I SA/Bd 1108/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi P.H. – U. "O." Sp. z o.o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę I SA/Bd 1108/11 UZASADNIENIE 1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2011r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2011r. odmawiającą spółce O. umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za okres od października 2008r. do maja 2010r. w wysokości [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Spółka powołując się specyficzną działalnością firmy (osiąga przychody z najmu majątku) oraz trudną sytuację finansową wniosła o umorzenie powyższej zaległości podatkowej. 2. Decyzją z dnia [...] 2011r. Prezydenta Miasta B. odmówił stronie umorzenia zaległości wraz z odsetkami we wnioskowanym zakresie wskazując, że argumenty podniesione przez podatnika nie stanowią dostatecznych przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskowanej ulgi. 3. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła zarzut naruszenia art. 67a ordynacji podatkowej oraz zakwestionowała sposób wyliczenia kosztów egzekucji i odsetek za zwłokę. 4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w szczególności wskazał na art. 67b Ordynacji podatkowej oraz Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis i uznał, że brak jest wystarczających przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi. Umorzenie zaległości podatkowej jest sytuacją wyjątkową, odstępstwem od wywiązania się przez podatnika z obowiązku zapłaty podatku, a zatem zasadna jest ocena, że za zastosowaniem ulgi powinny w zasadzie przemawiać nadzwyczajne, losowe i niezależne od podatnika okoliczności, na skutek których nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej. Przeprowadzając analizę bilansu oraz rachunku zysków i strat za lata poprzednie organ odwoławczy, w ślad za organem pierwszej instancji wywiódł, że spółka w kolejnych latach ograniczała swoje aktywa trwałe przez co zwiększyła się wartość w pozycji należności krótkoterminowe które wchodzą w skład aktywów obrotowych. W 2009 roku podatnik nie jest już finansowany kredytem. Mając na względzie wynik finansowy za lata 2007, 2008, 2009 i 2010 rok, zysk kształtował się następująco [...] zł. Wynika z tego, że tylko w roku 2008 nastąpił spadek zysku netto, natomiast w kolejnych latach występuje trend rosnący. Zdaniem organu istnieje szansa na wypracowanie coraz to większych zysków w kolejnych latach. Z analizy bilansu spółki jednoznacznie wynika, że udzielenie ulgi nie jest konieczne dla funkcjonowania spółki. Spółka osiągała zysk w każdym sprawdzanym roku. Na podstawie rachunku zysków i strat sporządzonego za okres 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. ustalono, że osiągnięte przez spółkę przychody netto są na zbliżonym poziomie w stosunku do 2009 r., wartość kosztów działalności operacyjnej zmniejszyła się o [...] zł. natomiast zysk z działalności operacyjnej w stosunku do 2009 r. wzrósł o [...] zł. czyli blisko czterokrotnie. Powyższe świadczy o poprawie sytuacji finansowej. Z analizy porównawczej bilansu na dzień 31 grudnia2010 r. z bilansem na dzień 31 grudnia2009 r., wynika z kolei, iż wartość aktywów obrotowych zwiększyła się z kwoty [...] zł. do kwoty [...] zł, a ok. 97% aktywów obrotowych stanowią należności krótkoterminowe. Kapitał własny zwiększył się o [...] zł. tj. z wartości [...] zł. do wartości [...] zł. Nastąpił wzrost kapitału własnego o [...] zł. Wartość zobowiązań krótkoterminowych zmniejszyła się o [...] zł. W rachunkach zysków i strat przedsiębiorstwa w żadnym z analizowanych okresów w pozycji "nadzwyczajne" nie wpisano zarówno przychodów jak i kosztów nadzwyczajnych. Nadto sprawdzono płynność finansową jak również rotację należności czyli wskaźnik charakteryzujący sprawność rozrachunku z kontrahentami. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że zaległość podatkowa, której dotyczy żądanie strony nie jest wynikiem nieprzewidzianych zdarzeń, które byłyby niezależne od jej działania, gdyż spowodowana była zawarciem umowy z nierzetelnym kontrahentem. W tej sytuacji, a także ze względu na fakt, że zaległości podatkowe dotyczą podatku od nieruchomości, organ podatkowy stwierdził, że nie występuje ważny interes podatnika. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie wystąpiła również druga przesłanka warunkująca przyznanie ulgi podatkowej tj. "interes publiczny". Zdaniem organu Nie wpłacając w terminie i w prawidłowej wysokości zobowiązań podatkowych, skarżący działał niezgodnie z interesem publicznym, rozumianym jako dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, godząc w konsekwencji w konstytucyjne zasady rozumienia Rzeczypospolitej Polskiej, jako dobra wspólnego obywateli (art. 1 Konstytucji RP), równości wobec prawa (art.32). 5. W skardze skierowanej do Sądu skarżąca podniosła, że w 2007r. złożyła wniosek o umorzenie odsetek i upomnień oraz małych kwot upominawczych, ponieważ od 2001 r. w związku z dużymi problemami ekonomicznymi firma płaciła i płaci podatki na rzecz miasta, ale niestety nie zawsze w terminie. Krótkie poślizgi wynosiły od tygodnia do dwóch. W danym czasookresie straty firmy wynosiły w skali jednego roku nawet ponad 100 tyś. zł. Powyższy wniosek o umorzenie został przez organ zagubiony. Wobec powyższego spółka zwróciła się do Sądu o definitywne rozstrzygnięcie czy w tej sytuacji, kiedy żąda się zapłaty ze względu na popełnione błędy przez Urząd Miasta tylko i wyłącznie kosztów związanych z odsetkami, kosztami upomnień i egzekucji należy mówić o jakiejkolwiek pomocy społecznej, czy uzyskaniu ewentualnej ulgi. W ocenie spółki powyższe kwoty są niedozwoloną dodatkową formą zarabiania pieniędzy na rzecz Urzędu Miasta. Reasumując strona wniosła o uchylenie powyższych decyzji i umorzenie tych zaległości. 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7.1. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz.1270) - dalej zwana p.p.s.a. - wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W tak określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 7.2. Niniejsza sprawa dotyczy odmowy umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami z tytułu podatku od nieruchomości. Art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwana dalej Op. - stanowi, iż organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Jednocześnie art. 67b § 1 pkt 2 Op. stanowi, iż organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych określonych w art. 67a, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Właśnie o taką pomoc wniosła skarżąca spółka. W tym miejscu godzi się podnieść, iż organ podatkowy rozpoznając wniosek o udzielenie pomocy de minimis winien w pierwszej kolejności badać czy występują przesłanki wskazane w powyższym art. 67a § 1 Op., a zatem czy występuje ważny interes podatnika lub interes publiczny. Dopiero wystąpienie jednej z tych przesłanek lub obydwu jednocześnie pozwala organowi podatkowemu na badanie dopuszczalności udzielenia pomocy publicznej na gruncie art. 67b § 1 pkt 2 Op. Powołany wyżej przepis art. 67a § 1 Op. upoważnia organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organy te mogą, ale nie muszą umorzyć zaległości podatkowej nawet jeżeli wystąpią obie lub jedna z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Uznanie administracyjne nie oznacza wprawdzie zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Kontrola Sądu sprowadza się w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001r., sygn. akt l SA./Ka 498/00). Jeżeli więc organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego, i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości podatkowe, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę legalności, czyli zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem. Zauważyć przy tym należy, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną skoro zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 1991r., sygn. akt SA/Gd 295/91). Z tego względu ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeciwnie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika i że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2004r., sygn. akt l SA/Wr 735/02, LEX nr 129659). Natomiast pojęcie "interesu publicznego", o jakim mowa w art. 67a § 1 Op., powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Istotne jest przy tym, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 Op. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1999 r. sygn. akt III SA 7580/98). W ocenie Sądu, organ prawidłowo, w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalił, że wskazane wyżej przesłanki nie występują. Organ prawidłowo ocenił sytuację materialną podatnika a uznając, że nie jest trudna sformułował wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów o jakiej mowa w art. 191 Op. Tym samym Dyrektor podejmując zaskarżoną decyzję, nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu przez organ odwoławczy wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W utrwalonej linii orzeczniczej NSA podkreśla się, iż WSA nie jest organem III instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy zaległość podatkowa ma być umorzona. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Analizując, czy zachodzi w sprawie ważny interes podatnika lub interes publiczny, organy podatkowe prawidłowo uznały, że okoliczności wskazane przez stronę skarżącą we wniosku i w odwołaniu, są niewystarczające do przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej, albowiem nie są okolicznościami wyróżniającymi sytuację skarżącej od sytuacji innych podatników. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 210 § 4 Op. Organ bardzo szczegółowo dokonał analizy finansowej i ekonomicznej wnioskodawcy wskazując, że spółka w kolejnych latach ograniczała swoje aktywa trwałe, przez co zwiększyła się wartość w pozycji należności krótkoterminowe które wchodzą w skład aktywów obrotowych. Za lata 2007, 2008, 2009 i 2010 rok, spółka osiągnęła zysk, który odpowiednio wyniósł: [...] zł. Z powyższego organ prawidłowo wywiódł, że udzielenie ulgi nie jest konieczne dla funkcjonowania spółki. Spółka osiągała zysk w każdym sprawdzanym roku. Na podstawie rachunku zysków i strat sporządzonego za okres l stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. ustalono, że osiągnięte przez spółkę przychody netto są na zbliżonym poziomie w stosunku do 2009 r., wartość kosztów działalności operacyjnej zmniejszyła się o [...]zł. natomiast zysk z działalności operacyjnej w stosunku do 2009 r. wzrósł o 20.669,60 zł. czyli blisko czterokrotnie. Kapitał własny zwiększył się o [...] zł. tj. z wartości [...], zł. do wartości [...] zł. Nastąpił wzrost kapitału własnego o [...]zł. Wartość zobowiązań krótkoterminowych zmniejszyła się o [...] zł. Reasumując skoro kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wg. bilansu za ostatni rok [...] zł, a ostatni rok obrotowy skarżąca zamknęła zyskiem w wysokości [...] zł to organy zasadnie uznały, że zapłata zaległego podatku w kwocie [...] wraz z odsetkami w kwocie [...] zł mieści się w granicach finansowych spółki. Ponadto odnosząc się do podnoszonej przez stronę w skardze okoliczności dotyczącej zagubienia w 2007r. przez organ I instancji wniosku o umorzenie zaległości podatkowych podkreślić należy, że podnoszony zarzut nie mieści się w granicach niniejszej sprawy. W takim przypadku strona może skorzystać z instytucji ponaglenia, o której mowa w art. 141 Op. Jest to prawny instrument umożliwiający stronie wymuszenie na organie podatkowym załatwienie sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.