SA/Bk 951/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Orzel, Sędzia NSA W. Kędzierski (spr.), Asesor WSA W. Stachurski, Protokolant M. Tyl, po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi O. [...]- Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odsetek od należności celnych oddala skargę Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z [...].03.2003 r., [...] do [...] orzekł, iż "O." Spółce z o.o. w B.: 1. odsetki, które zostały pobrane z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych nie podlegają zwrotowi; 2. od zwróconych, na mocy decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w B. z [...].01.2001 r., należności celnych przywozowych odsetki nie należą się. W uzasadnieniu decyzji wywiódł, iż "O." Spółka z o.o. [...] w B. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu marmur i granit. Zgodnie z art. 65§3 Kodeksu celnego, do zgłoszeń celnych każdorazowo dołączono faktury sporządzone i wystawione przez firmę A. oraz świadectwa pochodzenia wystawione przez "Firma wydobywcza (kopalnictwo) nr rej: [...]" oraz "Zakład Kamieniarski ". Towary będące przedmiotem importu, zgodnie z wnioskiem strony, z mocy prawa objęte zostały wnioskowaną procedurą celną. Inspektor Celny w B., prowadząc postępowanie postimportowe, współdziałając z Ambasadą Islamskiej Republiki Iranu i Irańską Izbą Handlu, Przemysłu i Górnictwa oraz z Biurem Radcy Handlowego RP w Iranie ustalił, że Firma A. posiadała kartę identyfikacyjną Irańskiej Izby Handlu w mieście T., jednakże nie była ona do 24.04.1999 r. używana i nie była ważna z uwagi na fakt, iż nie została we właściwym czasie przedłużona. A. nie dokonywał żadnych transakcji z polskimi firmami, nie potwierdzał, ani też nie stemplował dokumentów handlowych (faktur, certyfikatów pochodzenia) przedkładanych polskim organom celnym. Ujawnienie powyższych okoliczności skutkowało wszczęciem postępowania w celu weryfikacji dokonanych zgłoszeń celnych. Stwierdzone wyżej okoliczności uzasadniały wydanie, na podstawie art.65§4 Kodeksu celnego, decyzji uznającej dokonane zgłoszenia celne za nieprawidłowe i wyliczenie kwoty długu celnego według stawki autonomicznej podwyższonej o 100%, czyli w wysokości 60% od wartości celnej towaru. Zgodnie z przepisem art. 19§1 Kodeksu celnego, ustalenie pochodzenia towarów, o których mowa w art. 16 i 17 dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów. W załączniku Nr 30 do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 23.09.1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych określono, że dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towarów, właściwymi dla zastosowania stawek celnych preferencyjnych, autonomicznych lub konwencyjnych mogą być: świadectwo pochodzenia wystawione na formularzu A, faktura lub inny dokument towarzyszący towarowi zawierający zapis o kraju pochodzenia. Takich dokumentów na tym etapie postępowania Spółka nie przedłożyła. Taki stan rzeczy upoważniał organ celny do zakwestionowania, na podstawie art. 23§7 Kodeksu celnego, zadeklarowanej wartości transakcyjnej przedmiotowych towarów oraz ustalenie ich wartości przy zastosowaniu art. 29§1 Kodeksu celnego – co też uczyniono. Strona do dnia [...].06.1999 r. czyli do wydania decyzji uznającej dokonane zgłoszenia celne za nieprawidłowe i ustalającej dług celny nie przedłożyła właściwych dokumentów. Na etapie postępowania odwoławczego strona przedłożyła dwa oświadczenia A., w których stwierdził, że prowadzi współpracę gospodarczą z polską firmą "O." i wyeksportował na jej rzecz 14 ciężarówek marmuru i granitu pochodzenia irańskiego. Z uwagi na posiadane wcześniej dokumenty pozostające w sprzeczności z treścią tych oświadczeń, organy celne prowadziły dalsze postępowanie. 21 listopada 2000 r. strona przedłożyła świadectwo pochodzenia towaru z 06.11.2000 r. wystawione przez irańską firmę A. potwierdzone przez Izbę Handlu, Przemysłu i Górnictwa w Teheranie, uwierzytelnione dodatkowo przez Wydział Konsularny RP w Iranie, potwierdzające irańskie pochodzenie będących przedmiotem importu marmuru i granitu. Organ uznał, że dokumenty te wystarczająco dokumentują pochodzenie towaru. Przedmiotowe świadectwo pochodzenia w sposób prawidłowy dokumentowało pochodzenie towaru. Taki stan rzeczy skutkował wydaniem decyzji uznającej zgłoszenie celne za prawidłowe i orzekającej o zwrocie kwoty cła naliczonej decyzją z 16.06.1999 r. Właściwy dowód stwierdzający pochodzenie importowanego towaru Spółka przedstawiła dopiero po upływie 23 miesięcy. Przedstawienie takiego dowodu skutkowało wydaniem decyzji uznającej zgłoszenia celne za prawidłowe i orzekającej o zwrocie cła naliczonego decyzją z 16.06.1999 r. oraz o zwrocie odsetek wyrównawczych. Przytoczone wyżej okoliczności nie wskazują, by ustalenie długu celnego, w kwocie wyższej niż wynikająca ze zgłoszeń celnych, było wynikiem błędu organu celnego i jego nieprawidłowego działania. Nie istnieją więc podstawy do wydania decyzji orzekającej o zwrocie odsetek wyrównawczych z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych jak i odsetek od zwróconych należności celnych. Dyrektor Izby Celnej w B. – po rozpoznaniu sprawy na skutek złożonego przez "O." Spółkę z o.o. [...] w B. – decyzją z [...].06.2003 r., [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Orzekając w ten sposób Dyrektor Izby Celnej wskazał na przepisy art. 249 i art. 250§3 Kodeksu celnego i wywiódł, że dla orzeczenia o zwrocie odsetek wyrównawczych i odsetek od zwróconych należności celnych niezbędne jest wystąpienie łącznie dwóch przesłanek, a to: - niewłaściwe ustalenie kwoty należności wskutek błędu organu celnego; - brak przyczynienia się dłużnika do powstania błędu. Nadto powołując się na rozporządzenie Rady Ministrów z 19.12.1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158 z 1998 r. poz. 1047) wskazał, iż zgodnie z obowiązującą Taryfą celną , stosowanie ustanowionych stawek celnych uzależnione jest między innymi od okoliczności, czy pochodzenie importowanego towaru jest udokumentowane, jak też w oparciu o jakie zasady i w jakim trybie dokumentowanie pochodzenia towaru następuje. Zgodnie z pkt. 2 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej, stawki konwencyjne stosuje się do towarów pochodzących z krajów i regionów członków Światowej Organizacji Handlu (WTO). Do krajów tych należy także Iran. W związku z tym udokumentowanie, we właściwej formie, pochodzenia towaru z tego kraju, skutkuje zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej. Organ celny na podstawie dowodów pochodzenia towarów ustala ich pochodzenie (art. 19§1 Kodeksu celnego). W myśl §11 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz list towarów, których pochodzenie może być dokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851) dowodem pochodzenia towarów może być : 1) świadectwo pochodzenia 2) faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru 3) trwałe oznaczenie kraju pochodzenia towaru umieszczone na towarze. Zgodnie z przepisem §13 ust. 2 tegoż rozporządzenia, świadectwo pochodzenia prawidłowo wystawione w kraju, z którego dokonano wywozu towaru, jest uznawane przez organ celny za dowód pochodzenia towaru. Punkt 2 c Załącznika Nr 30 do zarządzenia Prezesa GUC z 23.09.1997 r. stanowi, że dla zastosowania stawek celnych autonomicznych lub konwencyjnych właściwymi dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towarów mogą być: świadectwo pochodzenia, faktura, specyfikacja, dokument przewozowy, świadectwo jakości lub inny oficjalny dokument, w którym jest zapis o kraju pochodzenia towaru. W trakcie kontroli