I SA/Bd 103/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.), Protokolant: Daniel Łuczon, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2004r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej kwotę 100 ( sto ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez O. z siedzibą w B. z dnia [...] 2004r. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] 2004r. Nr [...] określającej spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2001r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja organu pierwszej instancji doręczona została prezesowi zarządu spółki – pani E. L. w dniu [...] 2004r. Pismem z dnia 12 października 2004r. doradca podatkowy G. W. –umocowany pełnomocnictwem otrzymanym od prezesa zarządu spółki – złożył odwołanie. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w B. przedmiotowe odwołanie jest niedopuszczalne. Organ odwoławczy ustalił bowiem, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] 2004r. sygn. akt XV [...] ogłoszono upadłość spółki akcyjnej "O." z siedzibą w B. z możliwością zawarcia układu. Postanowieniem tym jednocześnie : - ustanowiono zarząd własny upadłego, co do całości majątku wchodzącego w skład masy upadłości, - wyznaczono sędziego komisarza oraz nadzorcę sądowego w osobie pani D. Z. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej mając na uwadze treść art. 76 ustawy z dnia 28 lutego 2003r.- Prawo upadłościowe i naprawcze ( Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) zgodnie z którym zarząd własny sprawuje upadły pod nadzorem nadzorcy sądowego a jeżeli ustawa nie stanowi inaczej upadły sprawujący zarząd własny uprawniony jest do dokonywania czynności zwykłego zarządu; na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymagana jest zgoda nadzorcy sądowego, oraz treść art. 138 cyt. ustawy, zgodnie z którym, jeżeli ustanowiono zarząd własny upadłego nadzorca sądowy wstępuje z mocy prawa do postępowań sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości prowadzonych na rzecz lub przeciwko upadłemu; po ogłoszeniu upadłości spółki osobą uprawnioną do reprezentowania jej przed organami podatkowymi jest wyłącznie wyznaczony przez sąd nadzorca sądowy w osobie pani D. Z. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożonej w imieniu spółki przez nadzorcę sądowego D. Z. wniesiono o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi podatkowemu. Rozstrzygnięciu zarzucono błędną interpretację art. 138 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Zdaniem skarżącej ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, przy pozostawieniu zarządu własnego upadłego nie powoduje utraty legitymacji procesowej upadłego w postępowaniach dotyczących masy upadłości tak sądowych jak i administracyjnych. Stroną postępowania pozostaje upadły, jednakże ze względu na istnienie nadzoru sprawowanego przez nadzorcę sądowego przewidziano jego wstąpienie do postępowania. Nadzorca sądowy wstępując do postępowania staje się podmiotem tego postępowania na prawach strony. Skarżąca wskazuje, iż przedstawiona interpretacja art. 138 znajduje potwierdzenie w brzmieniu art. 139 ust. 1 cyt. ustawy z którego to wynika, iż w razie ogłoszenia upadłości z pozbawieniem prawa zarządu upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę. W konsekwencji zdaniem skarżącej interpretacja przyjęta przez organ byłaby słuszna w sytuacji gdyby skarżąca pozbawiona była zarządu co nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji (postanowienia) organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji (postanowienia) z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § l pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja (postanowienie) ulega uchyleniu wtedy gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 228 w zw. Z art. 135 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa poprzez błędne przyjęcie, iż spółka Ogólnopolski Serwis Finansowy S.A. nie ma zdolności procesowej. Z bezspornie ustalonego i niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] 2004r. sygn. akt [...] ogłoszono upadłość spółki akcyjnej "O." z siedzibą w B. z możliwością zawarcia układu. Postanowieniem tym jednocześnie : - ustanowiono zarząd własny upadłego, co do całości majątku wchodzącego w skład masy upadłości, - wyznaczono sędziego komisarza oraz nadzorcę sądowego w osobie pani D. Z.. Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w świetle treści orzeczenia sądu oraz przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm. ) zarząd skarżącej spółki był uprawniony do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2004r. Zgodnie 138 ust. 1 cyt. ustawy, jeżeli ustanowiono zarząd własny upadłego, nadzorca sądowy wstępuje z mocy prawa do postępowań sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości prowadzonych na rzecz lub przeciwko upadłemu. W ocenie organu podatkowego treść powyższego przepisu w związku z treścią art. 76 ustawy ( art. 76 ust. 1 "zarząd własny sprawuje upadły pod nadzorem nadzorcy sądowego"; art. 76 ust. 3 "jeżeli ustawa nie stanowi inaczej upadły sprawujący zarząd własny uprawniony jest do dokonywania czynności zwykłego zarządu; na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymagana jest zgoda nadzorcy sądowego" ) wskazuje, iż po ogłoszeniu upadłości skarżącej spółki osobą uprawnioną do reprezentowania jej przed organami podatkowymi jest wyłącznie wyznaczony przez sąd nadzorca sądowy w osobie pani D. Z. Sąd w obecnym składzie uznał dokonaną wykładnię za błędną. W przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu zarząd masą upadłości sprawuje w zasadzie sam upadły ( art. 156 ust. 3 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze ). Jest to tzw. zarząd własny upadłego. W tym przypadku zgodnie z art. 156 w związku z art. 180 ustanowiony zostaje nadzorca sądowy dla sprawowania nadzoru nad czynnościami upadłego oraz nad jego przedsiębiorstwem. Jeżeli natomiast upadły został pozbawiony zarządu sąd ustanawia zarządcę, który obejmuje zarząd masą upadłości ( art. 153 ust. 3 w zw. z art. 183 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze ). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym w piśmiennictwie w pierwszym przypadku tj. w razie pozostawienia zarządu upadłemu, ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu nie powoduje utraty legitymacji procesowej upadłego w postępowaniach dotyczących masy upadłości. Stroną lub uczestnikiem postępowania wszczętego przed ogłoszeniem upadłości pozostaje upadły, jednakże ze względu na istnienie nadzoru sprawowanego przez nadzorcę sądowego przewidziano jego wstąpienie do postępowań ( por. A. Jakubecki Komentarz do art. 138 [w:] A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Komentarz, Zakamycze , 2003 ). Odnosząc się zaś do treści art. 76 ust. 3 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, Sąd zauważa, iż brak jest ustawowej definicji czynności zwykłego zarządu nie mniej w orzecznictwie przyjmuje się, iż chodzi tu o wszelkie czynności, mające na celu utrzymanie rzeczy w dotychczasowym stanie, zarządzanie nią dla umożliwienia korzystania z niej i pobierania pożytków ( por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2002r. w sprawie sygn. akt III CZP 18/02 ). Mając na względzie fakt, że złożenie odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji określającej wysokość zobowiązania podatkowego miało na celu utrzymanie rzeczy ( masy upadłości ) w dotychczasowym stanie zmierzało bowiem w swojej istocie do zmniejszenia tego zobowiązania Sąd uznał, iż czynność ta mieści się w ramach czynności zwykłego zarządu. W konsekwencji brak było podstaw prawnych do stwierdzenia, iż odwołanie złożone przez spółkę akcyjną "O."- działającą przez pełnomocnika- jest niedopuszczalne. Reasumując: podatnik, który w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, postanowieniem Sądu, postawiony został w stan upadłości, z możliwością zawarcia układu oraz któremu wyznaczono nadzorcę sądowego (art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 28 litego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) uprawniony jest do występowania jako strona tego postępowania a w konsekwencji do podejmowania wszelkich czynności przewidzianych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Na marginesie już tylko Sąd zauważa, iż skierowanie zaskarżonego postanowienia do pełnomocnika ( doradca podatkowy G. W.) nie znajduje oparcia w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, nawet przy przyjętym przez organ podatkowy założeniu, iż spółka nie jest stroną postępowania. Mając na uwadze treść art. 133 cyt. ustawy nie można bowiem przyjąć, iż stroną prowadzonego przez organy postępowania był pełnomocnik spółki. Uznając, że zaskarżone postanowienie z dnia 24 grudnia 2004r. wydane zostało z takim naruszeniem prawa, które spełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ), Sąd orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości . O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy.