I SA/Bd 1053/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek postanowił: 1. ustanowić adwokata, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu [...] 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje na utrzymaniu matki, która opłaca rachunki związane z utrzymaniem domu. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2014r. wnioskodawca przedłożył zeznania podatkowe za lata 2011-2012 z których wynika, że za 2011r. uzyskał dochód w kwocie [...] zł, natomiast za 2012r. wykazał stratę w wysokości [...] zł. Z zeznań podatkowych matki wnioskodawcy wynika, że za lata 2011-2012 wykazała dochód w kwotach [...] zł oraz [...]zł. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności; posiada jeden rachunek bankowy na który matka wpłaca comiesięcznie kwotę [...] zł tytułem spłaty kredytów. Skarżący wskazał również, że jest właścicielem dwóch samochodów [...] o wartości [...]zł oraz [...] o wartości [...]zł, który jest przedmiotem licytacji komorniczej. Wnioskodawca wskazał, że matka otrzymuje świadczenie emerytalne które wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym jest wypłacane w kwocie [...]zł. Po opłaceniu kosztów związanych z comiesięcznym utrzymaniem pozostaje kwota [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że skarżący jest w niniejszej sprawie zwolniony z mocy ustawy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwana dalej p.p.s.a. Zgodnie z powołanym unormowaniem, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawa, w której strona skarżąca wniosła skargę, mieści się w wymienionej kategorii spraw, a zatem strona jest w tej sprawie zwolniona z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W związku z tym odmówiono przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy (art. 262 p.p.s.a.). Zgodnie z powyższym, żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W świetle powyższych ogólnych rozważań stwierdzić należało, że wnioskodawca spełnia przesłanki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje na utrzymaniu matki emerytki. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, a majątek ruchomy skarżącego jest przedmiotem licytacji komorniczej. Powyższe prowadzi do wniosku, że strona znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.