II SAB/Bk 71/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi B. H. na bezczynność Starosty S. w przedmiocie informacji publicznej 1. stwierdza, że Starosta S. dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. nie wymierza organowi grzywny; 4. zasądza od Starosty S. na rzecz skarżącego B. H. kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. We wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. (data wpływu do organu [...] czerwca 2017 r.) B. H. zwrócił się do Starosty S. o udzielenie informacji publicznej w zakresie rozpatrzonych wniosków o zmianę lasu na użytek rolny za lata 2013 – 2017 (do dnia otrzymania pisma) według wyrysowanej na wniosku tabeli uwzględniającej następujące okoliczności i dane: gminę, na której terenie wnioskowano o przekształcenie, cel na jaki wnioskowano o przekształcenie oraz czy wniosek rozpatrzono negatywnie czy pozytywnie. W piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. wezwano wnioskodawcę do wykazania w terminie 7 dni w jakim zakresie występuje w sprawie szczególna istotność dla interesu publicznego w uzyskaniu przez niego przetworzonych danych. Organ powołał się na art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Pouczono stronę, wskazując na treść art. 13 ust. 2 tej ustawy, że wniosek zostanie rozpatrzony w terminie dwóch miesięcy od dnia jego złożenia. Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. organ poinformował wnioskodawcę na podstawie art. 61 § 1 i 4 kpa o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia informacji publicznej oraz w trybie art. 10 § 1 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do ich treści. W dniu [...] czerwca 2017 r. wpłynęło do organu pismo B. H. zatytułowane "Ponaglenie oraz zażalenie na bezczynność w trybie art. 37 § 2 kpa", w którym zawarto wniosek o: wskazanie terminu nadania pisma z dnia [...] czerwca 2017 r. u operatora pocztowego, uzasadnienie wezwania do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego żądania przetworzenia informacji publicznej oraz uzasadnienie przyczyn opóźnienia w rozpatrzeniu sprawy. W piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. Starosta S. ustosunkował się do zarzutów ponaglenia i jednocześnie przesłał je do SKO w B. Wyjaśnił, że uwzględnienie treści żądania wymaga podjęcia dodatkowych czynności, zaś wytworzenie dokumentu żądanej treści mieści się w pojęciu informacji przetworzonej. Podkreślił, że wnioskodawca nie uzupełnił wniosku zgodnie z wezwaniem zawartym w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. Wskazał, że decyzja w sprawie zostanie wydana w dniu 10 lipca 2017 r. Skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Starosty S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej złożył B. H., który wniósł o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, o uznanie, że bezczynność lub przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości. Zdaniem skarżącego, który odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w sprawie wystąpiła bezczynność, jego wniosek powinien zostać rozpatrzony jak najszybciej oraz wystąpiły przesłanki do wymierzenia organowi grzywny. Dodał, że w jego ocenie za uzasadnione uznać należy zobowiązanie Starosty "do ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 K.p.a.". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wyjaśnił, że w jego ocenie skarżący domagał się udzielenia informacji przetworzonej, co wymagało podjęcia dodatkowych czynności. Organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że wydanie decyzji nastąpi w dniu [...] lipca 2017 r., zaś kopia decyzji zostanie przesłana sądowi. W dniu 13 lipca 2017 r. do tutejszego sądu wpłynął odpis decyzji Starosty S. z dnia [...] lipca 2017 r. odmawiającej udostępnienia informacji publicznej na wniosek złożony w dniu [...] czerwca 2017 r. przez B. H. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Na wstępie wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. pogląd wyrażony w Komentarzu do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa T. Wosia, H. Krysiak - Molczyk i M. Romańskiej, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis-Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Na gruncie zaś ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm. – dalej jako: "u.d.i.p.") bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany u.d.i.p., wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 u.d.i.p. lub w przypadku informacji przetworzonej - ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) bądź o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.). Istota skargi na bezczynność polega więc na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma bowiem na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przy czym oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Z powyższego przepisu wynika zatem, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Przechodząc zatem do meritum sprawy wskazać należy, że Starosta S., któremu we wniesionej skardze zarzucano bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, w dniu [...] lipca 2017 r., tj. po wniesieniu skargi (została ona złożona w dniu [...] czerwca 2017 r.), a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W dniu [...] lipca 2017 r. organ nadesłał do tutejszego Sądu odpis ww. decyzji, z treści której wynika, że stanowi ona załatwienie wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2017 r. o udzielenie informacji publicznej w zakresie zawartego tam żądania. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że bezczynność organu ustała po złożeniu skargi do sądu, a dokładnie z dniem doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. Powyższe skutkowało tym, że w momencie rozpoznawania sprawy przez Sąd, Starosta S. nie pozostawał już w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2017 r., tym samym brak było podstaw do orzekania o obowiązku załatwienia sprawy we wskazanym terminie. Nałożenie przez Sąd obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bo dublujące to, co zostało już zrealizowane. Jak już bowiem wyżej wskazano, wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej jest jednym ze sposobów załatwienia wniosku w trybie u.d.i.p. Decyzja ta nie podlega jednak ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu, które za przedmiot ma bezczynność organu. Zaistnienie powyższej sytuacji nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie miała miejsce bezczynność i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie bowiem do treści § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnośnie pierwszej kwestii wskazać należy, że w sprawie bezspornym jest, że organ pozostawał w bezczynności w jej załatwieni, albowiem rozpoznanie wniosku nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W niniejszej sprawie organ uznał, że mamy do czynienia z informacja przetworzoną, stąd też na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wezwał skarżącego w terminie 7 dni do wykazania w jakim zakresie w sprawie występuje szczególna istotność dla interesu publicznego w dokonaniu przetworzenia danych. Powyższe wezwanie skarżący odebrał w dniu 16 czerwca 2017 r., jednakże w zakreślonym terminie nie udzielił na nie odpowiedzi. A zatem jak słusznie przyjął sam organ w odpowiedzi na skargę, skoro ostatnim dniem na udzielenie tej odpowiedzi był 23 czerwca 2017 r., to należy wnioskować zdaniem Sądu, że załatwienie sprawy przez organ powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od tej daty. Organ nie miał natomiast podstaw do stosowania w niniejszej sprawie art. 61 § 1 i 4 kpa przed wydaniem decyzji, albowiem w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej przepisów kpa w tym zakresie nie stosuje się (tak: art. 16 ust. u.d.i.p.). Omawiane postępowanie z założenia jest procesem odformalizowanym i z góry zakładającym rozstrzyganie spraw w krótkich terminach. W tych uwarunkowaniach, Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Jednocześnie mając na uwadze § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w tezie wyroku z dnia 8 października 2013 r. sygn. II SAB/Bk 65/13 ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bezczynność jest bowiem naruszeniem prawa. Nie można jednak przyjąć, że w każdej bezczynności mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy zważywszy, że organ rozpoznał omawiany wniosek, a jego postawa nie wynikała ze złej woli przyjąć należy, że nie zaistniały podstawy do przypisania bezczynności organu rażącego charakteru (pkt 2). Ze względów jak wyżej, w ocenie Sądu, nie zachodziła potrzeba wymierzenia organowi na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a. grzywny(pkt 3). Odnośnie żądania dotyczącego zobowiązania Starosty S. do ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, wskazać należy, że obowiązujące przepisy p.p.s.a., nie dają Sądowi takich kompetencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł stosownie do art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.