I SA/Bd 100/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska– Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2010r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., nr [...], Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku M. P. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono zaistnienia przesłanek nakazujących organowi egzekucyjnemu zawieszenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z treścią art.56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz.1954, ze zm.). Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. M. P. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Strona podniosła, że prowadzone przez organy egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] postępowanie doprowadziło do takiej sytuacji, że obecnie nie posiada ona żadnego majątku, z którego można by wyegzekwować należności wykazane w tytułach wykonawczych. Zdaniem strony zajęcie przez organ egzekucyjny renty z tytułu znacznej niepełnosprawności pozbawią ją środków z jedynego źródła dochodu. M. P. wskazał, że środki te w znacznej mierze przeznaczane są na leczenie, gdyż jest on osobą chorą psychicznie i wymagającą stałej opieki lekarskiej i specjalistycznego leczenia. Wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem przepisu art.59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazując, że dalsze postępowanie egzekucyjne nie pozwoli uzyskać kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. Powołał się także na respektowanie wartości nadrzędnych takich jak dobro chorego i jego rodziny, przywołując w tym miejscu wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3134/05. Wskazał, że choroba jest zdarzeniem losowym, niezawinionym i uniemożliwia jemu podejmowanie jakichkolwiek działań w celu poprawy własnej sytuacji materialnej. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2009 r. odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ ustalił następujący stan faktyczny. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. Wystawione tytuły wykonawcze obejmują należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Pracy. Łączna kwota należności głównej to [...] zł. Poborca skarbowy dnia [...] sierpnia 2007 r. w miejscu zamieszkania zobowiązanego sporządził protokół o stanie majątkowym, z którego wynika, iż zobowiązany jest osobą na zasiłku rehabilitacyjnym. Działalność gospodarczą zlikwidował w 2006 r. Posiadane przez niego ruchomości wchodzące w skład gospodarstwa domowego tylko w części stanowią jego własność (telewizor marki [...] 28’). Nie posiada on żadnych prawa majątkowych. Zawiadomieniem z dnia [...] września 2009 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia renty w ZUS w [...]. Pismem z dnia [...] września 2009 r. organ rentowy zawiadomił Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] o wstrzymaniu z dniem [...] listopada 2009 r. potrąceń ze świadczenia M. P. Ponieważ doszło do zbiegu egzekucji sądowej z egzekucją administracyjną do środka egzekucyjnego – zajęcia renty, Komornik Sądowy pismem z dnia [...] października 2009 r. powiadomił Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B[...] o przekazaniu akt sądowi celem rozstrzygnięcia w kwestii wskazania organu egzekucyjnego właściwego do prowadzenia egzekucji łącznej. Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] przesłał do Sądu Rejonowego w v, Wydział I Cywilny, akta sprawy, w związku z wezwaniem o te akta z dnia [...] listopada 2009 r. (sygn. akt [...]). Dnia [...] października 2009 r. zobowiązany złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu choroby o charakterze psychicznym oraz trudnej sytuacji finansowej. Wobec ewentualnego braku możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego wnioskował o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art.56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ odwoławczy wskazał, że przepis art.56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera enumeratywnie określone przesłanki skutkujące obligatoryjnym zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Wymienione w powyższym przepisie okoliczności stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których organ egzekucyjny ma obowiązek zawiesić postępowanie egzekucyjne. W opinii organu nie zostały w tym katalogu ujęte okoliczności, na które powołuje się strona zarówno we wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jak i w zażaleniu. Nie są takimi okolicznościami choroba ani trudna sytuacja finansowa. Co do kwestii wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zawartego w zażaleniu, organ wskazał, że zostanie ona rozstrzygnięta w postępowaniu wszczętym zażaleniem z dnia [...] listopada 2009 r. na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania. Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. M. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący raz jeszcze podkreślił, że obecnie nie posiada żadnego majątku i został pozbawiony jedynego źródła dochodu czyli renty, która została zajęta w toku egzekucji. Ponownie wskazał, że jest osobą chorą psychicznie, wymagającą leczenia i opieki lekarza. W opinii strony skarżącej taki stan zdrowia stanowi przeszkodę o charakterze trwałym i powoduje, że dalsze prowadzenie postępowania byłoby niewłaściwe i niecelowe. Podkreślił także, że to przez chorobę doszło do obecnej bardzo trudnej sytuacji, w tym do działań egzekucyjnych. Podobnie jak w zażaleniu powołał się na treść art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wyrok WSA w Warszawie z 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3134/05. Na wypadek gdyby Sąd uznał umorzenie postępowania egzekucyjnego za niemożliwe, złożył wniosek o zawieszenie postępowania zgodnie z treścią art.56 cyt. ustawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zgodne z prawem jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Bezsporne w sprawie jest, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS obejmujących należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, składki na Fundusz Gwarancyjnych Świadczeń Pracowniczych. W ocenie strony skarżącej, jej bardzo trudna sytuacja materialna i choroba uzasadniają zastosowanie wskazanej powyżej instytucji . Zdaniem organu nie ma podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ żadna z przesłanek wymaganych przepisami prawa nie wystąpiła w spawie. