I SA/Bd 1/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 07 marca 2007 r. sprawy ze skargi Mariki G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz Mariki G. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia zobowiązania po zmarłym Edmundzie K. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji wskazał na następujący przebieg postępowania. Postanowieniem z dnia [...] 2002 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. stwierdził nabycie przez Marikę G. spadku po zmarłym ojcu Edmundzie K. W dniu [...] 2003 r. strona złożyła do Urzędu Skarbowego w B. zeznanie podatkowe, w którym podała, że przedmiotem spadku jest roszczenie (wobec Renaty B.) o zwrot kwoty 192.000 zł z tytułu sprzedanej za życia zmarłego nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego po zmarłym Edmundzie K. uznając, że w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Wyrokiem z dnia [...] 2004 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. zobowiązał Renatę B., dłużnika zmarłego Edmunda K., do zapłacenia na rzecz strony skarżącej kwoty 192.000 zł. Ostatecznie, po apelacjach Renaty B. Sąd O. w B. w dniu [...] 2005 r., sygn. akt [...] utrzymał wyrok z dnia [...] 2004 r. sygn. akt [...] w mocy. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] 2006 r. organ podatkowy I instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Pismem z dnia [...] 2006 r. strona złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy wniosek o ponowne zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego po zmarłym ojcu Edmundzie K. Powyższy wniosek uzasadniła faktem nieotrzymania od Renaty B. zasądzonej wyrokiem Sądu kwoty pieniężnej w wysokości 192.000 zł. Poinformowała, że w dniu [...] 2006 r. wystąpiła do IV Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w B. z wnioskiem o wszczęcie postępowania mającego na celu wyegzekwowanie zasądzonej kwoty. Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odmówił wszczęcia postępowania dotyczącego zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego po zmarłym Edmundzie K. Jako podstawę prawną wydanego postanowienia podał art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu podniósł, że nie zachodzą pozytywne przesłanki obligujące organ do zawieszenia postępowania wymienione w art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej. Stan faktyczny również uniemożliwia fakultatywne zawieszenie tego postępowania. Na postanowienie organu I instancji strona złożyła zażalenie, w którym wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Dyrektor Izby Skarbowej w B. rozpatrując sprawę podniósł, że brak było podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia w trybie art. 165 a § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Skoro organ podatkowy I instancji stwierdził, iż wymienione w przedmiotowym wniosku okoliczności nie mają charakteru zagadnienia wstępnego, a w konsekwencji nie stanowią przesłanki do zawieszenia postępowania podatkowego, zobowiązany był wydać postanowienie na podstawie przepisu art. 201 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Na postanowienie organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania podatkowego. W uzasadnieniu wskazała, że sprawa dotyczy kwoty zasądzonej przez Sąd Rejonowy w B. od dłużniczki Renaty B., którą pomimo licznych starań, do chwili obecnej nie otrzymała. Podała, że zwróciła się do Wydziału Karnego Wykonawczego z wnioskiem o wykonanie kary na dłużniczce, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] 2004 r. Aktualnie Sąd Okręgowy rozpatruje złożone przez Renatę B. zażalenie na postanowienie wykonania kary pozbawienia wolności z dnia [...] 2006 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego, w związku z tym podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Zauważyć należy, że na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi. Oznacza to, że wniosek skarżącego wyznaczający zakres zaskarżenia nie pokrywa się z granicami rozpoznania przez sąd. Nie będąc związany granicami skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydał postanowienie z dnia [...] 