II SAB/Bk 76/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2018 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. i S. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie braku realizacji decyzji p o s t a n a w i a odrzucić skargę W piśmie z dnia 10 kwietnia 2018 r. kierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarejestrowanym jako skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., B. i S. K. wskazali, że w ich ocenie Kolegium zaniechało w sposób rażący wymaganego działania dotyczącego realizacji prawomocnej decyzji nr [...] Wójta Gminy P. dotyczącej świadczenia wychowawczego. Wyjaśnili, że bezprawnie Kolegium przesłało komplet dokumentacji z danymi osobowymi Radzie Gminy P., co stanowi upowszechnienie ich danych, z którym to działaniem się nie zgadzają. W ich ocenie, Kolegium zezwala również pracownikom Urzędu Gminy na bezprawne wynoszenie poza Urząd dokumentacji podatkowej i nie reaguje na takie działania. Do pisma (skargi) dołączyli pismo Prezesa SKO w Ł. przekazujące skargę Państwa K. Radzie Gminy P. oraz pismo skarżących z dnia 11 marca 2018 r. kierowane do SKO przedstawiające ich stanowisko dotyczące okoliczności orzeczenia o świadczeniu wychowawczym. W odpowiedzi na skargę SKO w Ł. wniosło o jej oddalenie i wskazało, że pismo B. i S. K. z dnia 11 marca 2018 r. zostało przekazane na podstawie art. 231 w związku z art. 229 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) jako skarga obywatelska Radzie Gminy P. celem jej rozpatrzenia. Prezes Kolegium podkreśliła, że SKO nie posiada uprawnień do "zmuszania" organów gminy do realizacji decyzji. Wyjaśniła, że jeśli strona nie chce, żeby jej skargi rozpatrywała Rada Gminy, powinna w tej sprawie wystąpić ze stosownym powództwem do sądu powszechnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje: legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej p.p.s.a. Sąd administracyjny jest również właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Właściwość sądu administracyjnego (tj. orzekanie o legalności działania lub niedziałania organów administracji publicznej) nie obejmuje natomiast spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich) wymienionych w art. 227 K.p.a., wnoszonych na podstawie przepisów Działu VIII K.p.a. "Skargi i wnioski". Również w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ. Sąd nie może też kontrolować sposobu procedowania organu załatwiającego skargę na działanie (art. 237 § 1 i § 3 K.p.a.). W sprawach ze skargi obywatelskiej sąd nie kontroluje zatem bezczynności czy niedziałania organów w zakresie załatwienia takiej skargi. Skoro bowiem nie kontroluje sposobu załatwienia skargi, w tym sposobu procesowego postąpienia z nią, to też nie jest możliwe kontrolowanie czy organ uczynił to prawidłowo lub też czy działania w tym zakresie nie przedsięwziął. Zdaniem sądu, z sytuacją złożenia do sądu skargi na bezczynność w ramach procedury załatwiania skargi tzw. obywatelskiej mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Z treści skargi, tj. pisma z dnia 10 kwietnia 2018 r. wynika, że zaskarżona została przede wszystkim bezczynność SKO w Ł. w zakresie niedoprowadzenia do realizacji prawomocnej decyzji Wójta Gminy P., która – zdaniem skarżących – została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z treści tej skargi wynika także, że skarżący zakwestionowali działanie Kolegium polegające na przesłaniu Radzie Gminy P. ich pisma z dnia 11 marca 2018 r., potraktowanego przez Kolegium jako skarga na Wójta Gminy P. i Kierownika OPS w P. Nadto w treści skargi na bezczynność skarżący zwrócili uwagę na upowszechnianie przez Kolegium ich danych zawartych w dokumentach. Zarzucanie Kolegium w sprawie niniejszej bezczynności, co jest głównym przedmiotem skargi, nie dotyczy jednak bezczynności w sprawie, w której Kolegium jest zobowiązane podjąć decyzję, postanowienie lub inny akt/czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie dotyczy zatem bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 lub 9 p.p.s.a. Skargą na bezczynność kwestionowane jest zaniechanie Kolegium niemające cech zaniechania podlegającego kontroli sądu administracyjnego. Skarżący wyrazili w skardze na bezczynność swoje niezadowolenie ze sposobu zachowania Kolegium, w tym niepodjęcia działań, do których Kolegium mocą ustawy nie jest zobowiązane. Jak trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę, Kolegium nie jest organem mogącym w sposób wiążący przymusić organy gminy do realizacji wydanych przez nie decyzji. Kolegium jest organem odwoławczym wyłącznie w konkretnym postępowaniu administracyjnym. Z akt natomiast nie wynika, że zaskarżona bezczynność Kolegium nastąpiła w ramach konkretnego postępowania administracyjnego, np. na skutek niedziałania Kolegium w wyniku wniesionego odwołania od decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Odnośnie zaś wskazania, że decyzja w przedmiocie świadczenia wychowawczego została, zdaniem skarżących, wydana z rażącym naruszeniem prawa, to zdaniem sądu może to być jedynie wskazówka dla organu odwoławczego co do rozważenia oceny tej decyzji w ramach procedury postępowania nadzwyczajnego (jeśli nie wpłynie odwołanie). Sąd nie znajduje natomiast podstaw do zakwalifikowania pisma skarżących z dnia 10 kwietnia 2018 r. inaczej niż jako skargi na bezczynność wniesionej w ramach procedury interwencji obywatelskiej uregulowanej przepisami Działu VIII K.p.a. Taka zaś skarga na bezczynność podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, bowiem nie mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Skarga zaś obywatelska podlega rozpoznaniu w trybie tzw. uproszczonym przez właściwy organ wskazany w art. 229 K.p.a., a o sposobie jej rozpoznania zawiadamia się skarżącego (art. 237 § 3 k.p.a.). Ten sposób procedowania, jak i sposób załatwienia skargi obywatelskiej, pozostaje jednak poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.