II SAB/Bk 78/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 września 2021 r. sprawy ze skargi Z. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w C. w przedmiocie udostepnienia biuletynów informacji publicznej p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Z. S. bezpośrednio do tutejszego sądu wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w C. w przedmiocie nieudostępnienia Biuletynu Informacji Publicznej na wniosek z [...] stycznia 2018 r. Podkreślił, że nie otrzymał odpowiedzi na powyższe pismo. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego wniósł o jej odrzucenie, bowiem sprawa nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym i nie podlega właściwości sądu administracyjnego. Zdaniem organu, treść żądana, liczba kierowanych skarg jak i status skarżącego wskazują, że skarga stanowi wyraz jego niezadowolenia z działalności Zakładu Karnego. W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2021 r. organ wyjaśnił, że nie dysponuje pisemną prośbą skarżącego z [...] stycznia 2018 r., bowiem taka forma nie była wymagana. Skarżący miał możliwość skorzystania z BIP po zgłoszeniu wychowawcy, na warunkach wynikających z Zarządzenia 19/2017 Dyrektora Zakładu Karnego w C. z 31 stycznia 2017 r. w sprawie ustalenia porządku wewnętrznego – rozdział II § 2 ust. 23. Organ załączył kserokopię ww. Zarządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi konieczna jest ocena jej dopuszczalności. Z uwagi na charakter skargi wywiedzionej w sprawie niniejszej konieczne jest rozważenie, czy bezczynność, jakiej upatruje autor skargi w braku odpowiedzi na jego pismo w sprawie udostępnienia BIP, może stanowić przedmiot kontroli sądów administracyjnych. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., kognicja sądów administracyjnych obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 (są to sprawy obejmujące decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające). Sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a., rozpoznaje także skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Z powołanych regulacji wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej, a także ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Katalog spraw, w których do sądu administracyjnego może być wniesiona skarga na działanie bądź bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jest więc zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (a także bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadkach innych niż określone w pkt 1- 4 tego przepisu) oznacza, że sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zdaniem sądu, skarga złożona w sprawie niniejszej (na brak udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego z [...] stycznia 2018 r. w sprawie udostępnienia BIP) nie dotyczy żadnej z kategorii spraw, w których bezczynność podlega jurysdykcji sądów administracyjnych. Jak wyjaśnił organ, nie dysponuje on pisemnym żądaniem strony, bowiem pisemna jego forma nie była wymagana a wystarczyło zgłoszenie wychowawcy. Z przesłanej sądowi przez organ treści Zarządzenia 19/2017 Dyrektora Zakładu Karnego w C. z 31 stycznia 2017 r. w sprawie ustalenia porządku wewnętrznego w Zakładzie Karnym w C. wynika, że udostępnienie biuletynów informacji publicznej Służby Więziennej i Rzecznika Praw Obywatelskich odbywa się po zgłoszeniu wychowawcy w ściśle określonych dniach i godzinach. Całokształt powyższych okoliczności wskazuje, w szczególności charakter zgłoszonego żądania, forma w jakiej mogło ono nastąpić (brak wymogu formy pisemnej), status skarżącego (osoby pozbawionej wolności) uprawniają do wniosku, że skarga stanowi wyraz niezadowolenia strony z działalności administracji Zakładu Karnego, w szczególności ze sposobu załatwienia jego prośby o dostęp do wskazanych biuletynów. Podkreślić należy, że brak dysponowania przez organ pisemną formą żądania skarżącego, mimo wskazania w skardze, że chodzi o pismo z [...] stycznia 2018 r., nie sprzeciwia się powyższym wnioskom w świetle treści § 2 ust. 23 Zarządzenia nr 19/2017 traktującym o "zgłoszeniu wychowawcy" i niewymagającym formy pisemnej. Nie ulega wątpliwości, że na podstawie § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. poz. 2231) skazany ma prawo składać wnioski, skargi i prośby na piśmie oraz ustnie. Nie oznacza to jednak, że udzielenie odpowiedzi na takie żądanie bądź jej nieudzielenie następuje w ramach postępowania administracyjnego oraz może być kontrolowane przez sąd administracyjny. Zdaniem sądu w sprawie niniejszej, żądanie sformułowane w skardze powinno być skierowane do właściwych w tym zakresie organów, którym w pierwszej kolejności jest sędzia penitencjarny, sprawujący – zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r., poz. 53 ze zm.) – nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym. Ponadto, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. poz. 647 ze zm.), skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza lub pracownika Służby Więziennej, załatwiają w zależności od treści skargi i zarzutów w niej podniesionych odpowiednio: kierownik danej jednostki organizacyjnej, dyrektor okręgowy Służby Więziennej, Dyrektor Generalny Służby Więziennej i Minister Sprawiedliwości. A zatem do tych podmiotów skarżący winien kierować wszelkie wnioski i uwagi dotyczące jednostki organizacyjnej, w której odbywa karę pozbawienia wolności. Organy te nie są jednak organami administracji publicznej, lecz organami postępowania wykonawczego, a rozpoznawana przez nie sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Także okoliczność, że chodzi o dostęp do biuletynu informacji publicznej (a więc o dostęp przez skarżącego do informacji publicznej) nie sprzeciwia się przyjęciu, że techniczny sposób realizowania tego dostępu podlega wewnętrznej organizacji Zakładu Karnego a nie procedurze kontrolowanej przez sąd administracyjny. Reasumując, sprawa dotycząca bezczynności Dyrektora Zakładu Karnego w C. w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pismo w sprawie dostępu do biuletynów informacji publicznej Służby Więziennej i Rzecznika Praw Obywatelskich nie podlega właściwości sądu administracyjnego. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.