II SAB/Bk 94/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym skargi A. S. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pismo w sprawie potrąceń ze świadczenia emerytalnego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę A. S. złożył skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentowanego przez Kierownika Oddziału w B. w zakresie braku odpowiedzi na pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r. dotyczące świadczenia emerytalnego za miesiąc kwiecień 2018 r. Skarżący wyjaśnił, że we wskazanym piśmie zwrócił się do ZUS z zapytaniem o potrącenie dokonane z jego świadczenia emerytalnego w wysokości 72, 56 % kwoty tego świadczenia. Jak wskazał, do dnia [...] lipca 2018 r. nie uzyskał odpowiedzi, co stanowi rażące naruszenie art. 35 K.p.c., w którym zobowiązano organy do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, a sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego – w ciągu miesiąca od otrzymania pisma. Wskazał, że w dniu [...] czerwca 2018 r. złożył pismo ponaglające, które również pozostało bez odzewu. Dlatego wniósł o przymuszenie ZUS Oddział w B. do respektowania prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Pełnomocnik organu wskazał, że przed ZUS nie jest prowadzone żadne postępowanie w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.), które uprawniałoby skarżącego do podniesienia zarzutu bezczynności. Pismo skarżącego zawierające zapytanie o potrącenia (z dnia [...] kwietnia 2018 r.) również nie spowodowało wszczęcia postępowania administracyjnego. Jak wskazał organ, potrącenia z emerytury skarżącego dokonywane są na podstawie wezwania organu egzekucyjnego, o czym skarżący był informowany w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz w kolejnym, z dnia [...] kwietnia 2018 r. Także był on informowany o uprawnieniach i obowiązkach ZUS w zakresie ustalania i wypłacania świadczeń oraz wykonywania obowiązków określanych w wezwaniach organów egzekucyjnych (pismo z dnia [...] maja 2018 r.). Również skarżącemu udzielono odpowiedzi na ponaglenie, w pismach z dnia [...] czerwca 2018 r. i [...] lipca 2018 r. Zdaniem organu, uwagi i zastrzeżenia skarżącego odnośnie wysokości dokonywanych potrąceń nie są zasadne. Wniosek o odrzucenie skargi organ umotywował treścią art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność podlega odrzuceniu, bowiem jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne dotyczy działań bądź zaniechań (bezczynności, przewlekłości) organów administracji publicznej. Sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje, określone postanowienia oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 1 – 7 P.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji publicznej tylko wówczas, gdy organ był zobowiązany do wydania określonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności) i zobowiązanie to wynikało z przepisów prawa. Nie wszystkie decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym podlegają kontroli sądowoadministracyjnego. Jeśli zaś określona decyzja nie podlega takiej kontroli, sąd administracyjny nie może również oceniać bezczynności polegającej na jej niewydaniu. W sprawie niniejszej, dotyczącej świadczenia z ubezpieczenia społecznego, właściwość sądów powszechnych i sądów administracyjnych wyznacza treść art. 83 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778) – dalej: u.s.u.s. Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.s.u.s Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 1a) ustalania płatnika składek; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W myśl art. 83 ust.2 u.s.u.s., od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z treścią art. 83 ust.3 u.s.u.s., odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Stosownie do treści art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w K.p.a. Z wymienionych przepisów wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy jest sąd powszechny. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 83 ust. 4 u.s.u.s., który stanowi, że sprawy wymienione tym przepisie podlegają kognicji sądu administracyjnego, co wynika z zastosowania K.p.a. Oznacza to tym samym, że sąd administracyjny jest właściwy jedynie w następujących rodzajach spraw: - przyznania i odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, - umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, - wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru. Wszystkie inne sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie wymienione w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide np. postanowienie z dnia 16 lutego 2018 r., III SAB/Łd 1/18 oraz powołane tam orzecznictwo, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Prezesa ZUS polegająca na – w ocenie skarżącego - nieudzieleniu odpowiedzi na jego pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r. w sprawie wysokości dokonywanych potrąceń z przyznanego świadczenia emerytalnego. Jednakże, w świetle powyższych rozważań, sprawa ze skargi na tak określoną bezczynność nie podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem nie należy do kategorii spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Nie jest sprawą o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, sprawą o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także nie jest sprawą o wykreślenie zastawu skarbowego z rejestru. Stąd też i ewentualna bezczynność Prezesa ZUS w udzieleniu odpowiedzi na zapytanie skarżącego w sprawie potrąceń dokonywanych z jego emerytury nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.