II SPP/Bk 43/19

PostanowienieWSA w Białymstoku2019-05-10

Skład orzekający: Marcin Kojło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przekroczenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, polegających na niezłożeniu go na urzędowym formularzu, skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, nawet jeśli strona podnosi okoliczności usprawiedliwiające uchybienie terminowi?
Ratio decidendi
Przekroczenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, polegających na niezłożeniu go na urzędowym formularzu, skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Termin ten jest terminem ustawowym, którego uchybienie obliguje referendarza sądowego do zastosowania rygoru pozostawienia wniosku bez rozpoznania, niezależnie od przyczyn uchybienia.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia braków formalnych (niezłożenie wniosku na urzędowym formularzu) w wyznaczonym terminie. Skarżąca złożyła sprzeciw, podnosząc, że próbowała złożyć formularz w ostatnim dniu terminu, ale urzędniczka odmówiła jego przyjęcia, a następnie złożyła go z jednodniowym opóźnieniem z powodu trudności rodzinnych.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2019 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że wypłacone zasiłki rodzinne są świadczeniami rodzinnymi nienależnie pobranymi i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. Zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2019 r. referendarz sądowy WSA w Białymstoku, na podstawie art. 257 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej powoływana jako "p.p.s.a.") pozostawił bez rozpoznania wniosek M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Powodem takiego rozstrzygnięcia było nieuzupełnienie w terminie 7 dni braków wniosku, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca złożyła taki wniosek, tyle że przekroczeniem terminu, który upływał 16 kwietnia 2019 r. Na powyższe zarządzenie, skarżąca złożyła w terminie sprzeciw, w którym wskazała, że nadesłany przez Sąd formularz usiłował złożyć jej małżonek w dniu 16 kwietnia 2019 r., ale urzędniczka odmówiła jego przyjęcia z uwagi na to, że był nieodpowiedni i wydała nowe egzemplarze. Skarżąca podniosła, że fizycznie nie miała możliwości złożyć tych formularzy w dniu 16 kwietnia 2019 r. (czwórka dzieci do przypilnowania), stąd formularz został nadany 17 kwietnia 2019 r. Dlatego jej zdaniem sprzeciw jest zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do sądu na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, stanowiącym – w przypadku osób fizycznych – załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Niezachowanie tego wymogu stanowi brak formalny wniosku w rozumieniu art. 49 § 1 p.p.s.a. i w konsekwencji należy wezwać do uzupełnienia tego braku w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Taki tryb został zastosowany wobec skarżącej, której doręczono wezwanie do uzupełnienia braku wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu w dniu 9 kwietnia 2019 r. Referendarz słusznie stwierdził, że termin do uzupełnienia tego braku upływał w dniu 16 kwietnia 2019 r., natomiast skarżąca zadośćuczyniła powyższemu obowiązkowi z przekroczeniem terminu wskazanego w wezwaniu, gdyż brak uzupełniła 17 kwietnia 2019 r. W rezultacie, uchybienie temu terminowi musi pociągnąć za sobą realizację wskazanego rygoru, czyli pozostawienie wniosku bez rozpoznania, o czym stanowi art. 257 p.p.s.a. W myśl bowiem tego przepisu wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Nawet nieznaczne uchybienie terminowi pociąga za sobą taki skutek procesowy. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają okoliczności przedstawione w sprzeciwie, zmierzające do wykazania braku winy w uchybieniu terminu. Termin siedmiodniowy do uzupełnienia braków formalnych jest terminem ustawowym, który nie może być skracany, jak też wydłużany przez Sąd. Jego uchybienie sprawiło, że referendarz sądowy miał obowiązek pozostawić powyższy wniosek bez rozpoznania. Skarżone zarządzenie referendarza jest zatem zgodne z prawem. Na marginesie Sąd pragnie wyjaśnić, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie pozbawia skarżącej prawa do złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Końcowo należy również poinformować skarżącą, że sprawa, w której wniosła skargę należy do kategorii spraw wymienionych w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., w których strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wobec powyższego zaskarżone sprzeciwem zarządzenie należało utrzymać w mocy, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło