II SAB/Bk 55/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. T. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] września 2011 r. przyznającego S. T. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł i odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P. w przedmiocie robót budowlanych p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.- S. T. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podając, że jest inwalidą I grupy prowadzącym samodzielnie gospodarstwo domowe. Dochód miesięczny wnioskodawcy stanowi około 1.640 zł brutto (netto 1.357 zł), uzyskiwane z tytułu renty inwalidzkiej. Wyszczególnione wydatki miesięczne skarżącego przedstawiają się następująco: koszty lekarstw około 510 zł, zakup butli z gazem – 50 zł, energia elektryczna – 50 zł, telefon 60 zł oraz czynsz za mieszkanie - 430 zł. Dodatkowo skarżący w ostatnim okresie kupił opony do samochodu za kwotę 400 zł (płacone w dwóch ratach). S. T. posiada mieszkanie o powierzchni około 61 m², nieruchomość z zabudową drewnianą, przekazaną przez rodziców (posesja jest przez nich zamieszkała), las o powierzchni 2,91 ha oraz jest współwłaścicielem samochodu osobowego z 1994 r. Do wniosku skarżący dołączył: dokument potwierdzający uiszczenie opłaty za Cyfrowy Polsat – 37,90 zł, paragony za leki oraz odcinek uregulowanego czynszu. W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powyżej kwoty 50 złotych. W uzasadnieniu podano, że sytuacja materialna skarżącego uzasadnia stwierdzenie, że uiszczenie tej kwoty przy jednoczesnym zwolnieniu z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w pozostałym zakresie, nie doprowadzi do powstania niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w jego możliwościach płatniczych. Od powyższego postanowienia wnioskodawca wywiódł sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że po uiszczeniu wszystkich wydatków pozostaje mu 200 zł. Dlatego też uiszczenie opłaty w wysokości 50 zł doprowadzi do pogłębienia niedostatku życiowego, spowoduje uszczerbek w utrzymaniu koniecznym i zagrożenie pogorszenia stanu zdrowia. Do akt dołączono kserokopię spłaty ostatniej raty kredytu na telewizor w wysokości 215, 30 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem wniosku przez Sąd. Podmiot inicjujący postępowanie sądowe winien liczyć się z koniecznością ponoszenia wynikających z tego tytułu kosztów. Wywiązanie się z obowiązku odpłatności ustanowionego w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że strona powinna w pełni wykorzystać dostępne dla niej środki, by w kosztach sądowych w miarę możliwości uczestniczyć, a jeśli tych środków nie posiada, powinna to w sposób przekonujący i nie budzący wątpliwości uzasadnić i wykazać. Powyższa zasada znajduje odzwierciedlenie w treści art. 245 § 3 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z regulacji tej wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy (J. P. Tarno "Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kraków 2005, s. 592). Z treści złożonego przez S. T. oświadczenia wynika, że jest on inwalidą I grupy, samodzielnie prowadzącym gospodarstwo domowe. Jego źródłem utrzymania jest kwota 1.357 zł netto uzyskiwana z tytułu renty inwalidzkiej. Wskazane wydatki miesięczne wynoszą około 1.100 zł. Majątek skarżącego stanowi: mieszkanie o powierzchni 62 m²; nieruchomość z drewnianym domem przekazana przez rodziców – posesja jest przez nich zamieszkała, las o powierzchni około 2,91 ha oraz siedemnastoletni samochód osobowy (współwłasność). W ocenie Sądu przywołane okoliczności stanowią dostateczne uzasadnienie do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym ponad kwotę 50 zł. Uiszczenie tej kwoty nie spowoduje uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Nie ulega wątpliwości, że ponoszone przez wnioskodawcę wydatki na leczenie, utrzymanie gospodarstwa domowego czy też spłata zaciągniętych kredytów są dotkliwym obciążeniem budżetu domowego. Niemniej jednak koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych stanowi przede wszystkim fakt osiągania przez skarżącego stałego miesięcznego dochodu pozwalającego na pokrycie wykazanych wydatków. Po odliczeniu od tej kwoty wskazanych wydatków pozostaje mu jeszcze wolna kwota środków finansowych. O posiadaniu przez skarżącego płynności finansowej świadczy fakt zaciągania kolejnych kredytów (najpierw kredyt na okna a aktualnie kredyt na telewizor) i regularne spłacanie rat oraz wydatkowanie dochodu na rzeczy, które nie mają charakteru wydatku koniecznego takie jak, np. koszty cyfrowej telewizji. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.-