SA/Bk 665/03
WyrokWSA w Białymstoku2004-01-15
Skład orzekający: Sędzia NSA S. Prutis, Sędzia NSA A. Sobolewska-Nazarczyk, Sędzia NSA D. Tryniszewska-Bytys
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu administracji publicznej w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość może być wydana przez organ, który jest obecnym właścicielem tej nieruchomości, a tym samym czy takie postępowanie narusza zasady wyłączenia organu?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa, w tym art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, a także art. 7 i 8 kpa oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Naruszenie to polegało na prowadzeniu postępowania i rozstrzyganiu w przedmiocie odszkodowania przez organ, który jest obecnym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA wskazujące na konieczność wyłączenia takiego organu od rozpatrzenia sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1978 roku. Prezydent Miasta B. decyzją ustalił odszkodowanie, zobowiązując do zapłaty Gminę B. jako aktualnego właściciela. Wojewoda P. utrzymał tę decyzję w mocy po odwołaniu Gminy B. i A. Z. S. Skargi do sądu wniosły Gmina B. i A. Z. S., podnosząc zarzuty dotyczące niewłaściwego organu i wysokości odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody P. z dnia [...]04.2003 r. oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]02.2003 r. Orzekł, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zasądził od Wojewody P. na rzecz A. Z. S. zwrot wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA S. Prutis, Sędziowie NSA A. Sobolewska-Nazarczyk (spr.), D. Tryniszewska-Bytys, Protokolant E. Trzeciak, po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2004 roku sprawy ze skargi GMINY B. oraz A. Z. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 2003 roku Nr [...], 2. orzeka, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz A. Z. S. kwotę 30,00 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.-
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]02.2003 roku, nr [...] na podstawie art. 129 ust. 1, 130 ust. 1 i art. 132 ust. 5 ustawy z dnia 21.08.1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 kpa ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną w 1978 roku nieruchomość położoną w B. przy ulicy B. o pow. [...] m2, stanowiącą własność Państwa L. i F. S.. Do zapłaty ustalonej w decyzji kwoty zobowiązano Gminę B. – aktualnego właściciela wyżej wymienionej nieruchomości. W uzasadnieniu wyjaśniono, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast działając z wniosku A. Z. S. decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 roku stwierdził nieważność decyzji Wojewody B. z dnia [...] listopada 1978 roku utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Nr [...] z dnia [...] września 1978 roku o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w B. przy ul. B. [...], oznaczonej jako działka Nr [...]
o pow. [...]m2 i działka Nr [...] o pow. [...]m2, stanowiącej przed wywłaszczeniem własność L. i F. S. Jednocześnie utrzymane zostały w/w decyzje w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości. Tym samym sprawa ustalenia wysokości odszkodowania wróciła do rozpoznania przez organ I instancji.
Na skutek odwołania Gminy B., która wskazywała na Skarb Państwa, jako organ właściwy, jej zdaniem, do wypłaty odszkodowania oraz Pana A. Z. S., kwestionującego z kolei wysokość odszkodowania – Wojewoda P. decyzją z dnia [...]04.2003 roku, nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając iż nie narusza ona prawa w postaci art. 129, 130 ust. 1 i 132 ust. 5 ustawy z dnia 21.08.1997 roku o gospodarce nieruchomościami.
Skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina B. oraz Pan A. Z. S. – podnosząc te same zarzuty, co zawarte w swoich odwołaniach.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda P., wnosząc o ich oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi podlegają uwzględnieniu, jednak nie z przyczyn w nich wskazanych. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z 2002 roku) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa skutkujących stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji.
Organy administracji państwowej, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w obu instancjach nie dokonały rozważań w zakresie istnienia przesłanek zawartych w art. 24§1 pkt 1 i 4 kpa – tym samym rażąco naruszyły prawo. Prowadzenie bowiem postępowania administracyjnego i rozstrzyganie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i odszkodowania z tym zwrotem związanego przez organ, którego nieruchomość powyższa jest własnością narusza nie tylko art. 24§1 pkt 1 i 4 kpa,
ale także art. 7 i 8 kpa i w konsekwencji także art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wymieniony wyżej organ winien być wyłączony od jej rozpatrzenia.
Należy także podkreślić, że również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii zajmowało jednoznaczne stanowisko w postaci wyłączenia organu i jego pracownika od załatwienia wyżej wymienionych spraw (uchwała składu siedmiu Sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z 19 maja 2003 roku OPS 1/03 - ONSA z. 4 poz. 115 z 2003 roku).
Trzeba także zaznaczyć, że w zw. z art. 1-3 oraz art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych
i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z 2002 r.) – z uwagi na datę rozstrzygania w sprawie – właściwym pozostaje Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako Sąd I instancji.
Mając więc całokształt powyższych okoliczności na względzie Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji
na podstawie art. 145§1 ust. 2 i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2003 roku – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z 2002 roku)
w zw. z art. 97§1 ustawy z dnia 30.08.2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę prawo
o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z 2002 roku). O kosztach rozstrzygnięto w myśl art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyżej powołanej w zw. z art. 97§2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi cytowanej wyżej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło