I SA/Bd 1056/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi G. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych 1) oddala skargę 2) zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz radcy prawnego H. Ż. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. (Organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]r., którym ustalono G. D. (Strona, Skarżący, Zobowiązany) wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ podał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W., który obejmował opłatę za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC za 2008r. w kwocie należności głównej [...]zł. W wyniku podjętych czynności egzekucyjnych powstały koszty egzekucyjne z tytułu: zajęcia wierzytelności w wysokości [...] zł, opłaty manipulacyjnej w kwocie [...] zł, oraz [...] zł za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego. W związku z wnioskiem wierzyciela organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. umorzył postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia [...]r. Skarżący złożył do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych. W związku z powyższym organ egzekucyjny pismem z dnia [...]r. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie uzasadnienia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując, że jest to konieczne do załatwienia wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. w piśmie z dnia [...]. wskazał, że koszty egzekucyjne winien ponieść zobowiązany z uwagi na to, iż nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i nie przedłożył dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia OC zgodnie z obowiązującymi przepisami. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...]. ustalił koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł wyjaśniając w uzasadnieniu, że zgodnie z prawem naliczone koszty egzekucyjne nie podlegają zwrotowi. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o zwrot nieprawnie pobranych kosztów egzekucyjnych. Argumentując niezasadność wydanego rozstrzygnięcia wskazał, że koszty egzekucyjne powstały bez jego winy, stąd organ egzekucyjny winien odzyskać je od wierzyciela, tj. Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. Wskazał ponadto, że jako bezdomny, biedny i chory nie może być pozbawiony tak małej kwoty, potrzebnej na zakup leków. Rozpatrując zażalenie w toku postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Skarbowej w B. podał, że koszty postępowania egzekucyjnego naliczone zostały zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.; dalej u.p.e.a.), a w sprawie nie wydano rozstrzygnięcia wyłączającego odpowiedzialność zobowiązanego za koszty egzekucyjne. Zatem nie ma podstaw do obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela a tym samym wnioskowanego zwrotu kosztów egzekucyjnych. Organ podkreślił, że ustawodawca w art. 64c § 3 u.p.e.a. w sposób wyraźny uzależnił zwrot kosztów egzekucyjnych od zaistnienia przesłanki związanej z niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. W ocenie Organu żadne z wydanych, w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, rozstrzygnięć nie stanowiło o naruszeniu prawa. Dodatkowo Organ wskazał, że w toku postępowania Skarżący składał środki odwoławcze poddając tym samym kontroli instancyjnej dokonane przez organ egzekucyjny czynności. Skorzystał m.in. z uprawnienia dającego możliwość obrony przed niezgodnym z prawem skierowaniem do jego majątku egzekucji administracyjnej poprzez wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podnosząc nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...]. Kwestionowane rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego z dnia [...]. uznające zgłoszony zarzut za nieuzasadniony oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. utrzymujące je w mocy zostały poddane kontroli sądowej, w wyniku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 19 lipca 2011r. I SA/Bd 969/10 skargę oddalił. Ponadto, jak zaznaczył Organ, kwestia nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym została w związku z wniesionymi zarzutami poddana kontroli wierzycielskiej, w wyniku której Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego postanowieniem z dnia [...]. uznał zarzut za nieuzasadniony a skutkiem wniesionego zażalenia Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego postanowieniem z dnia [...] r. utrzymała w mocy to postanowienie. Poza tym Strona pismem z dnia [...]. złożyła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu zawiadomieniem z dnia [...]. prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego, którą organ nadzoru postanowieniem z dnia [...]. oddalił. Kolejnymi, jak podał Organ, złożonymi środkami prawnymi były zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. umarzające postępowanie w sprawie zwolnienia z egzekucji świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz zażalenie na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z [...]r. umarzające postępowanie egzekucyjne. Powyższe postanowienia również zostały utrzymane w mocy w toku kontroli instancyjnej. Zaskarżając do Sądu postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r. Strona zarzuciła brak rozstrzygnięcia sprawy ja jej korzyść. Zdaniem Skarżącego kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł należy obciążyć wierzyciela, z uwagi na niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji w myśl art. 64c § 3 u.p.e.a. Skarżący wskazał, że jako człowiek żyjący w ubóstwie musi ponosić dodatkowe koszty, co jest niemoralne i przeczy zasadom Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez I instancję, a ponadto o nałożenie na wierzyciela, tj. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. obowiązku zapłaty kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł i zwrot tej kwoty Skarżącemu z uwagi na umorzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób, który nakazywałby wyeliminowanie go z obrotu prawnego. W sprawie poza sporem pozostaje wysokość kosztów egzekucyjnych, które organ egzekucyjny ustalił w kwocie [...] zł. Spór natomiast zasadza się na tym, kogo tak ustalone koszty egzekucyjne powinny obciążać, czy Skarżącego, czy też wierzyciela, którym jest Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W.. Zasadą wyrażoną w art. 64 c § 1 u.p.e.a. jest, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Jest to konsekwencja uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków, co powoduje konieczność podjęcia działań przez organ egzekucyjny. Zasada ta jednak doznaje ograniczeń, które wynikają wprost z przepisów cytowanej ustawy. Na gruncie niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma treść art. 64c § 3 u.p.e.a., stanowiącego, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Z powyższego przepisu wynika, że koszty egzekucyjne obciążają bądź wierzyciela, bądź organ egzekucyjny, w zależności od tego, który z tych podmiotów spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji. Sąd podziela zaprezentowanie w orzecznictwie stanowisko, że przez określenie "okaże się", użyte przez ustawodawcę w art. 64c § 3 u.p.e.a. należy rozumieć takie przypadki, w których niezgodność z prawem stwierdzona zostanie orzeczeniem właściwego organu. Będzie to stosowna decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądzają, że tytuł wykonawczy nie powinien był być wydany lub został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego (por. wyrok z 24 sierpnia 2006r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Sygn. akt III SA/Wa 1750/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lipca 2010r. Sygn. akt I SA/Gd 349/10 publ.: www.nsa.gov.pl). W ramach postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny nie bada więc prawidłowości wszczęcia i prowadzenia egzekucji. W tym zakresie rola organu egzekucyjnego ogranicza się do sprawdzenia, czy wydane zostało orzeczenie (decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy), z których wynika, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, co z kolei wyłącza odpowiedzialność zobowiązanego za koszty egzekucyjne. Nie ulega także wątpliwości, że przepis ów znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy należności z tytułu kosztów egzekucyjnych zostały już pobrane od zobowiązanego. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że egzekucja z majątku Skarżącego była prowadzona w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...]. wystawiony przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny na kwotę [...] zł. Natomiast łączna kwota kosztów egzekucyjnych, w wysokości [...] zł, została wyegzekwowana od Zobowiązanego w całości w dwóch wpłatach w dniu [...]r. oraz [...]r. Wskazać również należy, że Skarżący korzystał z przysługujących mu uprawnień do obrony przed kierowaną wobec jego majątku egzekucją administracyjną. Przede wszystkim złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc nieistnienie obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym. Zostały one poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 19 lipca 2011r. Sygn. akt I SA/Bd 969/10 oddalił skargę Zobowiązanego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r. uznające wniesione zarzuty za niezasadne. Ponadto zobowiązany złożył również skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu zawiadomieniem z dnia [...]. prawa majątkowego stanowiącego świadczenie zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, którą organ nadzoru oddalił postanowieniem z dnia [...]r. Dodatkowo Zobowiązany złożył zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] umarzające postępowanie w sprawie zwolnienie z egzekucji świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [..]. umarzające postępowanie egzekucyjne. Organ nadzoru postanowieniami z dnia [...]. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcia w mocy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sadu, w przedmiotowej sprawie nie ziścił się warunek zawarty w art. 64c § 3, zgodnie z którym organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu (a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela) należności z tytułu kosztów egzekucyjnych wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie po bezspornym stwierdzeniu niezgodności prowadzonej egzekucji z obowiązującym prawem w tym zakresie, co w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło. Przeciwnie, zdaniem Sądu, zasadność prowadzonej egzekucji została stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu. Natomiast kwestia wniesienia przez wierzyciela o umorzenie prowadzonej egzekucji z majątku zobowiązanego w żadnym razie nie przesądza, ani nie obliguje organu egzekucyjnego do zastosowania w sprawie art. 64c § 3 u.p.e.a. i zwrotu zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych, czy też obciążenia nimi wierzyciela. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270) skargę oddalił. O kosztach orzeczono na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) w zw. z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).