SA/Bk 1004/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA S. Prutis, Sędziowie NSA J. Bujko (spr.), A. Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant A. Bazydło, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi M. R. i M. J. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie inne - realizacja zespołu budynków 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana bez uprawomocnienia wyroku, 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Na podstawie decyzji z dnia [...].03.1995 r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwolenia na budowę z dnia [...].04.1996 r. na działkach położonych pomiędzy ulicami G. i C. w B. oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] była realizowana budowa ośmiu segmentów mieszkaniowych w zabudowie szeregowej określonych jako osiedle mieszkaniowe "G.". Pozwolenie na budowę zostało wydane K. K., T. C., Z. O. i E. P. a następnie, decyzją z [...].08.1999 r., przeniesione na rzecz aktualnych właścicieli nieruchomości: K. K., Z. O. i K. [...] – Sp. z o.o. w B. Kolejną decyzją z dnia [...].08.1999 r. zmieniono też pierwotne pozwolenie na budowę w części określającej numery działek, na których była realizowana budowa. Na skutek skarg skierowanych w lutym 2003 r. przez M. B. J. działającą w imieniu swoich córek M. R. i M. J., właścicielek sąsiadujących z terenem inwestycji nieruchomości oznaczonych numerami [...], w dniu 13.03.2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wszczął postępowanie w sprawie odstępstw w realizacji 8-miu budynków mieszkalnych w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego. W swoich obszernych skargach M. B. J. wskazała na zaistniałe nieprawidłowości, które jej zdaniem, miały miejsce przy budowie wymienionego zespołu budynków. W szczególności podała, że inwestorzy tego zespołu wybudowali zagrażającą bezpieczeństwu betonową ścianę, podwyższając jednocześnie poziom swojej nieruchomości, co spowodowało zalewanie działek skarżącej wodą i niebezpieczeństwo upadku tej ściany. W toku postępowania ustalono, że siedem segmentów mieszkalnych zostało już w pełni zrealizowanych, a teren wokół nich został zagospodarowany i ogrodzony. Inwestor przedłożył też pismo Prezydenta Miasta B. z dnia 12.07.2000 r. stwierdzające, iż nie zgłasza on sprzeciwu do użytkowania tych segmentów. W trakcie budowy był natomiast ósmy segment, lecz nie stwierdzono odstępstw w jego realizacji w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego. Mając to na względzie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., decyzją z dnia [...].04.2003 r., umorzył przedmiotowe postępowanie. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż wobec przyjęcia do użytkowania bez sprzeciwu organu architektoniczno-budowlanego, budowy 7 segmentów mieszkalnych, ta część inwestycji została poddana ocenie w zakresie jej zgodności z warunkami ustalonymi w decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i o pozwoleniu na budowę. W związku z tym przedmiotem oceny zgodności z tymi decyzjami jest tylko budowa ósmego, nie ukończonego jeszcze segmentu. Na podstawie miejscowych oględzin organ ustalił, że ta część inwestycji jest realizowana zgodnie z udzielonym pozwoleniem. Nie potwierdzono również zarzutu, że budowa zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia oraz że zakłóca i uniemożliwia korzystanie z działek skarżących w dotychczasowy sposób. Od wymienionej decyzji M. B. J. wniosła odwołanie, powołując się na swoje stanowisko reprezentowane w kierowanej przez nią korespondencji. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., decyzją z dnia [...].06.2003 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w pełni stanowisko zawarte w jej uzasadnieniu. W obszernej skardze uzupełnionej następnie pismami z dnia 22.01.2004 r. (k.52 i 53) oraz z dnia 26.01.2004 (k.75 – 78), a także kilkoma innymi B. M. J. zarzuciła niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wadliwe ustalenie, że budowa zespołu segmentów, mieszkalnych Oś. "G." jest realizowana zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i przeprowadzenie postępowania z obrazą norm proceduralnych. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na tę skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarówno w pismach wszczynających postępowanie jak i w skardze skierowanej do Sądu, a także w szeregu innych pism złożonych w sprawie skarżąca podnosiła szereg zarzutów odnoszących się do procesu inwestycyjnego 8 segmentów mieszkalnych określonych jako osiedle "G.". Część z nich dotyczy zakończonych prawomocnie i skontrolowanych przez NSA postępowań o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu i o udzielenie pozwolenia na budowę. Wobec zakończenia tych postępowań oraz przedmiotu niniejszej sprawy zarzuty te nie mogły być rozpoznawane w tym postępowaniu. Znaczna jednak część zarzutów dotyczy wadliwego sposobu budowy zespołu budynków osiedla "G." oraz zagospodarowania terenu wokół tych budynków. W szczególności dotyczy to wyniesienia poziomu terenu o 80 cm, pobudowania betonowej ściany grożącej bezpieczeństwu ludzi, hamującej spływ wody i zakłócającej normalne korzystanie z nieruchomości skarżącej. Organy prowadzące postępowanie nie wyjaśniły jednak zasadności tych, a także innych podnoszonych przez skarżącą, zarzutów i nie ustosunkowały się do nich w sposób konkretny i szczegółowy w uzasadnieniach swoich decyzji. Uzasadnienia te bowiem są ogólnikowe i nie ustosunkowują się w należyty, wnikliwy sposób do konkretnych twierdzeń skarżącej o wadliwym wykonaniu budowy obiektów sąsiadujących z jej nieruchomością. Nastąpiło to, z pewnością, na skutek naruszenia w postępowaniach prowadzonych w obu instancjach zasad postępowania administracyjnego. Realizacja obowiązku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) następuje w drodze prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Dla wyjaśnienia niniejszej sprawy istotne znaczenie miał dowód z oględzin spornej budowy. Dowód ten został przeprowadzony jednak w dniu 28.03.2003 r. z udziałem przedstawicieli inwestora, ale bez udziału skarżącej, która nie została powiadomiona o terminie jego przeprowadzenia. W związku z tym zostały naruszone jej prawa procesowe i doszło do niewyjaśnienia jakie szczegółowe stawia ona zarzuty i czy są one uzasadnione. Postępowanie powinno było bowiem zmierzać do porównania zatwierdzonego projektu budowlanego z jego realizacją i dopiero na tej podstawie należało ustosunkować się do zarzutów skarżącej. Skarżąca winna była więc mieć realną możliwość wskazania i wykazania odstępstw spornego obiektu od zatwierdzonych warunków jego realizacji i pozwolenia na budowę. Służy temu też przestrzeganie w obu instancjach zasady wskazanej w art. 10 § 1 k.p.a., którą organ odwoławczy – wbrew swemu obowiązkowi (por. art. 140 k.p.a.) – naruszył w niniejszej sprawie. Sprawa nie została więc należycie wyjaśniona a dokonane w niej ustalenia faktyczne mogą budzić uzasadnione zastrzeżenia. Nie można także podzielić zasadności stanowiska, iż fakt niezgłoszenia przez Prezydenta B. sprzeciwu do użytkowania ukończonych już segmentów budynku wyłącza kontrolę ich zgodności z pozwoleniem na budowę. Pogląd taki byłby do zaakceptowania, gdyby wniosek o pozwolenie na użytkowanie został załatwiony w formie przewidzianej prawem, to jest decyzję administracyjną (argument z art. 59 ust. 6 prawa budowlanego z 7.07.1994 r.). w stanie prawnym obowiązującym do 11.07.2003 r. decyzyjny tryb załatwienia tego wniosku dawał skarżącej możliwość kwestionowania prawidłowości realizacji spornej inwestycji. Wniosek o pozwolenie na użytkowanie został jednak z naruszeniem art. 59 prawa budowlanego, załatwiony pismem stwierdzającym brak sprzeciwu organu. W ten sposób strona została pozbawiona możliwości wykazywania zarzuconych odstępstw budowy od projektu oraz wad budowy grożących bezpieczeństwu ludzi i mienia. Takie zakończenie procesu inwestycyjnego nie powinno pozbawiać skarżącej możliwości podnoszenia zarzutów również co do wad ukończonych i przyjętych do użytkowania segmentów. Należy więc uznać, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 11.07.2003 r. fakt załatwienia wniosku o pozwolenie na użytkowanie budynku (art. 59 ustawy z 7.07.1994 r. – Prawo budowlane) pismem stwierdzającym brak sprzeciwu a nie wymaganą prawem decyzją nie mógł stanowić przeszkody do późniejszego kwestionowania przez właściciela sąsiedniej nieruchomości zgodności realizacji tej budowy z zatwierdzonym projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę. Dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "b" oraz art. 152 i 200 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny szczegółowo ustalić treść zarzutów skarżącej a następnie, z pomocą prawidłowo przeprowadzonych oględzin, stwierdzić, czy zarzuty te są uzasadnione i ewentualnie podjąć właściwe działania nadzorcze. Z tych względów orzeczono jak w sentencji.