II SO/Bk 1/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2026 r. sprawy z wniosku B. i K. G. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Szkoły Podstawowej im. [...] w J. za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę p o s t a n a w i a 1. wymierzyć Dyrektorowi Szkoły Podstawowej im. [...] w J. grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych; 2. odrzucić wniosek w zakresie przyznania sumy pieniężnej W piśmie z 12 lutego 2026 r. B. i K. G. zwrócił się do sądu administracyjnego z wnioskiem o wymierzenie Dyrektorowi Szkoły Podstawowej im. [...] w J. grzywny za niedopełnienie obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), to jest nieprzekazanie ich skargi do sądu wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w ustawowym terminie. Wnioskodawcy wnieśli także o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarga została doręczona organowi w dniu 8 stycznia 2026 r. i do dnia sporządzenia wniosku organ nie wykonał obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a. Podkreślono, że regulacja ta ma charakter bezwzględny. Organ nie jest uprawniony do modyfikowania tego obowiązku, odraczania go ani uzależniania od jakichkolwiek dodatkowych czynności. Nieprzekazanie akt sprawy w ustawowym terminie stanowi naruszenie prawa procesowego o charakterze kwalifikowanym, gdyż skutkuje faktycznym wstrzymaniem kontroli sądowoadministracyjnej i dezorganizacją toku postępowania. W realiach niniejszej sprawy zaniechanie organu należy ocenić jako szczególnie naganne, bowiem dotyczy postępowania odnoszącego się do praw małoletniego ucznia objętego kształceniem specjalnym, w którym terminowość działania organów ma znaczenie istotne z punktu widzenia ochrony praw dziecka. Stwierdzono, że zachowanie organu wpisuje się w sekwencję wcześniejszych uchybień proceduralnych polegających na zwlekaniu z wykonaniem obowiązków ustawowych, co nadaje obecnemu zaniechaniu charakter powtarzalny i systemowy. Oryginał skargi wraz z odpowiedzią na skargę zostały przesłane przez organ w dniu 9 marca 2026 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego II Wydziału z 25 lutego 2026 r. Organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek o wymierzenie grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Grzywnę, o której mowa w art. 154 § 6 P.p.s.a. wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Podkreślenia wymaga, że celem grzywny jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości (vide: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, pub. CBOSA). Zaznaczyć przy tym należy, że przekazanie sądowi skargi po upływie ustawowego terminu oraz po złożeniu wniosku przez skarżącego o wymierzenie temu organowi grzywny, jednak przed podjęciem przez ten sąd postanowienia, nie powoduje bezprzedmiotowości tego postępowania. Przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. nie ma zastosowania w przypadku, gdy w wyniku wniesienia wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. organ spełnił obowiązki, o których mowa w art. 54 § 2 tej ustawy. Wskazać należy, że żadna okoliczność nie zwalnia podmiotu, do którego wpłynęła skarga, od obowiązku jej przekazania do sądu administracyjnego. Organ jest zobowiązany do przekazania skargi do sądu niezależnie od tego, czy skarga jest dopuszczalna oraz czy jej przedmiot podlega kognicji sądu administracyjnego (vide: postanowienie NSA z 12 maja 2021 r., III OZ 322/21, pub. CBOSA). Z powyższego wynika, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek oraz stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków z art. 54 § 2 P.p.s.a. Oznacza to, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie, bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, że skarga B. i K. G. z 5 stycznia 2026 r. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w J., wpłynęła do organu w dniu 8 stycznia 2026 r. i od tej daty liczyć należy termin do przekazania przez organ skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy o sygn. II SAB/Bk 27/26, Dyrektor przekazał skargę w dniu 9 marca 2026 r., czyli miesiąc po upływie terminu, gdyż skargę powinien przekazać do poniedziałku 9 lutego 2026 r. Niewątpliwe zatem skarga na bezczynność organu została przekazana sądowi z uchybieniem terminu. Naruszenie to uzasadniało wymierzenie grzywny. Odnośnie wysokości wymierzonej grzywny sąd uznał, że grzywna w wysokości 100 zł spełni wobec organu funkcję dyscyplinującą, represyjną oraz prewencyjną. Wymierzając grzywnę, której wysokość mieści się w dolnej granicy jej wymiaru, wynikającego z art. 154 § 6 P.p.s.a., sąd miał na uwadze, że od momentu uzyskania przez organ wiedzy co do braku spełnienia obowiązku przekazania skargi sądowi administracyjnemu, naruszenie zostało sprawnie usunięte i skarga została przekazana do sądu. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. W punkcie 2 sentencji postanowienia orzeczono natomiast o odrzuceniu wniosku wnioskodawcy o zasądzenie od organu sumy pieniężnej w związku z naruszeniem obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a., w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z 64 § 3 P.p.s.a. Przepisy dotyczące wymierzenia organowi grzywny z tytułu nie przekazania skargi wraz z aktami sprawy, nie przewidują bowiem możliwości przyznania od organu sumy pieniężnej z tego tytułu. Rozważenie jej przyznania na podstawie art. 154 § 6 P.p.s.a. może nastąpić jedynie w ramach skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy, w odrębnym postępowaniu sądowym (vide: postanowienie WSA w Opolu z 30 kwietnia 2024 r., I SO/Op 4/24 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z 12 czerwca 2025 r., III SO/Gd 8/25, pub. CBOSA).