I SA/Bd 1029/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 1029/14 UZASADNIENIE W dniu 03 listopada 2014r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żona oraz córką, którego miesięczny łączny dochód wynosi [...] zł. Jako majątek nieruchomy wnioskodawca wskazał mieszkanie o pow. [...] m². Oświadczył, że żona jest na emeryturze, a jego córka jest osobą bezrobotną bez majątku. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. Wskazał, że miesięczne opłaty za mieszkanie wynoszą [...] zł. Ponadto spłata kredytu oraz pożyczek to koszt ok. [...] zł. Czesne córki to koszt ok. [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: zeznania podatkowe za lata 2012-2013 z których wynika, że za powyższe okresy wraz z żoną osiągnął dochód w kwotach [...] zł oraz [...]zł.; wyciąg z rachunku bankowego; kserokopię umowy kredytu hipotecznego; kserokopię umowy pożyczki oraz zaświadczenie o zarobkach. Ponadto w piśmie z dnia [...] 2014r. skarżący oświadczył, że w obecnej sytuacji jego przychody wynoszą mniej aniżeli koszty, w związku z tym jest zmuszony korzystać z pomocy córki, która opłaca czynsz. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) – zwana dalej p.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednakże, w myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej wyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wniosek skarżącego dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na które, na obecnym etapie postępowania, składa się wpis od skargi w kwocie 100,00 zł oraz ustanowienie radcy prawnego. Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy rozważać z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej strony interes strony w dochodzeniu swoich praw przed sądem, i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaakcentować należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Skoro udzielanie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa, to sprowadzać się powinno tylko do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jednocześnie podkreślić należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przeprowadzona analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje jednoznacznie, że sytuacja materialna strony nie uprawnia jej do skorzystania z prawa pomocy. Strona nie wykazała, aby nie miała żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania. Z oświadczenia majątkowego skarżącego wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz córką, którego miesięczny łączny dochód wynosi [...] zł. Rodzina dysponuje, zatem stałym źródłem dochodu, co pozwala zaplanować wydatki. Wpis sądowy od niniejszej sprawy jest zaś opłacany jednorazowo. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności spłaty kredytu oraz pożyczki wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych. Aby bowiem uzyskać, a następnie spłacać kredyt oraz pożyczkę, skarżący wraz z żoną musieli wykazać odpowiednio wysoką zdolność kredytową, czyli zdolnością do terminowej spłaty zadłużenia wraz z towarzyszącymi mu kosztami dodatkowymi. Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania niemniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13, orzeczenia.nsa. gov.pl). Po trzecie skarżący podaje sprzeczne informacje. Otóż we wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPF) skarżący oświadcza, że córka jest osobą bezrobotną bez majątku (pkt 8 formularza). Następnie w piśmie z dnia [...]2014r. oświadcza, że w obecnej sytuacji jego przychody wynoszą mniej aniżeli koszty, w związku z tym jest zmuszony korzystać z pomocy córki, która opłaca czynsz. W tej sytuacji nadal pozostaje niejasna sytuacja finansowa córki skarżącego. Ponadto wniosek skarżącego obarczony jest istotna luką, albowiem z wezwania z dnia [...] 2014r. wprost wynika, że należało przedłożyć również wyciąg z rachunku bankowego córki. Czego jednak nie uczyniono. Córka skarżącego bez wątpienia takowy rachunek posiada, o czym świadczy historia rachunku bankowego skarżącego. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Całkowite zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego jest, bowiem przyznawane wyłącznie osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Koszty sądowe należy, traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Na marginesie należy zaznaczyć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, przysługuje skarżącemu od organu, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.). Niezależnie od powyższego należy również wskazać, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest warunkiem koniecznym dla skutecznego rozpoznania złożonej przez wnioskodawcę skargi. Sąd pierwszej instancji będzie oceniał zaskarżony akt biorąc pod uwagę wszelkie ewentualne uchybienia, a nie tylko te wskazywane przez stronę czy jej ewentualnego pełnomocnika (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Co istotne, prawidłowość stanowiska, że udzielenie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji winno mieć charakter wyjątkowy potwierdza w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia z dnia 19 maja 2011 r. i z dnia 26 października 2011 r. - sygn. akt II GZ 245/11 i II FZ 509/11). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.