I SA/Bd 1005/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: zmienić pkt 2 postanowienia z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 1005/17 i ustanowić dla skarżącego radcę prawnego Skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód z tytułu świadczenia rentowego po potrąceniach wynosi 750 zł. Ponadto skarżący wskazał, że posiada udział wynoszący ? w nieruchomości z 1904 r. Oświadczył, że nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W sprzeciwie z dnia 5 lutego 2018 r. skarżący wniósł o zmianę powyższego postanowienia i ustanowienie dla niego radcy prawnego. W uzasadnieniu sprzeciwu podał, że choruje na schizofrenię maniakalno-paranoidalną i jego choroba w znacznym stopniu ogranicza możliwość podjęcia ochrony jego potrzeb szczególnie w okresie jej intensywnego przebiegu. Do sprzeciwu skarżący dołączył stosowne zaświadczenie z poradni zdrowia psychicznego (opatrzone datą 29 stycznia 2018 r.). Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Referendarz w punkcie 1 postanowienia z dnia 19 stycznia 2018 r. zwolnił skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie, a skarżący wniósł sprzeciw wyłącznie na punkt 2 tego postanowienia, czyli odmówienie mu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. przyznania mu radcy prawnego. Zatem do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek w tym przedmiocie, zaś Sąd poddaje ocenie wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony. Odmawiając stronie ustanowienia zawodowego pełnomocnika referendarz sądowy stwierdził, że na obecnym etapie postępowania brak jest procesowej konieczności powołania zawodowego pełnomocnika, zatem wniosek strony w tym zakresie należało uznać za niezasadny. Mając jednak na uwadze, że wraz ze sprzeciwem skarżący przedłożył zaświadczenie o swojej chorobie – schizofrenii maniakalno-paranoidalnej – z którego wynika, że jest pacjentem poradni zdrowia psychicznego od 1995 r., należało uwzględnić jego wniosek o przyznanie mu pomocy w postaci profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu okoliczność choroby psychicznej jest sytuacją wyjątkową, która uzasadnia przyznanie skarżącemu profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając opisane wyżej ustalenia odnośnie aktualnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego oraz jego możliwości płatniczych w kontekście przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, Sąd uznał, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wpływ na rozstrzygnięcie miało to, że skarżący utrzymuje się z renty w kwocie 750 zł (po potrąceniach), posiada liczne zobowiązania finansowe, leczy się w poradni zdrowia psychicznego, nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Z tego względu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji i zmieniono postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r. w punkcie 2, ustanawiając dla skarżącego radcę prawnego.