SA/Bk 975/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA S. Prutis, Sędziowie NSA A. Sobolewska-Nazarczyk, D. Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant E. Trzeciak, po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2003 roku; 2. orzeka, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- Decyzją z dnia [...].04.2003 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. z powołaniem się na art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r.– Prawo budowlane oraz art. 40 i art. 42 ustawy z dnia 24.10.1974 r.- Prawo budowlane nakazał J. i D. C. wykonanie w określonym terminie ściany murowanej oddzielenia ppoż. z cegły pełnej grubości 0,25 m w budynku mieszkalnym drewnianym od strony działki nr [...] w R. oraz odprowadzenia wód opadowych z dachu na swoją posesję, a następnie uzyskanie pozwolenia na użytkowanie budynku. Powołał się na ustalenia wynikające z wizji lokalnej i stwierdził, iż małż. C. bez wymaganego pozwolenia budowlanego wykonali w starym budynku mieszkalnym roboty remontowe polegające na wymianie dwóch przegniłych podwalin, uzupełnieniu i wzmocnieniu betonowego fundamentu pod ściany zewnętrzne i wewnętrzne, wymianie drewnianych belek stropowych oraz drewnianej konstrukcji więźby dachowej, wymianie pokrycia dachowego, stolarki drzwiowej i okiennej i inne. Wskazano, że do przedmiotowej samowoli budowlanej mają zastosowanie przepisy "starego prawa budowlanego". Stwierdzono brak podstaw do nakazania rozbiórki z mocy art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tamtej ustawy, a z uwagi na "występujące obecnie zagrożenie pożarowe, zagrażające bezpieczeństwu ludzi i mienia" nałożono na inwestorów nakaz wykonania określonych czynności w celu jego wyeliminowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. C. wnosząc o jej uchylenie. Wskazywała, że sporny budynek mieszkalny został pobudowany 100 lat temu i ani jego wymiary, ani wygląd zewnętrzny nie uległy zmianie. Natomiast nieprawidłowo w latach 80- tych pobudowano budynek mieszkalny na sąsiedniej działce nr [...]2. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją nr [...] z dnia [...].06.2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił ocenę organu I instancji co do zastosowania w sprawie ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo budowlane i braku podstaw do nakazania rozbiórki, skoro obiekt budowlany nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, a po wykonaniu nałożonych obowiązków nie będzie stwarzał niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Odnośnie zarzutów odwołania dotyczących lokalizacji budynku mieszkalnego na działce sąsiedniej – stwierdzono, iż nie jest tamten obiekt przedmiotem postępowania, a nadto został wybudowany zgodnie z projektem budowlanym. Sporny budynek zaś narusza wymogi § 13 rozporządzenia MGTiOŚ w sprawie warunków technicznych z 1980 roku. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzje wniosła D. C. Podniosła te same, co wcześniej w odwołaniu okoliczności podkreślając, że sporny budynek jest jednym z najstarszych we wsi R. Inne domy, w tym dom sąsiada także nie posiadają ściany oddzielenia ppoż., a woda z dachu jest odprowadzana na działkę sąsiednią. Nieczystości przy braku szamba są odprowadzane w kierunku działki skarżącej. D. C. stwierdziła, że roboty remontowe zostały wykonane wewnątrz domu, a postępowanie sąsiada naraziło ją na straty finansowe. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 10 § 1 kpa. Organ odwoławczy wnosił o oddalenie skargi. Podtrzymano ocenę zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji wyjaśniając, iż nałożone obowiązki wiążą się z naruszeniem przez samowolnie wykonane roboty budowlane przepisów warunków technicznych obowiązujących w okresie budowy. Nałożone obowiązki, jak podkreślono- zmierzają do legalizacji. W tym miejscu należy zauważyć, że w związku z treścią art. 1 do 3 oraz art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271) z uwagi na datę rozpoznania skargi właściwym pozostawał wojewódzki sąd administracyjny jako sąd administracyjny pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, chociaż nie z przyczyn w niej wskazanych. Z mocy art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej skład orzekający dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, ta bowiem nie została należycie wyjaśniona. Dla oceny prawnych skutków samowoli budowlanej podstawowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie daty popełnienia samowoli- od niej bowiem zależy, jakie przepisy będą miały zastosowanie do skutków samowoli. Ta podstawowa okoliczność w sprawie niniejszej nie została należycie wyjaśniona. Poza sporem pozostaje fakt, iż wykonane w starym drewnianym budynku mieszkalnym roboty budowlane ( związane ze zmianami remontowymi elementów konstrukcyjnych) wymagały pozwolenia na budowę w/g przepisów prawa budowlanego z dnia 7.07.1994 roku. Zakres zaś wymagających pozwolenia robót budowlanych wykonanych przed dniem 1.01.1995 r. wynikał z art. 28 ust. 1 do 3 "starego" prawa budowlanego ( z dnia 24.10.1974 r.- Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) i § 44 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego ( Dz. U. nr 8 z 1976 r., poz. 48 ze zm.). Tylko w sytuacji gdyby roboty zostały ukończone przed datą wejścia w życie nowego prawa budowlanego (1.01.1995) – miałby zastosowanie przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. powołany w zaskarżonej decyzji. Okres ukończenia tych robót pozostaje zatem najbardziej istotnym zagadnieniem. Organ nadzoru budowlanego mógłby bezkrytycznie (jak w sprawie niniejszej) przyjąć wersję inwestora jedynie przy braku okoliczności i dowodów przeciwnych. Tymczasem w sprawie niniejszej zupełnie zignorowano, a wręcz całkowicie pominięto fakt dowodzenia przez uczestników postępowania (małż. N.), iżby roboty remontowe w starym budynku zostały wykonane w 1998 r.- po odłączeniu przyłącza elektrycznego od tegoż obiektu. Podczas oględzin w dniu 31.10.2002 r. małż. N. nie byli obecni (brak powiadomienia ich o czynności, co stanowi naruszenie art. 79 § 1 kpa), niemniej z notatki służbowej z dnia 6.01.2003 r. wynikają podane przez nich odmienne od wersji inwestora okoliczności i okres wykonywania remontu przez małż. C. Także w postępowaniu międzyinstancyjnym M. N. złożyła pisemne oświadczenie z dnia 22.05.2003 r. podając personalia świadka, a w sprawie SA/Bk 1127/03 znajduje się pismo Zakładu Energetycznego w B. z dnia 16.05.2003 r. wskazujące na datę odłączenia przyłącza elektrycznego od spornego budynku. Te dowody i okoliczności zostały pominięte, a żaden z organów do nich się nie ustosunkował, co narusza wymogi art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Już samo naruszenie wskazanych przepisów przesądza o uchyleniu decyzji, bowiem nienależyte wyjaśnienie podstawowej okoliczności mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dziwić może też umieszczenie pisma zakładu energetycznego w aktach sprawy SA/Bk 1127/03, skoro dotyczy ono sprawy niniejszej. Także jedynie z przypadku ( w postaci rozpoznawania obu spraw przez ten sam skład orzekający) Sąd mógł zapoznać się z tym dowodem, jak i stwierdzić fakt wyodrębnienia do oddzielnego postępowania "części" samowoli budowlanej wynikającej z protokołu oględzin w postaci dobudowy budynku murowanego mieszkalnego przez małż. C. do spornego starego obiektu budowlanego. Z akt sprawy niniejszej w żaden sposób nie wynika, iż ta druga samowola została przez organy nadzoru budowlanego załatwiona. Wydaje się, że skoro zarówno roboty remontowe przy starym domu, jak i dobudowa- dotyczyły tego samego obiektu, to mogły i powinny zostać załatwione w jednym postępowaniu. Jeżeli już rozdzielono je, to ślady tej czynności powinny znajdować się w aktach niniejszej sprawy. Również nie sposób ocenić stwierdzeń obu organów co do zgodności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, skoro brak jest tekstu planu. Organy obu instancji uznały także brak sprzeczności z przepisami, nie podając tych przepisów. Organ II instancji powołał w uzasadnieniu swojej decyzji § 13 warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki z dnia 3.07.1980 r. ( Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm.), podczas gdy przepis ten dotyczy budynków gospodarczych, a takim sporny obiekt budowlany nie jest. Organ I instancji powołał się na ocenę Państwowej Straży Pożarnej, która odwołuje się do przepisów warunków technicznych z dnia 12.04.2002 r. Skoro przyjęto, że samowolne wykonanie robót miało miejsce w 1994 r. – te przepisy nie mogły być podstawą oceny zgodności z przepisami obowiązującymi w dacie wykonania robót. Nadto uzasadnienie decyzji organu I instancji zawiera wewnętrzną sprzeczność co do oceny braku przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy- Prawo budowlane z dnia 24.10.1974 r., z jednoznacznym stwierdzeniem występującego zagrożenia pożarowego zagrażającego bezpieczeństwu ludzi lub mienia. Dodać należy zasadność zarzutu naruszenia art. 10 § 1 kpa. Powyższe uchybienia dyskwalifikowały zaskarżoną decyzję. Rozpoznając obecnie sprawę należy poczynić ustalenia i dokonać pełnej oceny materiału dowodowego odnośnie okresu wykonania przez małż. C. spornych robót budowlanych. W tym celu należy rozważyć celowość przesłuchania wskazanego przez M. N. świadka (D. S.) oraz ewentualnego przesłuchania stron ( art. 86 kpa) i ocenić wszystkie dowody łącznie z informacją zakładu energetycznego. W zależności od ustaleń co do daty robót będzie stosował organ nadzoru budowlanego restrykcje bądź w/g "starego" prawa budowlanego, bądź "nowego" prawa. W związku ze zmianą ustawy- Prawo budowlane ustawą z dnia 27.03.2003 r. ( Dz. U. nr 80, poz. 718) należy pamiętać o regulacji przepisów przejściowych ( art. 7 ostatnio powołanej ustawy). Przypomnieć też trzeba o obowiązku ustosunkowania się do twierdzeń stron i ich stanowisk. Z uwagi na dbałość o zapewnienie realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ( art. 15 kpa) sąd administracyjny uchylił także decyzję organu I instancji. Na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c", art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawy- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak wyżej. Rozstrzygnięcie o kosztach zapadło zgodnie z art. 200 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyżej powołanej, w zw. z art. 97 § 2 ustawy- Przepisy wprowadzające... powołanej powyżej.