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 56-58 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 56 postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela, 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie z § 2 zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 i 3 może nastąpić tylko w przypadkach, gdy nie zagraża to interesowi społecznemu. W doktrynie podnoszone jest, że instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Chodzi tu przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż w przeciwnym przypadku (tj. w przypadku powstania przeszkód przed rozpoczęciem postępowania) nie należało w ogóle wszczynać owego postępowania egzekucyjnego. Chodzi tu też o przeszkody, które da się prawdopodobnie usunąć. Jeśli bowiem z góry wiadomo, że są to przeszkody trwałe – prowadzi to do umorzenia postępowania. Jeśli przeszkody zostaną usunięcia, postępowanie egzekucyjne toczy się dalej (Wydawnictwo Beck, Hauser Leański, s. 155). Zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega zatem na przerwaniu – na czas określony – biegu tego postępowania, w związku z wystąpieniem przeszkód w jego dalszym prowadzeniu. Podkreślić należy, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wyliczone w art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w tym przepisie ma charakter zamknięty. Artykuł 56 § 1 wymienia przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Nie pozostawia zatem do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Komentowana ustawa nie zna też instytucji fakultatywnego zawieszenia postępowania, o której traktuje art. 98 KPA. Jedynie § 2 komentowanego artykułu 56 uzależnia w pewnych sytuacjach zawieszenie postępowania od braku zagrożenia interesu społecznego. Analiza przyczyn, które podaje strona skarżąca tj. trudna sytuacja materialna i zły stan zdrowia nie mieszczą się w katalogu przesłanek zawieszenia postępowania wymienionych w powołanych w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest w prawdzie w art. 56 § 1 pkt 5 tej ustawy odesłanie do innych przypadków przewidzianych w ustawach, jednakże żadna z ustaw podanej przyczyny nie podaje jako podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Podobny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 1998 roku, sygn. akt II SA 1676/97, w którym stwierdzono, że: " ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przepisie art. 56, podaje enumeratywnie wyliczone przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze nie są nimi okoliczności związane z sytuacją rodzinną i ekonomiczną skarżących. Dlatego też organ egzekucyjny nie był obowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Także taką okolicznością nie jest wniesienie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wynika to w sposób jednoznaczny z przepisu art. 40 ust. 1 ustawy z 1995 roku o NSA. (por. wyrok z 17 stycznia 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1636/99)". Reasumując należy stwierdzić, że w zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny związany jest treścią art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawierającą enumeratywnie wymienione przesłanki zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt I S.A./Lu 228/97). Tak stwierdził m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który w wyroku z dnia 10 grudnia 2008r. o sygn. akt II SA/Po 779/2008 (opubl. LexPolonica nr 2013223) uznał, iż art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wylicza w sposób wyczerpujący okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 8 grudnia 2000 r. o sygn. akt I SA/Lu 1262/99 (LexPolonica nr 361936) sąd stwierdził, że: " Przepis art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia w pkt 1-5 przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody decyzyjnej, czy w konkretnym przypadku zawiesić postępowanie, czy też nie. Do przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego, które zgłosić mógłby zobowiązany, należy wykazane przez niego wstrzymanie wykonania obowiązku, odroczenie terminu jego wykonania lub rozłożenie na raty należności pieniężnej dochłodzonej tytułem wykonawczym". Podobnie ten sam Sąd w wyroku z dnia 12 maja 1999 r. o sygn. akt I SA/Lu 279/98 (LexPolonica nr 364819). Odnośnie powołania się w skardze na wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2006r. sygn. akt III SA/Wa 3134/05 należy zauważyć, że nie jest on adekwatny do przedmiotowej sprawy. Wymieniony wyrok został wydany w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług, natomiast w uzasadnieniu Sąd czynił rozważania w zakresie pojęcia "ważnego interesu" podatnika w kontekście przepisów Ordynacji podatkowej, która w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji albowiem podniesione przez skarżącego okoliczności nie dawały podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił. M. Łent H. Adamczewska – Wasilewicz U. Wiśniewska