II SO/Bk 18/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: referendarz sądowy Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej 20 zł oraz ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku J. B. o wymierzenie Dyrektorowi Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. grzywny z tytułu nieterminowego przekazania do Sądu akt sprawy o wydanie zaświadczenia o stanie zdrowia p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 20 zł (dwudziestu złotych) oraz ustanowienia adwokata. J. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej 20 zł oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawca stwierdził, że w okresie od [...]02.2006 r. przebywał na i. w [...] w Ch., ostateczne zwolnienie z i. nastąpiło [...]03.2007 r. W tym czasie, jak twierdzi, jego gospodarstwo uległo znacznemu zaniedbaniu – nie zostały skoszone łąki, pola nie były nawożone, dalsze straty przyniosła susza, zebrane plony wystarczyły zaledwie na paszę dla zwierząt i materiał siewny, hodowane zwierzęta nie nadają się do sprzedaży. Skarżący oświadczył, że obecnie jedynym dochodem uzyskiwanym z produkcji rolnej jest dochód ze sprzedaży mleka w wysokości ok. 100 zł miesięcznie, J. B. otrzymuje także rentę w wysokości 370 zł. Ze złożonego wniosku wynika, że J. B. posiada grunty rolne o powierzchni [...] ha, las o pow. [...] ha, dom o powierzchni [...] m² i maszyny rolnicze - 12 sztuk (20-36 lat). Skarżący podał, że w celu przystosowania gospodarstwa rolnego do wymogów Unii Europejskiej był zmuszony doprowadzić bieżącą wodę i wybudować szambo, co łącznie kosztowało 5.400 zł. Ponadto skarżący poniósł wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego – opłaty, podatki, składki ubezpieczeniowe, zakup: nawozów, środków ochrony roślin, części, paliwa oraz koszty napraw, same koszty ponoszonych opłat publicznoprawnych w skali miesiąca wynoszą ok. 700 zł. Wydatki te wyczerpały kwotę otrzymanych dotacji do produkcji rolnej ze środków Unii Europejskiej w wysokości 12.111,20 zł. Skarżący wskazał, że rodzina udzieliła mu kredytu w łącznej wysokości 4.000 zł na wynagrodzenie adwokata występującego w dwóch sprawach przed Sądem Rejonowym w B. i Sądem Rejonowym w S. – w celu szybszego zwolnienia z i. Ponadto wnioskodawca twierdzi, że nie otrzymuje od Skarbu Państwa zwrotu kosztów postępowań i zasądzonych odszkodowań na łączną kwotę 4.500 zł, ich wyegzekwowanie jest niemożliwie ze względu na nieprawomocność orzeczeń. Skarżący oświadczył, że w miarę otrzymywania zwrotu kosztów i swoich możliwości uiszcza koszty sądowe, w samym miesiącu wrześniu zapłacił on z tego tytułu 380 zł, aktualnie nie jest w stanie zebrać potrzebnej kwoty. Razem ze skarżącym mieszka jego matka I. B., która prowadzi własne gospodarstwo domowe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Ze złożonego oświadczenia wynika, że J. B. uzyskuje dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz otrzymuje rentę w wysokości 370 zł. Wnioskodawca posiada grunty rolne o pow. [...] ha, las o pow. [...] ha, dom o pow. [...] m² i maszyny rolnicze - 12 sztuk. Skarżący oświadczył, że obecnie jedynym dochodem z produkcji rolnej jest dochód ze sprzedaży mleka w wysokości ok. 100 zł miesięcznie. Ponadto w okresie od [...]02.2006 r. J. B. przebywał na i. w [...] w Ch., ostateczne zwolnienie z i. nastąpiło [...]03.2007 r. Przeprowadzona i. spowodowała, iż gospodarstwo rolne uległo znacznemu zaniedbaniu, co doprowadziło do pogorszenia sytuacji materialnej wnioskodawcy. Skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do produkcji rolnej z Unii Europejskiej w kwocie 12.111,20 zł, jednak, jak podał, w celu przystosowania gospodarstwa do wymogów Unii Europejskiej był zmuszony doprowadzić bieżącą wodę i wybudować szambo – co łącznie kosztowało 5.400 zł, pozostałe środki skarżący przeznaczył na wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego – opłaty, podatki, składki ubezpieczeniowe, zakup: nawozów, środków ochrony roślin, części, paliwa oraz koszty napraw. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności, a przede wszystkim – niskie dochody, straty powstałe w związku z pobytem w zakładzie p. oraz brak oszczędności należy stwierdzić, że J. B. spełnia warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 20 zł oraz ustanowienia adwokata. Rozstrzygnięcie to wynika również z faktu, iż na etapie sporządzenia skargi kasacyjnej, na którym znajduje się obecnie niniejsza sprawa, zachodzi tzw. przymus adwokacki. Z drugiej strony należy mieć na uwadze, iż skarżący po opuszczeniu zakładu p. powrócił do pracy w gospodarstwie rolnym i ma możliwość osiągania z tego tytułu przychodów, ponadto spodziewa się zwrotu od Skarbu Państwa kosztów postępowań i zasądzonych odszkodowań. W oparciu o te przychody J. B. powinien ponieść przynajmniej część ewentualnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie w wysokości 20 zł. W tej sytuacji, stosując przepisy art. 245 § 1-4 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.