II SO/Bk 5/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 26 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. P. o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Białowieży z dnia 17 maja 2026 r. nr 03-110/29/D-ZDP/2026 w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczpospolitej Polskiej p o s t a n a w i a przekazać sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie , Komendant Placówki Straży Granicznej w Białowieży decyzją z dnia 17 maja 2026 r., nr 03-110/29/D-ZDP/2026, zobowiązał S. P. (dalej: "wnioskodawca" lub "cudzoziemiec") do opuszczenia terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Od powyższej decyzji wnioskodawca wywiódł w terminie odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej. Sprawa została przekazana organowi II instancji, lecz decyzja ostateczna nie została jeszcze wydana. Jednocześnie w dniu 21 maja 2026 r. cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. W aktach sądowych niniejszej sprawy brak jest decyzji organu I instancji, odwołania oraz wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wskazane okoliczności wynikają z pisma Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 9 czerwca 2026 r. (k. 2) oraz złożonych do sądu pism wnioskodawcy. Pismem z 20 maja 2026 r., w trakcie postępowania odwoławczego, S. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, za pośrednictwem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Białowieży z 17 maja 2026 r. Wniósł także, o "zasugerowanie i zawnioskowanie do właściwego organu o niezwłoczne uchylenie środka izolacyjnego w postaci pobytu w strzeżonym ośrodku i zastosowanie w jego miejsce środka alternatywnego w postaci dozoru Straży Granicznej, z określeniem miejsce zamieszkania u rodzonego brata w Warszawie, jako środka w pełni wystraczającego do zabezpieczenia toku postępowania". Powyższy wniosek został uzupełniony pismem z 27 maja 2026 r., do którego wnioskodawca załączył "oświadczenie mieszkaniowe i gwarancyjne" z 22 maja 2026 r., sporządzone przez brata – na okoliczność zapewnienia wnioskodawcy stałego miejsca pobytu, wsparcia bytowego oraz opieki po opuszczenia Strzeżonego Ośrodka dla Cudzoziemców w L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Stosownie natomiast do art. 59 § 1 p.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem wniosku cudzoziemca w rozpoznawanej sprawie jest wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Białowieży z 17 maja 2026 r. Dlatego też w pierwszej kolejności wskazać należy na stosowne regulacje w tym zakresie. W myśl art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Niemniej jednak, zgodnie z art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie - organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Co istotne, wniosek cudzoziemca dotyczy wykonania decyzji wydanej przez organ I instancji. Wniosek ten został złożony do tut. sądu administracyjnego pomimo wniesienia odwołania do organu II instancji, a w dodatku jeszcze przed wydaniem decyzji przez ten organ (Komendanta Głównego Straży Granicznej). Wyjaśnić trzeba, że postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji dotyczy, co do zasady, możliwości wstrzymania zaskarżonej do sądu decyzji, co nie wyklucza jednak możliwości wstrzymania również i innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy. Wskazuje na to wyraźnie art. 61 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może wstrzymać na wniosek skarżącego akty lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu. Dopiero, więc gdy zaistnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, sąd może, na podstawie art. 61 § 3 zdanie ostatnie p.p.s.a. wstrzymać wykonanie także decyzji wydanych w innych postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Nie jest możliwe wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji, jeżeli sąd nie może wpierw wstrzymać wykonania decyzji organu II instancji, a z oczywistych względów nie może tego uczynić, dopóki owa decyzja organu II instancji nie zostanie wydana, a następnie zaskarżona do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2011 r., sygn. II OSK 1835/10). W doktrynie wskazuje się, że czynność prawna, polegająca na złożeniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, odnosi skutek prawny w toczącym się procesie jedynie wówczas, gdy proces powyższy został skutecznie wszczęty. Postępowanie w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej stanowi postępowanie uzależnione od bytu procesowego wniesionej do sądu administracyjnego skargi (zob. P. Daniel, Przesłanki formalne, Dopuszczalność drogi sądowej [w:] Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, C.H. Beck 2013, dostęp: SIP Legalis). Instytucja z art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. ma charakter jedynie pomocniczy w stosunku do głównego postępowania; ma charakter niesamoistny i pośredni. Z powyższego należy również wywieść, że właściwym miejscowo do udzielenia ochrony tymczasowej na czas postępowania sądowoadministracyjnego jest sąd, który jest właściwy do kontroli decyzji organu II instancji. Wprawdzie, jak już wspomniano, taka ostateczna decyzja nie została jeszcze w sprawie niniejszej wydana (postępowanie odwoławcze jest w toku), niemniej jednak przyjąć trzeba, że skoro potencjalne postanowienie sądu w przedmiocie wstrzymania wykonania będzie mogło zostać wydane dopiero po wniesieniu skargi na decyzję organu II instancji, to właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku cudzoziemca z 20 maja 2026 r. jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości siedzibę ma Komendant Główny Straży Granicznej, a więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Siedzibą tego organu jest Warszawa, stosownie do § 2 ust. 2 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 18 lipca 2019 r. w sprawie organizacji Komendy Głównej Straży Granicznej (Dz. Urz. KGSG poz. 26, z 2020 r. poz. 52, z 2022 r. poz. 8, 27 i 37 oraz z 2023 r. poz. 7, 23 i 29). Ponadto wyjaśnić należy, że Komendant Główny Straży Granicznej będzie właściwy, w razie zaskarżenia wydanej przez niego decyzji ostatecznej, do rozpoznania wniosku o wstrzymanie, opartego na art. 61 § 2 p.p.s.a. W zaistniałej sytuacji sprawa z wniosku cudzoziemca podlega przekazaniu według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 13 § 2 p.p.s.a.