SA/Bk 1308/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Grażyna Gryglaszewska (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. orzeka, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu sprawy po raz drugi (decyzja została uchylona przez NSA wyrokiem z 7.03.2001r. sygn. akt SA/Bk 1437/00) ponownie utrzymał w mocy decyzję własną, pozbawiającą J. O. uprawnień kombatanckich. Podstawę materialnoprawną decyzji z dnia [...].09.2003r. o nr [...] stanowił art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż J. O. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej jako członek ORMO, a w takiej sytuacji zgodnie z w/w przepisem art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy uzasadnione jest pozbawienie go tych uprawnień. Zdaniem organu nie można uznać uprawnień kombatanckich J. O. z art. 1 ust. 2 pkt 3 w/w ustawy, albowiem nie mógł on pełnić służby w Armii Krajowej w okresie od maja 1943 roku do października 1944 roku, pomimo otrzymania pozytywnej rekomendacji ZKRP i BWP w S., gdyż w owym okresie miał 13 lat. Natomiast zgodnie z instrukcją gen. K. S. z [...].12.1939r., wstępujący do organizacji musieli liczyć 16-17 lat. Dlatego też organ nie dał wiary oświadczeniom świadków, iż J. O. wstąpił do AK w 1943 roku, mając 13 lat, gdyż byłoby to złamaniem instrukcji gen. K. S., zaś strona nie wskazała powodu, dla którego miałoby to nastąpić. Organ podniósł także okoliczność, iż wstępując do ZBOWiD J. O., w życiorysie pisanym w 1978r. wspominał tylko o współpracy z partyzantami, nie powołując się na służbę w AK co świadczy, iż wykonywał czynności pomocnicze dla tej organizacji, nie pełniąc w niej służby. W skardze wywiedzionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. O. wnosił o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu d/s Kombatantów z dnia [...].09.2003r. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi niewłaściwą ocenę stanu faktycznego. Stwierdził, iż jego służba w Armii Krajowej była faktem. Występował pod pseudonimem "C.", prowadził działalność zbrojną i łącznikową. Podczas akcji zbrojnej odbijania jeńców radzieckich we wsi S. została postrzelony w nogę, przebywał w szpitalu w okresie 31.07 – 23.10.1943r. i stąd dzisiaj jest inwalidą. Te okoliczności potwierdzili świadkowie w złożonych oświadczeniach: W. S. ps. "W.", L. B. ps. "R." i B. Z.. Skarżący zaznaczył też, że żona L. B. otrzymała uprawnienia kombatanckie po jego śmierci. Skarżący odniósł swoją sytuację do walki w Powstaniu Warszawskim 6-12 letnich chłopców, którym nie zarzuca się braku podstaw do uzyskania uprawnień kombatanckich. Podał, iż mając 13-14 lat był wyrośnięty i dobrze zbudowany. Groźny postrzał w nogę spowodował kalectwo – ograniczoną możliwość poruszania się i inwalidztwo I grupy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zasadnicza kontrowersja w ocenie działalności partyzanckiej skarżącego powstała z racji wieku skarżącego, który mając 13-14 lat nie mógł (w ocenie organu) pełnić służby w organizacji. Zdaniem Sądu Urząd błędnie interpretuje art. 1 ustawy o kombatantach. Przede wszystkim znaczenie wieku dla uznania czyjejś działalności za działalność kombatancką nie ma znaczenia. Ustawa w żadnym miejscu nie czyni takiego ograniczenia. Po drugie – interpretacja art. 1 ust. 2, gdzie znajduje się wykaz rodzajów działalności, które uznaje się za działalność kombatancką, musi być dokonana w związku z postanowieniami wstępu do ustawy, któremu trudno odmówić normatywnego charakteru, choćby w tym sensie, że przez jego pryzmat należy dokonywać interpretacji artykułowanych postanowień ustawy. Art. 4 zdanie pierwsze wstępu do ustawy wyjaśnia nie tylko cel ustawy, ale także krąg osób, które są adresatami tej ustawy" Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznaje szczególne zasługi dla Polski tych wszystkich obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, nie szczędząc życia i zdrowia na polach walki zbrojnej – w formacjach Wojska Polskiego, armiach sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i działalności cywilnej – z narażeniem na represje." Trudno przyjąć punkt widzenia Kierownika Urzędu, iż działalność skarżącego w AK była co najwyżej działalnością pomocniczą. W życiorysie pisanym w 1978r. (celem wstąpienia wstąpienia do ZBOWiD) skarżący wspominał o tym, że został ranny w nogę, gdy przeprowadzał partyzantów do lasu. Wiadomym jest powszechnie, że w owym czasie wystarczyło skarżącemu wykazanie przynależności do ORMO, by otrzymać uprawnienia kombatanckie, bez potrzeby ujawniania innej działalności. Organ, rozpatrując sprawę po raz kolejny, winien ocenić wszechstronnie i obiektywnie zgromadzony materiał dowodowy, biorąc pod uwagę stanowisko NSA, wyrażane wielokrotnie, że ustawa kombatancka nie wprowadza ograniczeń w uznaniu działalności kombatanckiej z powodu wieku, w którym tę działalność prowadzono (m.inn. wyroki NSA: z 13.02.2002r. VSA 1538/01 – publ. Palestra 2003/3-4/223; z 14.06.1995r. SA/Kr 2891/94; z 8.08.1995r. SA/Rz 607/94; SA/Bk 1488/99). Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt a, c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).