I SA/Bd 1005/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. wszczął z majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 lipca 1999r. o nr od [...] do [...], z dnia 5 sierpnia 1999r. nr [...] oraz z dnia 5 czerwca 2006r. nr [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za październik i grudzień 1997r., marzec, kwiecień i maj 1996r. oraz z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 oraz za rok 2005. W toku tego postępowania między innymi zawiadomieniem z dnia 2 sierpnia 1999r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w Kredyt Banku S.A.. W celu zabezpieczenia powyższych należności organ egzekucyjny wystąpił do Sądu Rejonowego w B. X Wydział Ksiąg Wieczystych o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na udziale w nieruchomości położonej w B. przy ul. N.. Wpis został dokonany dnia 26 listopada 1999r. Następnie na podstawie zawiadomienia z dnia 25 lutego 2000r. zastosowano egzekucję z rachunku bankowego w BPH S.A.. Natomiast zawiadomieniem z dnia 24 kwietnia 2007r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia w ZUS Oddział w B., w wyniku którego doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową. Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]. sygn. akt [...] dalsze łączne prowadzenie postępowania egzekucyjnego powierzono Komornikowi Sądowemu Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w B.. Ponadto utrzymano w mocy wszystkie dotychczasowe czynności egzekucyjne dokonane przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. jako organu egzekucyjnego. Postanowieniami z dnia [...] oraz [...] Komornik Sądowy umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze przekazane przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B., z uwagi na bezskuteczność podjętych czynności oraz konieczność zaspokojenia w pierwszej kolejności należności pracowniczych. Zaznaczono również, że skarżący jest właścicielem udziału w części nieruchomości gruntowej położonej w B. przy ul. N.. Rozpoznając wniosek zobowiązanego z dnia 8 maja 2014r. o umorzenie postępowań egzekucyjnych z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...] Kolejnym postanowieniem z dnia [...] (sprostowanym w dniu [...].) ww. organ odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] i [...]. W złożonym zażaleniu zobowiązany wskazał na przedawnienie dochodzonych należności w związku z niekonstytucyjnością wtórną art. 70 § 8 ustawy Ordynacja podatkowa. Zaznaczył, że pomimo przedawnienia zaległości z dniem 25 kwietnia 2012r. organ egzekucyjny na dzień wydania postanowienia stwierdził brak podstaw prawnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] W uzasadnieniu Dyrektor podał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W ocenie organu nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja dotycząca wtórnej niekonstytucyjności art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Organ podkreślił, że decydujące znaczenie ma fakt, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 października 2013r. w sprawie o sygn. akt SK 40/12 stwierdził niekonstytucyjność wyłącznie art. 70 § 6 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2002r. Organ podkreślił, że z sentencji tego wyroku, jak również z jego uzasadnienia nie wynika aby Trybunał Konstytucyjny orzekał o zgodności z ustawą zasadniczą art. 70 § 8 powyższej powołanej ustawy. Organ przyznał, że TK spostrzegł, że analogiczna regulacja zawarta jest w obowiązującym obecnie art. 70 § 8 ustawy, jednakże zaznaczył, że działania mające na celu jego zmianę powinien podjąć Ustawodawca. Zdaniem organu, skoro zmiana lub uchylenie uregulowania zawartego w art. 70 § 8 ustawy Ordynacja podatkowa nie miały miejsca, to oznacza, że przepis ten nadal obowiązuje. Organ odnosząc się do zarzutu strony, iż w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny, pomimo przedawnienia należności nie znalazł postaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego, wyjaśnił, że dochodzone zaległości nie uległy przedawnieniu gdyż jak wynika z obecnie obowiązującego art. 70 § 8 Op.:" nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu". W związku z czym organ uznał, że nie było podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ podkreślił, że bezsporne w sprawie jest to, że dochodzone należności zostały zabezpieczone wpisami hipotek przymusowych do księgi wieczystej, urządzonej dla nieruchomości zobowiązanego. Z takim rozstrzygnięciem strona się nie zgodziła i złożyła skargę do tut. Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając organom, iż przy wydaniu rozstrzygnięcia doszło do naruszenia zarówno przepisów postępowania tj. art. 187 § 1 w związku z art. 191 ustawy Ordynacja oraz prawa materialnego. Zdaniem strony wskazane naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż organy nie wypełniły obowiązku zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, zebranego w sprawie. W ocenie skarżącego nie uwzględniono przy tym okoliczności, że dwa z trzech zabezpieczeń hipotecznych - zostały dokonane w okresie obowiązywania art. 70 § 6 ustawy Ordynacja podatkowa tj. do 31 grudnia 2002r. Skarżący wskazał również, że wierzyciel w celu egzekucji administracyjnej wystawił podwójne tytuły wykonawcze na te same zaległości, celem wykazania kolejnej czynności egzekucyjnej i dokonał kolejnego zabezpieczenia przez wpis hipoteki, nie wyjaśniając tej czynności w sposób wystarczający. Skarżący uznał, że wszczynanie nowego postępowania egzekucyjnego dotyczącego tych samych należności podatkowych w innej sprawie jest prawnie nieuzasadnione i niewłaściwe, dlatego w tym zakresie prowadzone jest przed Naczelnikiem Trzeciego Urzędu Skarbowego w B.odrębne postępowanie. W ocenie strony w dniu złożenia wniosku tj. 8 maja 2014r., bezsprzecznie upłynął okres przedawnienia należności, jednakże organy orzekające w tym zakresie stanęły na stanowisku, że wobec dokonanych wpisów hipoteki zastosowanie znajduje obowiązujący obecnie art. 70 § 8 ustawy Ordynacja podatkowa. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przywołał liczne orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że zaskarżone rozstrzygnięcie , w tym wypadku postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie to nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest zarzut, iż pomimo przedawnienia należności, organy obu instancji nie znalazły podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] i [...] pomimo, że zastosowany przepis art. 70 § 8 Op. ma wadę w postaci wtórnej niekonstytucyjności. Skarżący podkreślił, że pomimo przedawnienia zaległości z dniem 25 kwietnia 2012r. organ egzekucyjny na dzień wydania postanowienia stwierdził brak podstaw prawnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Przystępując do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy należy przede wszystkim odwołać się do zarzutów dot. Naruszenia norm postępowania, które znalazły się w skardze, chodzi tu o zarzut naruszenia art. 187 § 1 i art. 191 Op., gdyż tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny może być podstawą do prawidłowego rozstrzygnięcia zarzutów merytorycznych. W tym miejscu przywołać należy wyrok NSA z 19 lutego 2008 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 1787/06, gdzie wyrażono następujący pogląd : "dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego". Zdaniem strony, organ nie wypełnił obowiązku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, w myśl którego organ ma obowiązek zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Według skarżącego wskutek powyższego naruszono również art. 191 ww. ustawy, czyli zasadę swobodnej oceny dowodów. Jak wynika z treści skargi strona nie podała, na czym naruszenie tych zasad polegało, ograniczając się tylko do ich wskazania. W takim przypadku, zdaniem Sądu, trudno się odnieść do podniesionych zarzutów, nie znając konkretnych naruszeń. W opinii Sądu, w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego, organy w sposób wystarczający do jej rozstrzygnięcia zebrały materiał dowodowy i na jego podstawie dokonały oceny, nie przekraczając granic swobody. Strona swoje żądanie opiera na wzmiance, znajdującej się w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r., jaki zapadł w sprawie o sygn. akt SK 40/12 gdzie Trybunał stwierdził niekonstytucyjność wyłącznie art. 70 § 6 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2002r. Trybunał spostrzegł, że art. 70 § 8 obecnie obowiązujący jest powtórzeniem przepisu art. 70 § 6 Ordynacji, którego niekonstytucyjność stwierdzono. Skarżący w skardze powołuje się na tzw. wtórną niekonstytucyjność zastosowanego w sprawie art. 70 § 8 ordynacji podatkowej. Należy jednak zaznaczyć, że Trybunał w dalszej części ww. uzasadnienia wskazał, że działania mające na celu zmianę art. 70 § 8 Op. powinien podjąć Ustawodawca. Organy stwierdziły, że przepis ten nadal obowiązuje a zatem należy go stosować i nie zgodziły się z koncepcją wtórnej niekonstytucyjności ww. przepisu. Podały, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W ocenie Sądu stanowisko organów zasługuje na uznanie, gdyż kompetencje do stwierdzenia niekonstytucyjności danego przepisu ustaw pozostają nadal w wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Należy wskazać, że przepisy Konstytucji pozwalają sądowi rozstrzygającemu daną sprawę tylko na odmowę zastosowania danego przepisu aktu wykonawczego w razie stwierdzenia jego niekonstytucyjności, co powoduje, że formalnie przepis ten nadal pozostaje w systemie prawnym. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z ustawą a nie z aktem wykonawczym, jakim jest np. rozporządzenie. Rola Trybunału Konstytucyjnego jest zaś zasadniczo inna, zgodnie bowiem z treścią art. 188 Konstytucji Trybunał jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku zaś stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność skutkuje utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. Czym innym jest więc utrata mocy obowiązującej rozporządzenia na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, czym innym zaś dokonana przez sąd kontrola legalności aktu (czynności) organu administracji publicznej stosującego nielegalny przepis tego rozporządzenia (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1623/10). Porównaj opinię NSA dot. roli sądów administracyjnych. W przywołanym wyroku Trybunał nie rozstrzygał o niekonstytucyjności art. 70 § 8 , a wyłącznie o przepisie art. 70 § 6 wskazanej ustawy. A zatem skoro, nie nastąpiła zmiana lub uchylenie uregulowania zawartego w art. 70 § 8 cyt. ustawy, to przepis ten nadal obowiązuje. Należy powtórzyć za Trybunałem, że to Ustawodawca winien podjąć pilnie w ramach realizacji ww. wyroku – działania zmierzające do wyeliminowania z systemu prawnego również art. 70 § 8. W tym miejscu należy powołać się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakie zostało sformułowane w postanowieniu z dnia 1 grudnia 2014r. w sprawie o sygn. akt I FSK 1513/14, gdzie NSA stwierdził m. innymi: "Trybunał Konstytucyjny wyraźnie podkreślił, w końcowej części uzasadnienia wyroku o sygn. akt SK 40/12, że orzeczenie to nie usuwa z obrotu prawnego art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, co oznacza, że TK nie orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją, w rozumieniu art. 272 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" . Z powyższym poglądem NSA skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni się zgadza. Skoro przepis obowiązuje to należy go stosować. Zgodnie zatem z art. 70 § 8 ww. ustawy, nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Z tego też powodu nie było podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie ulega wątpliwości, że dochodzone należności zostały zabezpieczone wpisami hipotek przymusowych do księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości zobowiązanego. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. E. Kruppik – Świetlicka H. Adamczewska – Wasilewicz U. Wiśniewska