II SAB/Bk 91/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2024r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zambrowie w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę. Upomnieniem nr 14.EP.2024 z 17 lipca 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zambrowie przypomniał A. P. (dalej: "skarżąca") o obowiązku poddania córki A. P., ur. [...] września 2015 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym we wskazanym w upomnieniu zakresie. Pismem z 23 lipca 2024 r. skarżąca zwróciła się do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Zambrowie z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca poinformowała w nim, że nie uchyla się od szczepień. Celem wykonania nałożonego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zamierza zwrócić się do lekarza o przeprowadzenie badania kwalifikującego jej dziecko do szczepień. Zawnioskowała o udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane dziecku lub wskazanie, która instytucja je udostępni w odniesieniu do każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień, a także udostępnienie charakterystyk produktu leczniczego szczepionek; o udostępnienie szczepionek pojedynczych, niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych oraz szczepionek etycznych (nieprodukowanych w oparciu o ludzkie linie komórkowe z aborcji i niezawierających ludzkiego DNA). Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie wszelkich badań, na podstawie których można wykluczyć u jej dziecka przeciwwskazania do podania poszczególnych szczepionek, w tym wymienionych przez producentów w treści ulotek, którymi ma być zaszczepione, wykluczenie alergii na składniki szczepionki oraz wykluczenie niedoborów odporności wrodzonych oraz nabytych. Szczegółowe badania są konieczne szczególnie z uwagi na fakt, że w Polsce nie stworzono wiarygodnego i sprawiedliwego systemu odszkodowawczego dla dzieci i rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, co narusza art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Skarżąca wyjaśniła, że jako odpowiedzialny rodzic chce zminimalizować ryzyko wystąpienia niepożądanych objawów po szczepieniu oraz upewnić się, że lekarz dopełnił swoich obowiązków respektując jej prawa. Ponadto skarżąca, na podstawie art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") wniosła o udzielenie informacji publicznej stawiając następujące pytania: 1. Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym tutejszy Organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci? 2. Ile wszczętych na wniosek tut. Organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w punkcie 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych? 3. Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 1 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego? 4. Ile upomnień tutejszy Organ w okresie wskazanym w punkcie 1 przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych? 5. Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonywanie szczepień ochronnych? 6. Czy we wskazanym w punkcie 1 okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym. 7. Ile tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie, lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków. 8. Czy tutejszy Organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania tutejszy Organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego? 9. Jakie okoliczności wpływają na decyzję tut. Organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego? 10. Ile osób pracuje w komórce tut. Organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania? 11. Czy tutejszy Organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów? 12. W jaki sposób Organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów? 13. Czy Organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej? 14. Ile Organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat? 15. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać Jakiś dokument? 16. Ile tutejszy Organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki? 17. Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny? 18. Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy tut. Organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika? 19. Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć? 20. Skąd tutejszy Organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku? Skarżąca wskazała, że złożony wniosek dotyczy upomnienia nr 14.EP.2024. PPIS, pismem z 5 sierpnia 2024 r. nr EP.1331.5.2024, przesłał skarżącej odpowiedzi na sformułowane we wniosku pytania oraz wyjaśnił dodatkowo kwestie dotyczące bezpieczeństwa szczepionek, badań oraz analiz. Pismo zostało skarżącej przesłane na wskazany adres za pośrednictwem operatora pocztowego. Przesyłka, pomimo dwukrotnego awizowania, nie została odebrana. Pismem z 19 sierpnia 2024 r. skarżąca złożyła skargę na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji, zarzucając organowi naruszenie art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem i wniosła o: zobowiązanie PPIS do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. Nr 34, poz. 173) w związku z art 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wobec czego wniosła też o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarżąca wniosła również o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie fakt posłużenia się przez skarżącą numerem pisma EP.3151.17.2024, którym oznaczone było upomnienie Nr 14.EP.2024 oraz nieodebranie przesyłki pomimo dwukrotnego awizowania wskazuje, że skarżąca traktuje złożenie skargi do WSA jako element "walki" z obowiązkiem szczepień i w rzeczywistości nie zależało jej na uzyskaniu odpowiedzi na pytania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi dotyczącej bezczynności organu, odnotować trzeba, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Stąd skarga wniesiona w niniejszej sprawie była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu. Art. 13 u.d.i.p. stanowi, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1), a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno–technicznej), albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy lub przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 oraz w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) oraz podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznej, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka–Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 314 – 315). Na uwagę zasługuje ponadto, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ustawa rozróżnia informację prostą od przetworzonej, przy czym w tym drugim przypadku wnioskodawca winien wykazać, że udostępnienie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Następnie na podmiocie zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej spoczywa obowiązek rozważenia i ustalenia, czy udostępnienie informacji przetworzonej w zakresie objętym żądaniem jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, oraz ocena zakresu i celowości udostępniania informacji – w razie zaś stwierdzenia braku szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udzieleniem żądanej informacji organ w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p. wydaje decyzję. W świetle powyższego, z bezczynnością organu w sprawie udzielenia informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. J. Woś, wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 103). W rozpoznawanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że PPIS należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej. Należy wskazać, że w piśmie z 5 sierpnia 2024 r. organ udzielił skarżącej szczegółowej odpowiedzi na sformułowane we wniosku pytania, przekazując posiadane informacje. Jednakże pomimo dwukrotnego awizowania skarżąca nie odebrała przesyłki zawierającej odpowiedź organu. Rozstrzygając w tak zakreślonych granicach zaskarżenia sąd zauważa, że odnośnie odpowiedzi na część pytania nr 18, dot. liczby sytuacji, w których pracownicy organu konsultowali z prawnikiem kwestie problematyczne związane z postępowaniem egzekucyjnym w zakresie obowiązku szczepień, jak i powodów takich konsultacji, PPIS ocenił, że pytanie zawarte we wniosku (data wpływu do organu 25 lipca 2024 r.) stanowi w istocie prośbę o informację przetworzoną. W konsekwencji organ 5 sierpnia 2024 r. wezwał skarżącego do wykazania w tym zakresie istnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego. W związku z brakiem odebrania przesyłki, skarżąca nie udzieliła także odpowiedzi na wezwanie organu. Wobec tego sąd uznał, że w sprawie nie doszło do bezczynności. Organ, w zakresie w jakim uznał, że informacja publiczna jest informacją przetworzoną, w ustawowym terminie na załatwienie wniosku, wezwał skarżącą do wykazania istnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, na które to wezwanie skarżąca nie odpowiedziała. Kwestia prawidłowości stanowiska organu co do tego, czy żądana przez skarżącą informacja w zakresie części pytania nr 18 ma charakter przetworzony i jej udostępnienie wymaga wykazania szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, może być oceniona przez sąd administracyjny jedynie w postępowaniu ze skargi na decyzję wydaną w tym przedmiocie. Skarżący może zatem podnosić te kwestie w odwołaniu od wydanej już decyzji, a w razie nie uwzględnienia jego argumentacji przez organ II instancji w ewentualnej skardze do sądu administracyjnego. W uruchomionym niniejszą skargą na bezczynność postępowaniu przedmiotem oceny sądu jest wyłącznie okoliczność czy organ podjął czynności w sprawie w wymaganych przepisami prawa terminach. Sąd nie bada natomiast prawidłowości kwalifikacji żądanej informacji jako przetworzonej ani prawidłowości wydanej przez organ decyzji. Z uwagi na powyższe sąd uznał, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na oddalenie, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935). Ustosunkowując się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku pełnomocnika organu o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, sąd wyjaśnia, że żaden przepis ww. ustawy procesowej nie zawiera podstawy prawnej do zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.