II SPP/Bk 199/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2025 r. zażalenia Fundacji "P." w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 lutego 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2025 r. wydane w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi Fundacji "P." w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 19 marca 2024 r. Nr 400.44/C-22/XV/24 w przedmiocie oznaczenia w ewidencji gruntów p o s t a n a w i a odrzucić zażalenie , Fundacja "P." w B. (dalej: "Fundacja") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2025 r. (sygn. II SPP/Bk 199/24) starszy referendarz sądowy: 1) umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych; 2) odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwrot wydatków i ustanowienie adwokata. Fundacja wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, jednakże postanowieniem z dnia 11 lutego 2025 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Białymstoku utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2025 r. Odpis przedmiotowego prawomocnego postanowienia został doręczony Fundacji dnia 24 lutego 2025 r. W dniu 3 marca 2025 r. Fundacja wniosła zażalenie na to postanowienie wnosząc o ustanowienie adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Stosownie do treści art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a") od postanowień dotyczących m.in. odmowy przyznania prawa pomocy, przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu - czym stanowi art. 260 § 2 p.p.s.a. Z powyższych regulacji wynika, że postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym. Z kolei wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji, tj. jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego staje się prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługują od niego żadne środki odwoławcze, w tym zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W konsekwencji postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 lutego 2025 r. wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu od postanowienia z dnia 10 stycznia 2025 r. wydanego przez starszego referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy, jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia, o czym poinformowano Fundację doręczając jej odpis prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 lutego 2025 r. (k. 26, 27). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego (tj. na podstawie art. 260 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Z kolei wedle art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W konsekwencji, zgodnie z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu. Na marginesie należy zauważyć, że argumentacja podnoszona przez Fundację w zażaleniu dotyczy zasadności odmowy przyznania prawa pomocy, co - jak wskazano powyżej - w związku z wyczerpaniem toku instancyjnego nie może podlegać rozważaniom na obecnym etapie postępowania. Przedmiotem niniejszego postanowienia jest wyłącznie odrzucenie zażalenia strony, nie zaś kwestia zasadności odmowy przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.