 r. organ udzielił zainteresowanemu odpowiedzi na ponaglenie z dnia 13 września 2024 r., informując jednocześnie o nieinformowaniu skarżącego o wynikach "przyszłej" kontroli na działkach nr geod. [...] i [...], ponieważ postępowania opatrzone powyższymi sygnaturami dotyczyły wyłącznie działki nr geod. [...]. Prawidłowość działań PINB potwierdził Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, udzielając zainteresowanemu odpowiedzi na ponaglenie z dnia 26 września 2024 r. nr WOP.7641.53.2024.MM i wskazując w niej, że skarżący nie jest stroną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem skargi strona uczyniła bezczynność PINB w przedmiocie nieudzielenia informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych w zakresie zakreślonym przez skarżącego i niewłączenia skarżącego do sprawy jako uczestnika postępowania oraz nieudzielenia informacji w zakresie wskazanym w piśmie z dnia 8 sierpnia 2024 r. w sprawach WOP.5160.112.2020.WP, WOP.5160.23.2021.WP, WOP.5160.29.2021.WP (dot. tymczasowych obiektów budowlanych – na działkach [...], [...], [...] położonych w obrębie J., gmina J.1, powiat b., województwo podlaskie). Wniosek skarżącego z 8 sierpnia 2024 r., którego miałaby dotyczyć zaskarżona bezczynność, obejmował zatem dwie kwestie: udzielenie informacji o sprawie oraz uznanie go za stronę postępowań prowadzonych przez PINB dot. obiektów na ww. działkach. Nie jest więc z pewnością przedmiotem skargi niezałatwienie sprawy administracyjnej w rozumieniu k.p.a., jak wskazuje się w skardze. Wniosek z 8 sierpnia 2024 r. nie zainicjował bowiem żadnej sprawy administracyjnej w rozumieniu k.p.a. Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony stanowi kwestię jedynie uboczną w stosunku do ewentualnego postępowania administracyjnego, o ile takowe się toczy i brak oceny czy rozstrzygnięcia w tym zakresie nie tamuje tego postępowania. Może to być ewentualnie naruszenie przepisów (stanowiące nawet podstawę wznowienia postępowania, o ile zostało ono zakończone decyzją ostateczną – art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), jednak nie może być ono oceniane w kategorii bezczynności w rozpatrzeniu sprawy administracyjnej. Natomiast uzyskanie informacji o sprawie stanowi uprawnienie strony postępowania, a więc jest to zależne od uprzedniego uzyskania statusu strony. Jak wynika z akt sprawy, organ takiego statusu konsekwentnie skarżącemu odmawiał. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, zaś według treści pkt 9 powołanego przepisu obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powyższego wynika, że przedmiotem skargi można uczynić bezczynność dot. sprawy, która powinna zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), postanowienia (pkt 2 i 3) czy też innego aktu lub czynności (pkt 4). W przepisach k.p.a. nie przewidziano unormowań dot. wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie podmiotu niebędącego organizacją społeczną. W orzecznictwie dopuszcza się rozstrzyganie w przedmiocie takiego wniosku postanowieniem, jednak nie jest ono zaskarżalne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 758/06, wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 75/25, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, chcąc skutecznie domagać się uznania za stronę w postępowaniu administracyjnym, powinien złożyć odwołanie od ewentualnej decyzji organu, względnie wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jeśli zostało ono zakończone decyzją ostateczną. Po wyczerpaniu drogi administracyjnej ewentualne rozstrzygnięcie organu w przedmiocie odwołania czy też wniosku o wznowienie postępowania mogłoby być, po wniesieniu skargi, przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Nie jest natomiast możliwe uzyskanie ochrony prawnej w sposób zainicjowany w niniejszej sprawie, tj. poprzez skargę na bezczynność. Do podobnych wniosków dochodzono również w orzecznictwie (np. w wyroku WSA w Krakowie z dnia 26 marca 2020 r., sygn. akt II SAB/Kr 450/19). W ocenie sądu właściwym rozstrzygnięciem w tym przypadku jest jednak odrzucenie skargi, a nie jej oddalenie – skoro tego typu sprawa nie mieści się w ramach skargi na bezczynność przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Wobec tego skarga na bezczynność w przedmiocie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako nieobjęta kognicją sądów administracyjnych, jest niedopuszczalna. W tych okolicznościach skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie stronie skarżącej wpisu orzeczono w myśl art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.