II SO/Bk 21/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego p o s t a n a w i a: przyznać J. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. We wniosku z 19 sierpnia 2013 r. J. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie sporządzenia skargi do Sądu od decyzji dotyczącej ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wnioskodawczyni podała, że jest osobą w podeszłym wieku i z racji na trudną sytuację życiową i materialną nie jest w stanie opłacić ani napisać skargi. Do Polski przyjechała w 1956 r. jako repatriantka. Do szkół nie uczęszczała. Nie pisze i nie czyta w języku polskim, czasem ma nawet problemy z jego zrozumieniem. Potrafi jedynie złożyć swój podpis. Wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem. Utrzymuje się z jego emerytury w kwocie 1.488 zł brutto miesięcznie. Sama jest osobą bezrobotną bez uprawnień do emerytury i renty. Z uwagi na zły stan zdrowia męża zwróciła się o pomoc o dofinansowanie. Odmówiono jednak przyznania zasiłku. Wnioskodawczyni oświadczyła, że emerytura męża nie wystarcza na pokrycie wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem. Zdarza się, że nie stać jej na wykup własnych leków. Z wniosku wynika, że wnioskodawczyni posiada mieszkanie o powierzchni 25 m2. Nie posiada natomiast żadnych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego należało uwzględnić. W pierwszej kolejności należy jednak informacyjnie wskazać, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W konsekwencji J. P. nie musi uiszczać kosztów sądowych w niniejszej sprawie, o czym zresztą została poinformowana w zawiadomieniu z 21 sierpnia 2013 r. Rozpoznając zaś wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika Sąd zauważa, że zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy procesowej, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy stanowi zaś wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I FZ 152/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Służy realizacji konstytucyjnego prawa do sądu stronie, która ze względu stan majątkowy nie może ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów sądowych. W świetle okoliczności wynikających z zawartego we wniosku oświadczenia J. P. o jej stanie majątkowym i dochodach, należy uznać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie, tj. kosztów ustanowienia radcy prawnego. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny to kwota 1.488 zł. Jedyny majątek skarżącej to mieszkanie o powierzchni 25 m2. Powyższa kwota nie wystarcza na pokrycie wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem dwóch starszych osób. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, iż J. P. znajduje się w wyjątkowej sytuacji materialnej, która obiektywnie uniemożliwia zgromadzenie środków potrzebnych na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Dlatego też stosując przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.