II SAB/Bk 79/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta B. w przedmiocie przyznanie lokalu z zasobu mieszkalnego gminy p o s t a n a w i a odrzucić skargę , Skarżąca J. H. wniosła do sądu administracyjnego pismo procesowe zatytułowane "Pozew" w którym zażądała przyznania lokalu z zasobu mieszkaniowego Gminy B. Wyznaczony z urzędu pełnomocnik, zobowiązany do skonkretyzowania skargi, podał że nie ma kontaktu ze skarżącą i trudno mu wskazać jej intencję. Z analizy akt domniemywa jednak, że skarżącą chciała wnieść skargę na bezczynność tudzież przewlekłość postępowania w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie lokalu komunalnego. W związku z tym pełnomocnik wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub/i przewlekłego prowadzenia postępowania; zobowiązanie organu do przyznania skarżącej lokalu komunalnego; dokonania kontroli przewlekłości postępowania; zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwieniu sprawy w terminie; wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej ewentualnie o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Wskazano, że skarżąca w piśmie z [...] października 2020 r. wystąpiła do Zarządu M. w B. z prośbą o przydział lokalu. Zarząd M. w piśmie z [...] listopada 2020 r. poinformował zainteresowaną, że wniosek zawiera braki formalne. W związku z tym wezwano skarżącą do uzupełnienia braków w wyznaczonym terminie. Częściowo uzupełniony wniosek został przesłany w dniu [...] grudnia 2020 r. W piśmie z [...] grudnia 2020 r. poinformowano skarżącą, że złożony wniosek nadal zawiera braki formalne, w związku z czym nie został przekazany do dalszego rozpoznania przy sporządzaniu listy oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu Gminy B. na rok 2021. Kolejne pismo do Prezydenta Miasta B. o pomoc w sprawie wynajęcia lokalu mieszkalnego wpłynęło [...] stycznia 2021 r. Odpowiedź na to pismo przesłano [...] lutego 2021 r. Organ podniósł, ze w świetle powyższego żadne z pism skarżącej nie pozostało bez odpowiedzi. Nadto organ wywiódł, że nie posiada instrumentów prawnych, które pozwoliłyby na dokonanie przydziału mieszkania, gdyż o możliwości zaspokojenia potrzeb lokalowych decyduje wiele czynników, a w szczególności prawidłowo złożony wniosek, spełnienie kryteriów (w tym zamieszkiwanie na terenie Miasta B. oraz konieczność potwierdzenia przebywania w mieście przez okres co najmniej 1 roku z zamiarem stałego pobytu nie mając tytułu prawnego do zamieszkiwania w żadnym lokalu), a przede wszystkim umieszczenie na liście osób uprawnionych do wynajęcia lokalu na dany rok. Dlatego skarga jako nieuzasadniona powinna zostać oddalona. Organ wskazał przy tym, że na dzień [...] grudnia 2021 r. do Zarządu M. w B. nie wpłynęła żadna nowa korespondencja w sprawie mieszkaniowej. Odnośnie wniosku o odrzucenie skargi organ wywiódł, że decyzja co do przeznaczenia nieruchomości do zawarcia umowy najmu podejmowana jest przez gminę w zakresie jej uprawnień właścicielskich. W zakresie właściwości sądów administracyjnych mieszczą się tylko takie akty lub czynności, które zawierają element władztwa administracyjnego. Oznacza to, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność. Natomiast sprawa zawarcia lub przedłużenia umowy najmu lokalu jest sprawą cywilną, która jest załatwiana w drodze umowy cywilnoprawnej. Z tych powodów, zdaniem organu, skarga powinna być odrzucono. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200 ), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem sądowej kontroli nie jest jednak określony akt lub czynność, lecz niepodejmowanie przez organ administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. wynika również, że niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 5-7 P.p.s.a. W tych sprawach skargi służą na wydane akty, nie zaś na bezczynność w ich wydaniu czy też przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie przedmiotem wniesionej skargi uczyniono bezczynność Prezydenta Miasta B. w przedmiocie przyznania lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego Miasta B. Wskazać należy, że zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy uregulowane zostały w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1182). Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy, tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która na zasadach i w przypadkach określonych w ustawie, zapewnia lokale w ramach najmu socjalnego i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 21 ust. 1 wskazanej ustawy, rada gminy uchwala: 1) wieloletnie programy gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy; 2) zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym zasady i kryteria wynajmowania lokali, których najem jest związany ze stosunkiem pracy, jeżeli w mieszkaniowym zasobie gminy wydzielono lokale przeznaczone na ten cel. Podkreślić należy, że zagadnienie dotyczące istoty i charakteru uprawnień w zakresie przyznania lokalu mieszkalnego było przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2008 r., I OPS 4/08 (pub. ONSAiWSA 2008 r., nr 6, poz. 90), w której przyjęto, że uchwała o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego inny niż akt prawa miejscowego podejmowany w sprawach z zakresu administracji publicznej, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Zatem jedynie zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu (ewentualnie skreślenie z listy) podlega ocenie legalności poddanej kognicji sądów administracyjnych. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w postanowieniu NSA z 20 maja 2015 r., I OSK 1279/15 (pub. w LEX nr 1773513). Wobec powyższego, skoro przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność lub/i przewlekłość postępowania organu administracji publicznej w przedmiocie przyznania lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, a w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. taka skarga nie obejmuje aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., to skargę w niniejszej sprawie należało odrzucić jako niedopuszczalną z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.