II SAB/Bk 73/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 września 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia W. w W. na bezczynność Dyrektora Białostockiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Białymstoku w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Białostockiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Białymstoku do załatwienia w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej wniosku Stowarzyszenia W. w W. z dnia 5 czerwca 2024 r.; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. nie wymierza organowi grzywny; 4. zasądza od Dyrektora Białostockiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Białymstoku na rzecz skarżącego Stowarzyszenia W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 22 czerwca 2024 r. Stowarzyszenie W. wywiodło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Dyrektora Białostockiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Białymstoku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek. 2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 5 czerwca 2024 r., orzeczenie, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a, jak też zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że w dniu 5 czerwca 2024 r. został złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej następującej treści: “Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (ogłoszonej w Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.) zwracamy się z uprzejmą prośbą o spowodowanie udostępnienia aktualnej "Analizy zagrożeń, w tym identyfikacji miejsc, w których występuje zagrożenie dla bezpieczeństwa osób wykorzystujących obszar wodny do pływania, kąpania się, uprawiania sportu lub rekreacji", sporządzonej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 roku o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych (ogłoszonej w Dz.U. z 2011 nr 208 poz. 1240, z późn. zm.) we współpracy z policją i podmiotami ratownictwa wodnego posiadających stosowną zgodę i działającymi na Państwa terenie - w odniesieniu do zarządzanego kąpieliska Plaża miejska na terenie Ośrodka Sportów Wodnych "D." - zgodnie z art. 4.2.2). Na podstawie art. 14 ust. 1 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej, prosimy o udostępnienie powyższych informacji w formacie pdf pocztą elektroniczną na adres internetowy ([...]) lub wskazanie adresu strony internetowej, na której są udostępnione...". Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił wnioskowanej odpowiedzi. To czyni skargę zasadną i konieczną. W odpowiedzi na skargę Dyrektor BOSiR wniósł o jej oddalenie wskazując, że w dniu 17 lipca 2024 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej udzielił posiadanych informacji na temat analizowania zagadnienia zagrożeń, w tym identyfikacji miejsc, w których występuje zagrożenie dla bezpieczeństwa osób wykorzystujących obszar wodny do pływania, kąpania się, uprawiania sportu lub rekreacji, a także udzielił informacji o opublikowaniu "Analizy zagrożeń na obszarach wodnych miasta Białegostoku", przepraszając za opóźnienie w udzieleniu wnioskowanych informacji i wyjaśniając przy tym jego przyczyny. W obecnej chwili należy zatem uznać skargę za bezprzedmiotową, a wnioski z niej wypływające, w szczególności co do zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 5 czerwca 2024 r. za nieaktualne. Organ nie zgodził się z wnioskiem skargi co do stwierdzenia, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa uzasadniającym wymierzenie organowi grzywny. Owszem bezczynność organu na datę złożenia skargi niewątpliwie zaistniała, wobec nie zaspokojenia wniosku skarżącego w terminie, co uzasadniało wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Dyrektor BOSiR zauważył jednak, iż skarżącemu udzielono wnioskowanej informacji publicznej, choć z opóźnieniem i to głównie na skutek niezrozumienia zakresu żądania i braku dostatecznej precyzji we wniosku skarżącego, a przy tym niewyjaśnienia pojawiających się na tym tle wątpliwości, czy raczej nieporozumienia bądź nie porozumiewania się stron. Co najmniej jedna z nich (strona przeciwna) spodziewała się bowiem, że okoliczności związane z analizowaniem zagrożeń, powinny być dobrze znane obu stronom, jako uczestnikom dokonywania ich i przeprowadzania analiz zagrożeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: "u.d.i.p."). Z przepisów u.d.i.p. wynika, że podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej ma obowiązek podjąć określone w tej ustawie czynności, nawet jeśli żądane informacje nie stanowią informacji publicznej - w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeśli wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną organ ma obowiązek: (1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) z uwzględnieniem tego, że w myśl art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek, lub (2) wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p., lub (3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się - art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) lub (4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. Jeśli natomiast żądana informacja nie jest informacją publiczną, wystarczy że o fakcie tym organ powiadomi wnioskodawcę zwykłym pismem. Bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi zatem wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje odpowiednich czynności w przewidzianych w przywołanej ustawie terminach, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają przy tym znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu, niezrozumieniem wniosku, nieporozumieniem itp. W takich przypadkach organ powinien dążyć do wyjaśnienia nurtujących go wątpliwości na tle wniosku, chociażby poprzez wezwanie do precyzowania określonych kwestii. Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań. Oznacza to, że sam brak działania przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia przesądza o bezczynności organu. W realiach tego przypadku nie jest sporne, że Dyrektor BOSiR spełnia przesłanki do uznania go za podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Poza sporem pozostaje również to, że żądane informacje stanowią informację publiczną. Stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Z dokumentacji przedstawionej sądowi wraz ze skargą wynika, że prośba o udostępnienie informacji publicznej złożona została za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 5 czerwca 2024 r. Wniosek ten nie doczekał się realizacji zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa. Stosownie bowiem do treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W myśl art. 13 ust. 2 ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Do dnia wniesienia skargi na bezczynność Dyrektor BOSiR nie udzielił żądanych informacji, ani też nie poinformował w trybie art. 13 ust. 2 ustawy o braku możliwości udzielenia informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku ze wskazaniem powodów opóźnienia i nowego terminu załatwienia wniosku. Nie poinformował też w ww. terminie że żądane informacje znajdują się w BIP. Dyrektor BOSiR w ogóle nie zareagował na przedmiotowy wniosek i dopiero po wniesieniu skargi poinformował, że ostatniej analizy zagrożeń, w tym identyfikacji miejsc, w których występuje zagrożenie dla bezpieczeństwa osób wykorzystujących OSW D., we współpracy z Policją oraz przedstawicielem W. dokonano 5 maja 2023 r., na którą to okoliczność przedstawiono Stowarzyszeniu notatkę urzędową oraz odesłano do dokumentu dostępnego na stronie internetowej UM w Białymstoku. W analizowanym przypadku organ na dzień złożenia skargi pozostawał w bezczynności, gdyż nie udzielił informacji publicznej w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 ustawy. Żądane informacje zostały natomiast udzielone skarżącemu Stowarzyszeniu 17 lipca 2024 r., tzn. już po wpłynięciu skargi do organu. Z tego powodu bezprzedmiotowe stało się orzekanie o zobowiązaniu organu do udzielenia informacji i sąd umorzył postępowanie w tym zakresie, co też znalazło swój wyraz w pkt 1 sentencji wyroku, a podstawę ku temu stanowi przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Taki sposób rozstrzygnięcia, będący następstwem podjęcia przez organ stosownego działania po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia jednak sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie organ dopuścił się bezczynności i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, stwierdzając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 149 § 1a p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Należy wyjaśnić Dyrektorowi BOSiR, że dla stwierdzenia bezczynności wystarczające jest istnienie obiektywnego stanu rzeczy w postaci braku reakcji na określone wymagane prawem sytuacje. Stwierdzenie bezczynności lub jej braku nie jest uzależnione od zawinienia podmiotu zobowiązanego do określonego prawem działania. W analizowanym przypadku bezczynność organu nie wynikała przy tym ze złej woli ani nie miała cech celowego ignorowania lub lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p., co zaś najważniejsze, po wniesieniu skargi do sądu, organ udostępnił żądaną informację. Zdaniem sądu nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek skargi o wymierzenie organowi grzywny. Uwypuklone wyżej okoliczności uzasadniały odstąpienie od jej wymierzenia. Celem grzywny jest oddziaływanie dyscyplinujące i prewencyjne na organ. W realiach tego przypadku wystarczające powinno być zasygnalizowanie, że do doszło bezczynności zwłaszcza, że doszło już do udzielenia informacji publicznej, a stan opóźnienia w realizacji przez organ obowiązków ustawowych nie był znaczny (wynosił 28 dni). Brak było zatem podstaw do wymierzenia grzywny. Dlatego w tym zakresie sąd orzekł jak w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł natomiast po myśli art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.