II SAB/Bk 76/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi D. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie, 2. przyznać adwokatowi M. D. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego D. P. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. Na wniosek D. P. z 19 lutego 1999 r. (współwłaściciela działek nr [...] i [...] przy ul. W. w B.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wszczął postępowanie, w sprawie istniejących w ścianach granicznych budynków sąsiednich zlokalizowanych na działkach przy ul. Z. w B., otworów okiennych oraz ocieplenia i obicia boazerią ściany szczytowej budynku mieszkalnego. Decyzją z [...] kwietnia 1999 r. organ I instancji nakazał: - właścicielom działki przy ul. Z. U. Ś. – R. i A. R. likwidację otworów okiennych w parterze i na poddaszu użytkowym w ścianie granicznej budynku mieszkalnego od strony działki nr geod. [...] i [...], poprzez zamurowanie ich luksferami szklanymi oraz likwidację ocieplania i boazerii na murowanej północno – zachodniej ścianie budynku mieszkalnego (ściana graniczna) - pkt 1 decyzji; - właścicielce działki przy ul. Z. G. Z. likwidację otworu okiennego w ścianie granicznej budynku murowanego od strony działki nr [...], poprzez zamurowanie go luksferami szklanymi - pkt 2 decyzji. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z [...] maja 1999 r. uchylił decyzję I – instancyjną i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Po ponowny rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z [...] września 1999 r. nakazał U. Ś. – R. i A. R.: - doprowadzić budynek mieszkalny do zgodności z warunkami technicznymi, poprzez: zamurowanie luksferami lub cegłą szklaną dwóch otworów okiennych znajdujących się w ścianie graniczącej z działką nr [...] i [...] i zlikwidowanie ocieplenia oraz szalówki na murowanej północno – zachodniej ścianie – pkt 1 decyzji; - przedłożyć projekt inwentaryzacyjny – pkt 2 decyzji; - wystąpić z wnioskiem i uzyskać pozwolenie na użytkowanie – pkt 3 decyzji; - przedłożyć dokument do dysponowania nieruchomością – pkt 4 decyzji. Organ odwoławczy decyzją z [...] października 1999 r. ponownie uchylił rozstrzygniecie I – instancyjne i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z [...] listopada 1999 r. organ I instancji nakazał U. Ś. – R. i A. R.: - doprowadzić budynek mieszkalny do zgodności z warunkami technicznymi, poprzez: zamurowanie luksferami lub cegłą szklaną dwóch otworów okiennych znajdujących się w ścianie graniczącej z działką nr [...] i [...] i rozebranie drewnianej szalówki ze ściany budynku graniczącej z działką nr [...] i [...] i wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego– pkt 1 decyzji; - przedłożyć projekt inwentaryzacyjny wraz załącznikiem na aktualnym wyrysie geodezyjnym w skali 1;500 sporządzonym przez uprawnioną osobę – pkt 2 decyzji; - wystąpić z wnioskiem do inspektoratu i uzyskać pozwolenie na użytkowanie – pkt 3 decyzji; - przedłożyć dokument do dysponowania nieruchomością – pkt 4 decyzji. Organ odwoławczy decyzją z [...] stycznia 2000 r. uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 3 i orzekł o konieczności wystąpienia z wnioskiem do organu administracji architektoniczno – budowlanej, w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. WSA w Białymstoku postanowieniem z [...] marca 2000 r., [...] umorzyło postępowanie w sprawie ze skargi D. P. od ww. decyzji. W dniu 22 lutego 2007 r. U. Ś. – R. i A. R. sprzedali swoją nieruchomość E. i J. G. (akt notarialny repertorium A nr 1349/2007). O fakcie tym nowi właściciele organ nadzoru budowlanego poinformowali w piśmie z 12 maja 2011 r. W odpowiedzi organ podał, że poprzedni właściciele przedłożyli projekt inwentaryzacji, czyli wykonali obowiązek wynikający z pkt 2 decyzji. Brak jest natomiast potwierdzenia wykonania pkt 1 i 3 i w związku z tym do ich wykonania zobowiązani są nowi właściciel (pismo z 8 czerwca 2011 r.); Następnie postanowieniem z [...] października 2011 r. PWINB na wniosek D. P. z 26 września 2011 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z [...] stycznia 2000 r. W dniu 23 listopada 2011 r. organ wydał następujące decyzje: - w trybie wznowieniowym odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z [...] stycznia 2000 r.; - odmówił uchylenia na podstawie art. 154 kpa decyzji z [...] stycznia 2000 r. w zakresie pkt 2; - odmówił uchylenia na podstawie art. 155 w zw. z art. 154 § 2 kpa decyzji z [...] stycznia 2000 r. w zakresie pkt 2. Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. PWINB ponownie na wniosek D. P. z 3 grudnia 2011 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z [...] stycznia 2000 r. i następnie postanowieniem z 2 stycznia 2012 r. zawiesił to postępowanie do czasu ostatecznego i prawomocnego rozpatrzenia przez GINB wniosku D. P. również z 3 grudnia 2011 r. o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Zawieszone zostało również postępowanie prowadzone na wniosek D. P. z 3 grudnia 2011 r. w przedmiocie uchylenia decyzji z [...] stycznia 2000 r. w zakresie pkt 1b na podstawie art. 154 (postanowienie PWINB z [...] stycznia 2012 r.). GINB decyzją z [...] marca 2012 r. stwierdził nieważność decyzji PWINB z [...] stycznia 2000 r. oraz decyzji organu I instancji z [...] listopada 1999 r. Akta sprawy do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego wpłynęły w dniu 25 czerwca 2012 r. W związku z tym postanowieniami z [...] czerwca 2012 r. PWINB podjął zawieszone postępowania i decyzjami z tego samego dnia umorzył postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 § 1 kpa i postępowanie wznowieniowe. Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie wniosku D. P. z 19 lutego 1999 r. powiatowy organ nadzoru budowlanego w dniu 27 września 2012 r. zawiadomił strony o terminie oględzin (5 października 2012 r.) i jednocześnie poinformował o niemożliwości załatwienia sprawy w terminie z uwagi na konieczność zebrania dodatkowego materiału dowodowego. Nowy termin rozpatrzenia sprawy wyznaczono na dzień 31 października 2012 r. W dniu 6 listopada 2012 r. organ zawiadomił strony o prawie wynikającym z treści art. 10 kpa. Następnie w dniu [...] listopada 2012 r. wydał decyzję na podstawie której orzekł o odmowie nakazania czynności doprowadzających do zgodności z warunkami technicznymi ściany granicznej budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] położonej przy ul. K. w B. Nadto w dniu 2 lipca 2012 r. D. P. wniósł do GINB o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektów budowlanych zlokalizowanych na działce nr [...] w B. Pismem z 12 lipca 2012 r. wniosek ten został przekazany do PINB. W dniu 13 września 2012 r. wniosek został sprecyzowany przez wnioskodawcę. W dniu 27 września 2012 r. organ zawiadomił, że w dniu 6 lipca 2012 r. na wniosek D. P. zostało wszczęte postępowanie w sprawie budynków gospodarczych na działce nr [...] położonej przy ul. K. w B. Na dzień 5 października 2012 r. wyznaczono oględziny a termin rozpatrzenia sprawy wyznaczono na dzień 30 listopada 2012 r. Decyzją z [...] listopada 2012 r. umorzono postępowanie w sprawie dotyczącej przedmiotowych budynków gospodarczych. Obie decyzje, tj. decyzję z [...] listopada 2012 r. i z [...] listopada 2012 r. D. P. zaskarżył do WSA w Białymstoku. Skarga na decyzję nr [...] z [...] listopada 2012 r. została zarejestrowana pod sygn. [...] a na decyzję nr [...] z [...] listopada 2012 r. pod sygn. [...]. Jednocześnie w dniu 19 listopada 2012 r. D. P. złożył do sądu administracyjnego skargę na bezczynność PINB. Skarga ta została poprzedzona licznymi skargami na postępowanie organu nadzoru budowlanego na etapie postępowania administracyjnego. Postanowieniem z [...] października 2012 r. PWINB, po rozpatrzeniu skargi z 24 września 2012 r. uzupełnionej w dniu 25 września 2012 r. oraz skargi z 29 września 2012 r. przekazanej przez GINB przy piśmie z 9 października 2012 r. i skargi z 12 października 2012 r. D. P. dotyczącej niezałatwienia w terminie przez PINB sprawy robót budowlanych prowadzonych na działce nr [...], odmówił wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy. W dniu 10 listopada 2012 r. D. P. ponownie zaskarżył bezczynność PINB w sprawie robót budowlanych prowadzonych na przedmiotowej działce. W piśmie z 4 grudnia 2012 r. PWINB poinformował, że z uwagi na wydanie decyzji z [...] listopada 2012 r. i [...] listopada 2012 r. skarga na bezczynność jest nieuzasadniona i bezprzedmiotowa. Z treści skargi złożonej do sądu wynika, że skarżący zarzuca organowi bezczynność polegającą na braku nakazania rozbiórki samowoli budowlanej wykonanej bezprawnie po jego południowo – wschodniej granicy w sposób powodujący zasłonięcie całodziennego światła w jego domu gdzie mieszkają i uczą się jego dzieci. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. podał, że popiera skargę i oświadczył że bezczynność organu polega na niewstrzymaniu samowoli budowlanych dotyczących zarówno budynku mieszkalnego jak i budynków gospodarczych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w rozumieniu skarżącego bezczynność oznacza prowadzenie postępowania legalizacyjnego zamiast wydania nakazu rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Na wstępie podać należy, że przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. Z uwagi na jednoznaczne sprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. w tym zakresie, kontroli Sądu nie podlegała ewentualna przewlekłość postępowania. Tak sprecyzowana skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Powiatowemu Inspektowi Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., wbrew stanowisku skarżącego, nie można postawić zarzutu bezczynności. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), obejmuje również bezczynność organów. W przypadku wniesienia skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dotyczy to zatem sytuacji gdy w ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem aktu administracyjnego lub nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie administracji publicznej zachowań, o których stanowi art. 149 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przesłanką dopuszczalności skargi na bezczynność jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W stanie faktycznym sprawy stwierdzić należy, że skarżący wyczerpał środki zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. dwukrotnie na skutek skarg skarżącego wypowiadał się w przedmiocie bezczynności organu I instancji – było to postanowienie z [...] października 2012 r. oraz pismo informacyjne z [...] grudnia 2012 r. Przechodząc do oceny merytorycznej zasadności skargi, podać należy, że po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność (19 listopada 2012 r.) organ zakończył postępowania wszczęte na skutek wniosków skarżącego. W dniu [...] listopada 2012 r. wydał decyzję na podstawie której orzekł o odmowie nakazania czynności doprowadzających do zgodności z warunkami technicznymi ściany granicznej budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] położonej przy ul. K. w B., co stanowi załatwienie wniosku z 19 lutego 1999 r. Decyzją z [...] listopada 2012 r. umorzono postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem z 2 lipca 2012 r. W zaistniałym stanie faktycznym sprawy stwierdzić należy, że mamy doczynienia z bezprzedmiotowością postępowania. Stosownie do treści art. 161 § 1 p.p.s.a sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-2 tego przepisu lub gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe – pkt 3. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi, jeżeli po wniesieniu skargi zaistnieją okoliczności powodujące niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania sprawy. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe niewątpliwie w przypadku wydania przez organ administracji aktu lub interpretacji lub dokonania czynności po wniesieniu skargi na bezczynność organu, lecz przed jej rozpoznaniem przez sąd. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest bowiem stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności do tego momentu czyni postępowanie w sprawie bezczynności bezprzedmiotowym (vide: uchwała składu 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r. I OPS 6/08). W niniejszej sprawie po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność zostały wydane decyzje. Na skutek ich wydania stan bezczynności organu przestał istnieć. Z uwagi na to, że treść skargi wskazuje, iż w ocenie skarżącego stan bezczynności organu przestaje istnieć wówczas, gdy treść podejmowanych rozstrzygnięć jest zgodna z oczekiwaniami wnioskodawcy (w tym wypadku stan bezczynność przestałby istnieć w sytuacji wydania nakazu rozbiórki) wyjaśnić należy, że w postępowaniu toczącym się w sprawach ze skarg na bezczynność sąd nie ocenia merytorycznej treści rozstrzygnięcia. Ocenia jedynie czy zostało ono wydane. Nadmienić należy, że skarżący oprócz skargi na bezczynność wniósł również do sądu skargi na obie decyzje i to w tych postępowaniach podlegać będzie ich merytoryczna treść. W świetle powyższego stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 ww ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 23% stawki w kwocie 55,20 zł.