SA/Bk 1347/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie NSA Jerzy Bujko (spr.), Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Spółki jawnej "E." w B. – K. K. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu o d d a l a s k a r g ę. Postanowieniem z dnia [...].V.2002 r. Prezydent B. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zarejestrowania na nazwiska K. K., K. S. P. i M. P. samochodu ciężarowego specjalizowanego marki Renault M. C. zakończonego w dniu [...].VII.1999 r. uwzględnieniem wniosku o rejestrację i wydaniem odpowiedniego dowodu rejestracyjnego oraz tablic rejestracyjnych o numerze [...]. Organ ustalił, że przedmiotowy pojazd w dniu [...].VI.1999 r. po raz pierwszy został zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w E. jako samochód osobowy. W dniu [...].VI.1999 r. dokonano zmiany rodzaju pojazdu na ciężarowy specjalizowany, zmiany masy własnej, całkowitej i ładowności. Podstawą do tego było stwierdzenie na podstawie zaświadczenia stacji kontroli pojazdów, badania technicznego oraz oceny technicznej rzeczoznawcy, że w przegrodzie bagażowej samochodu zamontowano kasetkę do przewozu wartościowych rzeczy. Następnie również w dniu 28.VI.1999 r. samochód został sprzedany spółce cywilnej "E." w B. utworzonej przez M. P., K. K. i K. S. P. i w dniu [...].VII.1999 r. zarejestrowany na nazwiska wspólników również jako ciężarowy specjalizowany. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...]XII.2001 r. została stwierdzona nieważność decyzji o rejestracji z [...].VI.1999 r. Kolegium uznało bowiem, iż warunkiem uzasadniającym zmianę rejestracji samochodu osobowego na ciężarowy po dokonaniu przez właściciela odpowiednich przeróbek jest uzyskanie nowego świadectwa homologacji, którego właściciele nie przedstawili. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wniosków pierwszych właścicieli i K. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia [...].XI.2002 r., utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...].XII.2001 r. Ujawnienie faktu nieważnej rejestracji przedmiotowego samochodu jako ciężarowego stało się przyczyną wznowienia postępowania przez Prezydenta B. w dniu [...].V.2002 r. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Prezydent B., decyzją z dnia [...].VIII.2003 r., uchylił własną decyzję z dnia [...].VII.1999 r. o zarejestrowaniu przedmiotowego samochodu jako ciężarowego specjalizowanego i umorzył postępowanie o rejestrację tego pojazdu. Organ stwierdził, iż zmiana rejestracji dokonana w dniu [...].VI.1999 r. była nieważna, gdyż właściciele nie przestawili wymaganego w tej sytuacji nowego świadectwa homologacji. Wspólnicy spółki cywilnej "E." nabyli więc w dniu 28.VI.1999 r. samochód osobowy i jego zarejestrowanie jako ciężarowego było bezpodstawne, co uzasadnia uchylenie decyzji o rejestracji z [...].VII.1999 r. Ze względu na to, że pojazd ten został w listopadzie 2000 r. sprzedany innej osobie i przerejestrowany, postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Od ostatnio wymienionej decyzji odwołali się M. P. i K. K. – wspólnicy nowej spółki jawnej "E." w B. Zarzucili jej naruszenie art. 8 k.p.a. i rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1.II.1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (Dz. U. Nr 21, poz. 91), które w § 5 ust. 1 pkt 2 lit. b dopuszcza ustalenie danych technicznych pojazdu, zwłaszcza dopuszczalną ładowność, dopuszczalną masę całkowitą i liczbę miejsc w pojeździe również na podstawie stwierdzenia stacji kontroli pojazdów upoważnionej do dokonywania badań technicznych w razie dokonania przeróbki pojazdu. Odwołujący się podnieśli, że działanie organu narusza zasadę zaufania do organów administracji publicznej, bowiem nabyli oni sporny pojazd w oparciu o zaufanie do wystawionego świadectwa rejestrującego nabywany samochód jako ciężarowy. Decyzją z dnia [...].IX.2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że decyzja z dnia [...].VII.1999 r. o rejestracji samochodu jako ciężarowego naruszała prawo. Wbrew zarzutom z odwołania powołane w nim przepisy, regulujące rejestrację pojazdów, już nie obowiązywały. Zgodnie natomiast z art. 68 ust. 9 obowiązującej w czasie rejestracji ustawy z 20.VI.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. Brzmienie tego przepisu nie budziło żadnych poważniejszych wątpliwości i również w orzecznictwie NSA (por. uchwały z 23.X.2000, OPK 17/00, publ. w ONSA 2001/2/62 oraz z 18.XII.2000, OPK 18/00, publ. w ONSA 2001/3/102) wyrażany był pogląd, iż w każdym wypadku dokonania zmian konstrukcyjnych pojazdu, stanowiących podstawę do wydania świadectwa homologacji, warunkiem nowej rejestracji było przedstawienie nowego świadectwa homologacji. W sprawie jest bezsporne, że przerejestrowania samochodu na ciężarowy dokonano bez uzyskania takiego świadectwa. Nie było więc podstaw do zarejestrowania spornego samochodu jako ciężarowego i rejestracja ta została następnie unieważniona. Faktów tych nie znał Prezydent B. w dniu [...].VII.1999 r., bowiem dokonując przerejestrowania samochodu na nabywców nie miał podstaw do żądania świadectwa homologacji i opierał się na dowodzie rejestracyjnym, następnie unieważnionym. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 8 k.p.a., gdyż została wydana zgodnie z prawem, po dokładnym wyjaśnieniu sprawy i organ działający praworządnie nie mógł wydać innej decyzji. Skargę na decyzję wnieśli K. K. i M. P. Skarżący zarzucają, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów art. 68 ust. 1 i ust. 9, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1 pkt 3, art. 73 oraz art. 75 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym. W związku z tym żądają uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów procesu wg norm przepisanych. Zdaniem Skarżących utrzymanie w mocy decyzji uchylającej decyzję o rejestracji pojazdu narusza art. 8 k.p.a. stanowiący, że organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W sytuacji, gdy jeden organ będzie wydawał decyzję przyznającą obywatelom określone prawa, drugi organ będzie uchylał tę decyzję, spowoduje to brak zaufania obywateli do organów państwa. Wyrażają zdziwienie, że nastąpiła zmiana stanowiska organu co do rodzaju pojazdu – w dniu rejestracji organ był przekonany, iż przedstawiony do rejestracji pojazd jest samochodem ciężarowym specjalizowanym, a teraz ma odmienne przekonanie. Wskazują, za cytowanym orzecznictwem sądowym, że nie mogą ponosić ujemnych następstw uchybień organów administracji publicznej. W ocenie Skarżących, zaskarżona decyzja została wydana również z naruszeniem art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który zobowiązuje organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jeżeli bowiem w dniu dokonania rejestracji, organ I instancji był przekonany, że przedstawiony do rejestracji pojazd jest samochodem ciężarowym specjalizowanym, a w dniu dzisiejszym tego przekonania nie ma, to oznacza to, że w tej konkretnej sytuacji, rozpatrzenie materiału dowodowego nie odbyło się w sposób wyczerpujący. Zdaniem Skarżących, nowe okoliczności, na które powołało się Kolegium, to de facto nowa interpretacja przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, obowiązujących w dniu wydania przez Starostę E. decyzji o zmianie klasyfikacji samochodu osobowego marki R. M. C. o nr rej. [...]. W ocenie Skarżących decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. stwierdzająca nieważność tej decyzji jest niezgodna z prawem. Ich zdaniem, według obowiązującego na dzień zarejestrowania samochodu o nr rej. [...], jako ciężarowego, prawa, warunkiem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu było wydanie dowodu rejestracyjnego, zaś rejestracji można było dokonać na podstawie wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu. Wg art. 68 ust. 1 i ust. 9 ww. ustawy, wyłącznie na producenta lub importera nałożono obowiązek uzyskania świadectw homologacji. Wszystkie dokumenty wymagane prawem zostały złożone, przedłożono również opinię rzeczoznawcy potwierdzającą zmianę rodzaju samochodu z osobowego na ciężarowy, toteż wniosek właściciela pojazdu o dokonanie rejestracji został złożony prawidłowo i prawidłowo pojazd ten został zarejestrowany, więc wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu narusza przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Postępowanie organu (Starosty E.) nie było dotknięte wadą polegającą na rażącym naruszeniu prawa, gdyż przepisy obowiązujące na dzień rejestracji ww. samochodu nie były jednoznaczne. Skarżący zarzucają także, że zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego postulującego, by organy administracji publicznej załatwiały sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wydana decyzja utrzymująca w mocy decyzję uchylającą decyzję o rejestracji przedmiotowego pojazdu oznacza dla Skarżących konkretne koszty (w związku z obowiązkiem zwrotu podatku VAT naliczonego od zakupu samochodu i paliwa do tego pojazdu), które mogą mieć znaczenie z punktu widzenia dalszej egzystencji firmy. Organ administracji publicznej, powinien mieć to na uwadze, przy załatwianiu sprawy. W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Część podniesionych nią zarzutów dotyczy nie zaskarżonej decyzji, lecz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. stwierdzającej nieważność decyzji Starosty E. z dnia [...].VI.1999 r. rejestrującej samochód marki R. M. C. nr rej. [...] jako samochód ciężarowy specjalizowany. Decyzja ta jest jednak ostateczna i nie jest przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Rozstrzygając sprawę będącą przedmiotem obecnego postępowania organy były związane decyzją stwierdzającą nieważność rejestracji z dnia [...].VI.1999 r. Decyzja ta wywołała skutek wsteczny (ex tunc), to jest stwierdziła, że rejestracja z dnia [...].VI.1999 r. była nieważna od początku. W tej sytuacji przerejestrowanie samochodu w dniu [...].VII.1999 r. jako ciężarowego również nie miało prawnego i faktycznego uzasadnienia. Nie można przy tym podzielić zasadności zarzutów skargi, że skarżona decyzja narusza przepisy art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. Organy rozpoznające sprawę w należyty, wyczerpujący sposób zebrały materiał dowodowy, wyjaśniły stan faktyczny, rozważyły treść zebranego materiału i dały wyraz temu w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Świadczy o tym, między innymi, uchylenie do ponownego rozpoznania wcześniejszej decyzji organu I instancji i wskazania co do dalszego postępowania dowodowego, zmierzającego do dokładniejszego wyjaśnienia wszystkich okoliczności stanu faktycznego. Skarga w sposób gołosłowny zarzuca naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., nie wykazując jednak na czym to polega, w szczególności nie wykazując żadnych faktów nie wyjaśnionych w postępowaniu administracyjnym. Należy zauważyć, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego jest zasada praworządności (art. 6 k.p.a.). Zobowiązuje ona organy administracji publicznej do działania na podstawie przepisów prawa. Skoro więc organy stwierdziły istnienie podstaw do wznowienia postępowania i stwierdziły w postępowaniu wznowieniowym fakt uniemożliwiający zarejestrowanie samochodu jako pojazdu ciężarowego, to zobowiązane były też wydać zaskarżoną decyzję. Na przeszkodzie temu nie mogła stać zasada wymieniona w art. 8 k.p.a. Prowadzenie postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów Państwa oraz kulturę i świadomość prawną obywateli nie oznacza, że w sprawie mogą zapadać decyzje naruszające prawo. Realizacja zasady z art. 8 k.p.a. uzależniona jest od przestrzegania reguł postępowania przyjętych w przepisach k.p.a. i przejawia się w wydawaniu decyzji zgodnych z prawem. Skarżący przywiązują nadmierną wagę do faktu nabycia samochodu w dniu [...].VI.1999 r., gdy był on zarejestrowany jako osobowy. Pomijają przy tym jednak to, że okoliczności sprawy (pierwsza rejestracja [...].VI.1999 r., przerejestrowanie i sprzedaż samochodu w dniu 28.VI. tego roku) w wysokim stopniu uprawdopodabniają tezę, iż było to dokonane wyłącznie dla celów podatkowych, a skarżący byli tego w pełni świadomi. Działanie takie w żadnym razie nie powinno podlegać ochronie prawa. Dlatego na mocy art. 151 ustawy z 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.