2006 r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) oraz art. 239 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym pierwszym przepisem, który poprzez art. 239 Ordynacji podatkowej stosuje się do zażaleń, organ odwoławczy wydaje decyzję (w tym przypadku postanowienie), w której uchyla decyzję (postanowienie) organu I instancji w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję (postanowienie) - umarza postępowanie w sprawie. W zaskarżonej sprawie organ wydał rozstrzygnięcie częściowe i nie orzekł stosownie do wymogów nakreślonych przez ustawodawcę w ww. przepisie prawa. Organ wprawdzie uchylił postanowienie organu I instancji jednakże nie orzekł co do istoty sprawy, jak również nie umorzył postępowania. Z kolei analiza uzasadnienia postanowienia sugeruje, że zamiarem organu II instancji było przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia (art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej). Jednakże przywołana podstawa prawna oraz treść sentencji nie pozwalają na takie stwierdzenie. Podkreślić należy, iż nie jest dopuszczalne domniemanie treści rozstrzygnięcia. Sentencja powinna być tak sformułowana, aby odpowiadała, mieściła się w granicach nakreślonych przepisami prawa. Organ rozpatrując zażalenie nie może wydać rozstrzygnięcia, które nie miałoby wprost, ściśle odzwierciedlenia w treści art. 233 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca, jak również Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie może poprzez dedukcję ustalać, co organ zamierzał wyrazić mimo niedokładnego, niepełnego sformułowania sentencji postanowienia, tym bardziej gdy przywołana podstawa prawna pozostaje w sprzeczności z treścią uzasadnienia. W związku z powyższym, już tylko z tych względów zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Jednocześnie Sąd zauważa, że przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...] 2006 r. o zawieszenie postępowania, organ uwzględni zasadniczą okoliczność, że w sprawie organ I instancji nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia podatku od spadków i darowizn wobec skarżącej Mariki G. Wprawdzie w aktach znajduje się postanowienie wydane przez Urząd Skarbowy w B. z dnia [...] 2002 r., jednakże wywołało ono skutki wobec Danuty O. i wobec niej wraz z doręczeniem wszczynało postępowanie (k. nr 2 akt administracyjnych). Przekazanie akt sprawy pismem z dnia [...] 2002 r. przez Urząd Skarbowy w B. organowi właściwemu, tj. Urzędowi Skarbowemu w B. nie oznacza, że ww. postanowienie wywołuje skutki w zakresie wszczęcia postępowania wobec skarżącej. Nie budzi wątpliwości, że ustalenie podatku od spadków i darowizn następuje po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu. Stosownie do art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej, wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia. Datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania - art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej. Skoro nie zostało wydane postanowienie, co wynika z akt administracyjnych (okoliczność tę potwierdzono w piśmie z dnia [...] 2006r. – kata 55), to nie ma wobec skarżącej wszczętego postępowania w sprawie ustalenia podatku od spadków i darowizn po zmarłym Edmundzie K. W konsekwencji strona skarżąca wnosi o zawieszenie postępowania, które formalnie nie zostało wszczęte i nie toczy się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w B. Nie można domagać się skutecznie zawieszenia postępowania, które jeszcze nie zostało wszczęte. Jednocześnie organ nie może wydać decyzji w przedmiocie podatku od spadków i darowizn wobec skarżącej bez uprzedniego wydania i doręczenia jej stosownego postanowienia. Nie można mówić o wszczęciu postępowania w sposób dorozumiany poprzez dokonanie przez organ czynności, o których strona powzięła wiadomość. Wobec jednoznacznego uregulowania art. 165 § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej niebudzącego żadnych wątpliwości, należy stwierdzić, że postępowanie wobec skarżącej nie jest w toku. Konkludując należy stwierdzić, że dopiero, gdy organ I instancji wyda postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie podatku od spadków i darowizn po zmarłym Edmundzie K. oraz doręczy to postanowienie stronie skarżącej, będzie ona mogła wystąpić z wnioskiem o zawieszenie tego postępowania. W obecnej chwili złożony wniosek jest przedwczesny. Powyższą istotną okoliczność organ uwzględni rozpatrując wniosek z dnia [...] 2006 r., ponieważ wymaga on formalnego załatwienia. Stosownie do art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostanie wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania." W doktrynie wskazuje się, że powyższy przepis ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek. Jest on podyktowany ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie (art. 208 Ordynacji podatkowej), mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cytowanej ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.