SA/Bk 1366/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargę.- Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]07.2003r. nr [...] na podstawie art. 105 kpa w zw. z art. 142 i 229 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.Nr 46 poz. 543 z 2000 roku z późn. zm.) – umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ulicy W., stanowiącej część działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...], obr.[...] ark [...] uznając, że Skarb Państwa nie może rozporządzać swobodnie gruntem pozostającym w użytkowaniu wieczystym i orzec o ewentualnym jego zwrocie. Odwołanie od powyższej decyzji wywiodła Pani J. N. Na skutek wyżej wymienionego odwołania Wojewoda P. decyzją z dnia [...].09.2003r. nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podnosząc, że nieruchomość o zwrot, której występuje odwołująca się Pani J. N. jest przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni wyższej, powstałym z ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990r. Nr 65, poz. 385. Wpis w księdze wieczystej nie ma charakteru konstytutywnego, lecz jedynie porządkowy. Nabycie w ten sposób prawa przez osobę trzecią uniemożliwia realizację roszczenia określonego w art. 136 ust. 3 ustawy. Odnosząc się natomiast do kwestii umorzenia postępowania to w przepisie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostało wyłączone, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Użytym przez ustawodawcę pojęciom należy nadać taką treść, iż roszczenie to nie może być zrealizowane na drodze postępowania administracyjnego. Oznacza to, że żądanie zwrotu takiej nieruchomości nie powoduje wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 kpa), a jeśli organ – mimo tej przeszkody – wszczął postępowanie, podlega ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Działka oznaczona numerem [...] w Obr. [...] ark. [...] rzeczywiście stanowi własność Skarbu Państwa niemniej nie włada on tą nieruchomością, a to jest warunkiem niezbędnym do orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła Pani J. N. zarzucając naruszenie prawa w postaci przyjęcia, że nie było potrzeby ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej na rzecz Politechniki. Zdaniem skarżącej – brak wyżej wymienionego wpisu powoduje, że Politechnika B. nie jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości – tym samym Skarb Państwa jest władny dokonać zwrotu spornej nieruchomości na rzecz skarżącej i jej rodzeństwa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym miejscu należy zauważyć, że w związku z treścią art. 1-3 oraz art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1571 z 2002r.) – z uwagi na datę rozpoznania skargi właściwym pozostawał Wojewódzki Sąd Administracyjny jako sąd administracyjny pierwszej instancji. Wobec treści wyżej wymienionych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 299 ustawy z dnia 21.908.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U.Nr 46, poz. 543 z 2000 roku z późn. zm.), roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy, czyli żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998r., nieruchomości została sprzedana albowiem ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej. W niniejszej sprawie użytkowanie wieczyste powstało z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym, jednakże do dnia wszczęcia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości prawo użytkowania wieczystego nie zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zdaniem organu odwoławczego ze względu na fakt, iż użytkowanie wieczyste powstało z mocy prawa i do jego powstania nie jest wymagany wpis w księdze wieczystej: to w sprawie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 229 ustawy. Poglądu tego nie można podzielić, albowiem brak jest podstaw do stwierdzenia, iż przepis art. 229 ustawy odnosi się jedynie do użytkowania wieczystego ustanowionego w drodze umowy. Nie można zatem przyjąć, iż roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeżeli prawo użytkowania wieczystego nie zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zastosowana przez organy administracji interpretacja przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niewłaściwa. Należy jednakże podkreślić, iż pod rządami ustawy o gospodarce nieruchomościami zachowała aktualność linia orzecznictwa zgodnie, z którą nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określany w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają tą nieruchomością na skutek ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego. Decyzja taka bez uprzedniego rozwiązania stosunku prawnego użytkowania wieczystego naruszałaby porządek prawny, gdyż kolidowałaby z istniejącym na gruncie stanem prawnym, a nadto byłaby niewykonalna skoro Skarb Państwa nie mógłby zwrócić nieruchomości, nad którą utracił władanie w momencie nabycia prawa użytkowania z mocy prawa przez uczelnię (por. wyrok NSA z dnia 8.04.1998r., IV S.A. 390/98). Obciążenie wywłaszczonej nieruchomości prawem użytkowania wieczystego stanowi niewątpliwie prawną przeszkodę do orzekania o jej zwrocie, dlatego też zasadne było umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z 2002 roku).-