przeprowadzonej w Spółce przez Regionalny Inspektorat Kontroli Celnej w B. ustalono, że dokumenty dotyczące marmuru i granitu dołączone do zgłoszeń celnych (faktury jak i "świadectwa pochodzenia") noszą ślady poprawek, jak też zmian dokonanych inną czcionką niż pozostała część dokumentu. Świadectwa pochodzenia opatrzone były także drugą pieczęcią poza pieczęcią wystawiającego dokument. Po otrzymaniu z Ambasady Islamskiej Republiki Iranu wykazu adresów, wzorów podpisów i pieczęci instytucji irańskich upoważnionych do wystawiania świadectw pochodzenia, ustalono że żadna z firm uwidocznionych na odciśniętych pieczęciach nie była uprawniona do potwierdzenia pochodzenia towarów poprzez wystawienie "świadectwa pochodzenia". Nadto za pośrednictwem Radcy Handlowego Rzeczypospolitej Polskiej w Iranie uzyskano informację z Irańskiej Izby Handlu, Przemysłu i Górnictwa, że A. nie potwierdzał ani nie stemplował dokumentów handlowych (faktur i świadectw pochodzenia dotyczących sprowadzonego przez stronę marmuru i granitu). Nie dokonywał również żadnych transakcji z polskimi firmami. Taki stan rzeczy stanowił dostateczną podstawę do wszczęcia postępowania w sprawach dotyczących 14 zgłoszeń celnych (będących przedmiotem postępowania) w trybie art. 165§1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Przesłuchany w charakterze strony B. P. zeznał, iż dokonywał zgłoszeń celnych i sam wnioskował o zastosowanie stawek konwencyjnych w wysokości 9% i 3% z uwagi na duże trudności formalne w uzyskaniu świadectw pochodzenia. Przyczyny dokonywania w dokumentach zapisów na różnych dokumentach nie były mu znane. Do dnia [...].06.1999 r. tj. do dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji strona nie przedłożyła innych dowodów niż przy dokonaniu zgłoszeń celnych. Organ pierwszej instancji był więc uprawniony i zobowiązany do zakwestionowania wartości transakcyjnej towaru (art. 23§7 Kodeksu celnego) i do ustalenie jego wartości na podstawie art. 29§1 Kodeksu celnego. To z kolei prowadziło do określenia na nowo kwoty wynikającej z długu celnego. Wyliczenie kwoty długu celnego według stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%, w ustalonych okolicznościach sprawy, było uzasadnione. Dyrektor Izby Celnej odniósł się także do zarzutów strony z zakresie dokonanej oceny zebranego w sprawie materiału i uznał, że są one nieuzasadnione. Po wniesieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z [...].06.1999 r. strona przedstawiła dwa oświadczenia A., w których potwierdził, że prowadzi współpracę gospodarcza z polską firmą "O." i wyeksportował na jej rzecz 14 ciężarówek marmuru i granitu pochodzenia irańskiego. Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z [...].12.2000 r. uchylił decyzję I instancji. Wobec znajdowania się w aktach sprawy dowodów zaprzeczających kontaktom handlowym eksportera z importerem, niezbędne było zebranie dodatkowych dowodów, pozwalających na prawidłowe ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego. Strona 21.11.2000 r. przedstawiła świadectwo pochodzenia towaru potwierdzone przez Irańską Izbę Handlu, Przemysłu i Górnictwa w Teheranie, uwierzytelnione przez Wydział Konsularny Ambasady RP w Iranie, potwierdzające irańskie pochodzenie marmuru i granitu wyeksportowanego przez irańską firmę A. Organ pierwszej instancji w tej sytuacji uznał, iż pochodzenie granitu i marmuru zostało udokumentowane i że towar ten pochodzi z Iranu. Taki stan rzeczy uzasadniał natomiast zastosowanie konwencyjnej stawki celnej. Według Dyrektora Izby Celnej w B. dokumenty przedstawione przez stronę przy odprawie celnej stanowiły pełną podstawę do uznania dokonanych zgłoszeń celnych za nieprawidłową. Ustalenie długu celnego w wyższej niż pierwotnie kwocie, nie było wynikiem błędu organu celnego i jego nieprawidłowego działania lecz spowodowane było niewłaściwym zgłoszeniem towaru przez stronę. Strona zgłaszając towar do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym zadeklarowała irańskie pochodzenie towaru, pomimo że nie dysponowała wiarygodnymi i rzetelnymi dowodami pochodzenia. "O." Spółka z o.o. [...]. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 180§1, art. 187§1 i art. 191 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 262 Kodeksu celnego poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oparcie rozstrzygnięcia na dowodach, które z mocy prawa nie powinny były otrzymać waloru dowodu oraz art. 23§7, art. 249 i art. 250§3 Kodeksu celnego poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie wskutek tego, że ustalenie kwoty należności celnej nie było wynikiem błędu organu celnego, a do powstania błędu przyczyniła się Spółka. W konsekwencji podniesionych zarzutów domagała się uchylenia decyzji i uwzględnienia żądania. W uzasadnieniu skargi wywiedziono, co następuje: Wydając decyzję organ celny dysponował faxem informacji z Irańskiej Izby Handlu, Przemysłu i Górnictwa, z której wynikało, że na podstawie rozmowy telefonicznej z irańskim kontrahentem ustalono, że nie prowadził on współpracy handlowej z polską spółką. Informacja taka nie mogła, w myśl art. 180§1 ustawy Ordynacja podatkowa, stanowić dowodu w sprawie. Zakwestionowanie wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów mogłoby nastąpić na podstawie opinii biegłego. Skarżąca na uzyskanie informacji nie miała żadnego wpływu. W momencie wydawania przez organ celny pierwszej decyzji (16.06.1999 r.), organ dysponował: - zgłoszeniami celnymi SAD - świadectwami pochodzenia oraz ich ekspertyzą kryminalistyczną - protokołem końcowym kontroli postimportowej - listami przewozowymi CMR - fakturami zakupu towarów - kontraktami i trójstronnym porozumieniem dotyczącym wzajemnej kompensaty należności z firmą transportową B. Iran z 08.06.1999 r. - informacją z Irańskiej Izby Handlu, Przemysłu i Kopalnictwa stwierdzającą treść rozmowy telefonicznej. Te dowody były wystarczające do udokumentowania kraju pochodzenia towarów w myśl pkt.2 lit. "a" i lit. "c" Załącznika Nr 30 do zarządzenia Prezesa GUC z 23.09.1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (M.P. Nr 72, poz. 690). Ekspertyza kryminalistyczna nie wykazała, by faktury bądź świadectwa pochodzenia zostały podrobione bądź przerobione. Wydając decyzję, organ celny dysponował co najmniej trzema dowodami potwierdzającymi kraj pochodzenia towarów (faktury, świadectwa pochodzenia, listy przewozowe CMR, a nadto kontrakty). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Od 1 stycznia 1998 r. organ celny nie jest zobligowany do sprawdzenia zadeklarowanej przez stronę wartości towaru i należnego cła. W sprawie niniejszej zgłaszający wskazał zastosowanie stawki konwencyjnej (zeznanie B. P. z 08.06.1999 r. – akta adm.). Taką też stawkę przyjął organ celny. Przeprowadzona przez inspektorów Regionalnego Inspektoratu Celnego w B. kontrola w Spółce wykazała, iż dokumenty dotyczące marmuru i granitu dołączone do zgłoszeń celnych – zarówno faktury jaki i "świadectwa pochodzenia" – wystawione przez firmę A. noszą ślady poprawek i zawierają zmiany naniesione inną czcionką niż sporządzona pozostała część dokumentu. Stwierdzono również, iż "świadectwa pochodzenia" towarów opatrzone zostały dwoma pieczęciami. Uzyskany z Ambasady Islamskiej Republiki Iranu wykaz adresów, wzorów podpisów i pieczęci instytucji irańskich upoważnionych do wystawiania świadectw pochodzenia i przeprowadzenia ich weryfikacji pozwalał na stwierdzenie, że żadna z firm figurujących na pieczęciach zamieszczonych na świadectwach pochodzenia towaru nie była instytucją upoważnioną do wystawiania świadectw pochodzenia towaru. Nadto z informacji Irańskiej Izby Handlu, Przemysłu i Górnictwa przekazanej Radcy Handlowemu RP w Iranie wynikało, że A. nie potwierdzał ani nie stemplował dokumentów handlowych i świadectw pochodzenia dotyczących sprowadzonych przez Spółkę marmuru i granitu. Wedle tej informacji A. nie dokonywał też żadnych transakcji z polskimi firmami. Taki stan rzeczy uzasadniał w świetle art. 165§1 i §2 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) wszczęcie postępowania dla zweryfikowania dokonanych przez stronę 14 zgłoszeń celnych. Informacja uzyskana poprzez Ambasadę Rzeczypospolitej Polskiej jako pochodząca od organu państwowego korzystała z domniemania autentyczności i prawdziwości. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącej, iż nie mogła ona stanowić dowodu w sprawie. Nie można także uznać za trafne stanowiska skarżącej co do tego, że organy celne miały obowiązek uzyskać dokumenty, które stwierdzałyby kraj pochodzenia towaru. Obowiązek taki spoczywa na dokonującym zgłoszenia celnego (art. 64§1 i 2 Kodeksu celnego). Nadmienić także należy, iż deklaracja o irańskim pochodzeniu towaru znajdowała się tylko w 2 na 14 faktur. Kontrakt, na który powołuje się skarżąca także nie zawiera informacji o kraju pochodzenia towarów. Również wskazywane przez skarżącą listy przewozowe nie pozwalały na stwierdzenie, iż marmur i granit pochodzi z Iranu. W tym stanie rzeczy organ celny na dzień 16.06.1999 r. miał podstawy do uznania dokonanych zgłoszeń celnych za nieprawidłowe i ustalenie długu celnego według stawek autonomicznych podwyższonych o 100% oraz ustalenia odsetek wyrównawczych od poszczególnych zgłoszeń celnych. Przedstawienie przez skarżącą dowodów pozwalających na jednoznaczne określenie kraju pochodzenia towarów skutkowało wydaniem decyzji o zwrocie cła i odsetek wyrównawczych , o czym organ celny orzekł decyzją z [...].01.2001 r. Przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy i przebieg prowadzonego postępowania nie uzasadniał zastosowania w sprawie przepisów art. 249 i art. 250§3 Kodeksu celnego. Zgodnie z przepisem art. 249 Kodeksu celnego nie podlegają zwrotowi odsetki, które zostały pobrane z tytułu nieterminowego uiszczenia należności celnych, chyba ze niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Otóż w sprawie niniejszej dłużnik przedstawił przy zgłoszeniu celnym dokumenty, które w gruncie rzeczy nie upoważniały go do skorzystania ze stawki celnej konwencyjnej. Organ celny – jak wyżej wskazano – nie miał obowiązku sprawdzania autentyczności dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego ani kwoty długu celnego. Przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą celną i określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Dług celny powstał więc w momencie przyjęcia zgłoszenia celnego. Skoro istniały podstawy do określenia w dniu 16.06.1999 r. wyższej kwoty długu celnego, to odsetki od takiej kwoty długu należały się od dnia dokonania zgłoszenia celnego. Ustalenie odsetek od wyższej kwoty długu celnego na dzień wydania decyzji nie było wynikiem błędu organu celnego. Nie można też przyjąć, że strona przedkładając do zgłoszenia celnego dokumenty nie pozwalające na jednoznaczne określenie kraju pochodzenia towaru w żaden sposób nie przyczyniła się do powstania błędu. Również te same przyczyny nie uzasadniają przyznania odsetek od zwróconych należności celnych. Przepis art. 250§3 Kodeksu celnego stanowi bowiem, iż od zwracanych należności celnych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Zdaniem Sądu przyjęcie odmiennego stanowiska w sprawie niniejszej oznaczałoby, iż to organ celny ma obowiązek uzyskania właściwych dokumentów wymaganych przy dokonywanym przez stronę zgłoszeniu celnym. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę.