II SAB/Bk 51/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. w przedmiocie skargi na działanie funkcjonariusza Straży Granicznej p o s t a n a w i a: odrzucić skargę J. K. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. w przedmiocie naruszenia dóbr osobistych. Wskazał w niej, że ww. organ nie rozpoznał wniesionej przez niego skargi z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie naruszenia jego dóbr osobistych przez funkcjonariusza zajmującego stanowisko kierownicze w P. Oddziale Straży Granicznej w miejscu i czasie opisanymi w tej skardze. Z treści skargi z dnia [...] stycznia 2020 r. wynika, że dotyczyła ona zdarzenia z dnia [...] stycznia 2020 r., mającego miejsce w holu poradni ogólnej i neurologicznej SP ZOZ MSWiA w B., kiedy to w obecności osób postronnych umundurowany funkcjonariusz Straży Granicznej miał bezpodstawnie pomówić skarżącego o sprawstwo negatywnych czynów w okresie służby w Straży Granicznej, próbując wywrzeć na swoim rozmówcy poparcie na prezentowany negatywny pogląd o osobie skarżącego oraz o osobie mu bliskiej, również będącej funkcjonariuszem Straży Granicznej. Ponadto skarżący wniósł w jej treści o ustalenie, czy osoba go pomawiająca mogła mieć wpływ na unieważnienie naboru na stanowisko inspektora ds. eksploatacji i zatrudnienia w P. Oddziale Straży Granicznej, ograniczając skarżącemu możliwość zatrudnienia na ww. stanowisku. Z akt sprawy wynika, że na wezwanie organu, skarżący w dniu [...] stycznia 2020 r. doprecyzował ww. skargę, wskazując, że zaistniałe w dniu [...] stycznia 2020 r. zdarzenie uprawnia Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. do rozpoznania go w kontekście ewentualnego naruszenia zasad etyki w trybie postępowania dyscyplinarnego z art. 135 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. 2019, poz. 147, ze zm., dalej: "u.S.G.") oraz popełnienia czynu zabronionego opisanego w art. 231 k.k. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt. 4 lit f. u.S.G. (tj. nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza). Skarżący wskazał również, że oczekuje wyjaśnienia, czy opisany czyn miał charakter incydentalny, m.in. przez objęcie postępowaniem okresu, w którym jego sprawca zajmował stanowisko zastępcy dyrektora w Komendzie Głównej Straży Granicznej, mogąc wówczas wykorzystywać swoje uprawnienia w celu dążenia do zwolnienia skarżącego ze służby do czego doszło 2013 r. oraz uprzedniego wszczęcia względem niego postępowania dyscyplinarnego. Jednocześnie skarżący wskazał, że do czasu uzyskania odpowiedzi na jego skargę z dnia [...] stycznia 2020 r. nie składa wniosku o wszczynanie postępowań opisanych w ww. przepisach u.S.G. W dniu [...] lutego 2020 r. Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. uznał skargę skarżącego z dnia [...] stycznia 2020 r. za bezzasadną, powołując się na art. 237 § 1 i 3 k.p.a. W dniu [...] lutego 2020 r. J. K. wniósł do Komendanta Głównego Straży Granicznej ponaglenie dotyczące bezczynności Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. w zakresie uczynienia "zadość żądaniom skarżącego" zawartym w skardze z dnia [...] stycznia 2020 r. Wskazał w nim, że organ nie dokonał ustaleń oraz oceny, czy opisany przez niego czyn z dnia [...] stycznia 2020 r. spełnia przesłanki do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego względem funkcjonariusza Straży Granicznej (zajmującego kierownicze stanowisko), który miał się go dopuścić. Postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. nr 29 Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził, że Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W pouczeniu od ww. postanowienia wskazał, że na bezczynność organu przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W odpowiedzi na skargę Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. wniósł o jej oddalanie lub odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi, poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia, o których mowa w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Analiza przeprowadzona przez tut. Sąd doprowadziła do wniosku, że skarga wniesiona przez skarżącego nie należy do właściwości sądu administracyjnego i tym samym podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ramy tej kontroli zakreśla zaś art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowiąc, że sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 p.p.s.a. oraz jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, skarga do sądu administracyjnego kwestionująca bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może być wniesiona tylko wówczas, gdy organ jest zobowiązany do podjęcia określonego aktu lub czynności, tj. gdy wpłynie w tym zakresie konkretne żądanie podlegające załatwieniu rozstrzygnięciem władczym, lub gdy organ jest zobowiązany podjąć takie rozstrzygnięcie z urzędu w określonym terminie, a także gdy wydanie takiego rozstrzygnięcia przewiduje przepis prawa. Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje natomiast spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich), o których mowa w art. 227 k.p.a. Prawo wniesienia takiej skargi stanowi realizację zagwarantowanego każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Do rozpatrywania tego rodzaju skarg, właściwe są organy państwowe, działające w trybie określonym w dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". W konsekwencji, kontroli sądu administracyjnego, nie podlega również kwestia bezczynności organów w załatwieniu spraw zainicjowanych takimi skargami. Zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Wniesiona skarga uruchamia przy tym jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończącym się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. W postępowaniu tym nie istnieją strony, nie ma instancji, a działania podejmowane przez organ nie mają formy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Postępowanie ma na celu ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów administracyjnych i ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności. W ocenie sądu, skargę J. K. z dnia [...] stycznia 2020 r. organ zasadnie zakwalifikował oraz rozpoznał jako wniesioną w trybie przepisów działu VIII k.p.a. Sformułowana ona bowiem została jako skarga na niewłaściwe działanie funkcjonariusza Straży Granicznej, zaś wnioski sformułowane zarówno w niej, jak i w piśmie ją doprecyzowującym z dnia [...] stycznia 2020 r., wskazywały na żądanie przez skarżącego podjęcia przez właściwy organ czynności wyjaśniających, pozwalających na ustalenie, czy funkcjonariusz mający dopuścić się w dniu [...] stycznia 2020 r. opisanego w niej czynu, powinien odpowiadać dyscyplinarnie i karnie. Słusznie przy tym organ zauważył w odpowiedzi na skargę, że J. K. w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. wskazał wyraźnie, że nie formułuje wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego do chwili uzyskania odpowiedzi na skargę z dnia 17 stycznia 2020 r., którą uzyskał dnia [...] lutego 2020 r. W konsekwencji w ocenie sądu, skarżący został prawidłowo zawiadomiony w myśl art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie rozpoznania skargi z dnia [...] stycznia 2020 r. Natomiast zarówno sposób procedowania, jak i jej załatwienia, pozostaje poza właściwością sądu administracyjnego. Działania i ewentualne zaniechania organów administracji publicznej, będące przedmiotem tego typu skarg, nie mieszczą się bowiem w katalogu czynności i aktów podlegających kontroli sądowej. Tym samym, w sprawach ze skargi obywatelskiej sąd nie kontroluje również bezczynności ani przewlekłości działania organów w załatwieniu takiej skargi. Natomiast błędne pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, samo w sobie nie tworzy takiego uprawnienia. Powyższe skutkuje stwierdzeniem niedopuszczalności skargi i jej odrzuceniem na zasadzie art. 58 § pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zauważyć przy tym należy na marginesie, że skarżący w ponagleniu z dnia [...] lutego 2020 r. sformułował wniosek dotyczący wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, który powinien zostać należycie rozpatrzony, zaś w przypadku stwierdzenia przez organ jego nieprecyzyjności, w stopniu uniemożliwiającym nadanie mu biegu, powinien on zwrócić się do wnioskodawcy o jego doprecyzowanie w określonym zakresie, umożliwiającym jego załatwienie. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia.