I SA/Bd 111/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska, Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz (spr.), asesor WSA Urszula Wiśniewska, Protokolant: Asystent sędziego Damian Bronowicki, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi K. L. – H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2004r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. I SA/Bd 111/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2004r. Nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. - na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej - umorzył postępowanie wszczęte z wniosku z dnia 28 lipca 2004r. (data wpływu - 29 lipca 2004r.) złożonego przez K. L. w sprawie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: luty - wrzesień i grudzień 2000 r., luty, sierpień - grudzień 2001 r., styczeń - kwiecień, czerwiec, sierpień - listopad 2002 r. oraz styczeń i lipiec 2003 r. Organ wskazał, iż żądanie z dnia 28 lipca 2004r. w zakresie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług pokrywał się z żądaniem zawartym we wcześniejszym wniosku z dnia 14 lipca 2004 r. (data wpływu - 16 lipca 2004r.). Sprawa z wniosku z dnia 14 lipca 2004r. o umorzenie zaległości podatkowych została zakończona wydaniem przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. decyzji z dnia [...] 2004 r. Nr [...], którą odmówiono umorzenia wyżej wymienionych zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę. Ta ostatnia decyzja została uchylona przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] 2004r. i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. W związku z tym w tej samej sprawie na skutek wniosku z dnia 28 lipca 2004r. zostało wszczęte drugie postępowanie podatkowe, które na podstawie art. 208 § 1 Ordynacja podatkowa podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Od decyzji organu I instancji z dnia 29 października 2004r. strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powołała się na zasadę "lex retro non agit". Ponadto stwierdziła, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] 2004 r. odmawiająca umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług, która została wydana na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku z dnia 14 lipca 2004 r. "ma wrogi charakter". Decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazał, iż wniosek o umorzenie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług po raz pierwszy strona złożyła w dniu 14 lipca 2004 r., a po raz drugi żądanie takie wniosła w dniu 29 lipca 2004 r. Po doprecyzowaniu jego treści co do okresu objętego wnioskiem okazało się, że strona żąda umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okresy objęte postępowaniem prowadzonym na wniosek z dnia 14 lipca 2004 r. i dodatkowo za miesiąc maj 2002 r. Ponieważ jednak organ pierwszej instancji, ustalając stan zaległości ciążących w podatku od towarów i usług nie stwierdził istnienia zaległości za maj 2002 r., stąd zdaniem organu odwoławczego przyjąć należy, że w istocie oba podania o umorzenie zaległości podatkowych dotyczą tego samego okresu rozliczeniowego. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że wnioski z dnia 14 lipca 2004r. i z dnia 28 lipca 2004 r. (doprecyzowany w dniu l września 2004 r.) dotyczą tego samego przedmiotu sprawy. Podkreślił, iż postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 14 lipca 2004 r. było ponownie prowadzone przez organ podatkowy pierwszej instancji w związku z decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2004 r. uchylającą w całości decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] 2004 r. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. W tymże ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji uwzględnił wszystkie okoliczności, które skarżąca wskazała jako nowe dowody w sprawie, tj. pismo procesowe z dnia 23 lipca 2004 r. skierowane do Sądu Rejonowego w T. wraz z licznymi załącznikami, pismo z dnia 23 lipca 2004 r. do Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego z załącznikami oraz oświadczenie z dnia 23 lipca 2004 r. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] 2004 r. odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: luty-wrzesień i grudzień 2000 r., luty, sierpień-grudzień 2001 r., styczeń- kwiecień, czerwiec, sierpień-listopad 2002 r. oraz styczeń i lipiec 2003 r. Zdaniem organu potwierdzeniem uwzględnienia dowodów załączonych do podania z dnia 28 lipca 2004 r. w postępowaniu prowadzonym na wiosek z dnia 14 lipca 2004 r. jest treść uzasadnienia na str. 5 i 6 decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] 2004 r. W tej sytuacji za oczywiste organ uznał, że rozpatrzenie wniosku z dnia 28 lipca 2004 r. dotyczącego okresu, który został objęty wcześniejszym rozstrzygnięciem i z uwzględnieniem tych samych przesłanek, oznaczałoby prowadzenie dwóch postępowań w tej samej sprawie, co spowodowałoby wydanie dwóch merytorycznie tożsamych decyzji, konsekwencją czego byłoby stwierdzenie nieważności jednej z nich. Zdaniem organu w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 28 lipca 2004 r., jako złożonym później, należało uznać za bezprzedmiotowe, w związku z tym na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej podlegało umorzeniu. Nadto w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji, nie doszło do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. Na powyższą decyzję organu odwoławczego strona złożyła skargę do Sądu wnosząc o jej uchylenie i umorzenie zaległości w całości. Uważa, że organy podatkowe nie dochowały należytej staranności w ocenie przedstawionego materiału dowodowego, jak również w zaistniałych okolicznościach. Zaznaczyła, że odmowa udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych będzie skutkowała unicestwieniem jej jako przedsiębiorcy, a przecież nie leży w interesie Państwa likwidacja przedsiębiorców i tworzonych przez nich miejsc pracy. Ponadto Państwo troszczy się o polskie rodziny, do której należy również jej rodzina. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W związku z otrzymaniem odpowiedzi na skargę organu, strona złożyła pismo procesowe z dnia 21 marca 2005r. twierdząc, iż stanowisko organu jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, o których mowa w art. 5 kodeksu cywilnego. Powołała się również na upływ 5-letniego okresu przedawnienia oraz na brak odpowiedzi na prośbę o udzielenie informacji w zakresie zaksięgowania dokonanych wpłat w ciągu 3 lat. Uważa, że doszło do nadużyć ze strony funkcjonariuszy Urzędu Skarbowego. Do powyższych zarzutów organ podatkowy ustosunkował się w piśmie z dnia 21 kwietnia 2005r. Zdaniem organu zaskarżona decyzja oraz odpowiedź na skargę nie naruszają zasad współżycia społecznego. Podatki bowiem należą do należności publicznoprawnych, stąd sprawa umorzenia zaległości podatkowych jest kwestią sfery prawa administracyjnego, a nie prawa cywilnego. Organ zaznaczył, iż ocena, czy nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego dokonywana jest w ramach postępowania merytorycznego, a takie nie było prowadzone w wyniku złożenia wniosku z dnia 28 lipca 2004r. Wprawdzie dla oceny rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, czy organ podatkowy udzielił informacji w zakresie zaksięgowania wpłat, jednakże dodał, że stosowną odpowiedź skarżąca otrzymała. Organ zaprzeczył, jakoby wskazany przez stronę poborca skarbowy został zwolniony dyscyplinarnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez stronę. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego, w związku z tym nie może pozostać w obrocie prawnym. Na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zgodzić się należy z organem podatkowym, iż w przypadku, gdy strona składa wniosek o umorzenie zaległości podatkowych i wniosek ten, co do zakresu żądania oraz wskazania okoliczności faktycznych pokrywa się z wnioskiem uprzednio złożonym, wówczas zachodzą podstawy do umorzenia postępowania - wszczętego - na skutek dalszego wniosku z powodu bezprzedmiotowości postępowania. Jednakże w rozpatrywanej sprawie wniosek z dnia 28 lipca 2004r. (data wpływu - 29 lipca 2004r.) wykraczał poza żądanie zawarte we wniosku z dnia 14 lipca 2004r. Strona bowiem we wniosku z dnia 28 lipca 2004r. poza żądaniem o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące wskazane w pierwszym podaniu (z dnia 14 lipca 2004r.) zwróciła się również o umorzenie zaległości podatkowej w tym podatku za miesiąc maj 2002r. Tym samym zakres żądania w tej części nie pokrywał się z wnioskiem wcześniejszym. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przyczyną uzasadniającą potraktowanie przedmiotów dwóch postępowań jako tożsamych, było ustalenie przez organ pierwszej instancji, że zaległość podatkowa za miesiąc maj 2002r. nie występuje. W tym miejscu zauważyć należy, że w sytuacji, gdy strona występuje z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej, która nie istnieje, to niewątpliwie postępowanie jest bezprzedmiotowe, jednakże nie uprawnia to organu do odstąpienia od wydania rozstrzygnięcia. Organ wówczas jest obowiązany umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. W zaskarżonej sprawie decyzja organu pierwszej instancji w sentencji wymienia wszystkie okresy rozliczeniowe w podatku od towarów i usług, w zakresie których umorzono postępowanie. Nie odnosi się jednak do żądania umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2002r. W aktach administracyjnych brak dowodu, aby wniosek w tej części został wycofany przez stronę lub załatwiony przez organ odrębną decyzją. W związku z tym należy stwierdzić, że organ nie wydał rozstrzygnięcia w zakresie całości żądania skarżącej. Przed ponownie wydaną decyzją organ podatkowy oceni, czy okoliczności, na które powołała się strona na etapie postępowania sądowoadministracyjnego są nowe w stosunku do okoliczności i dowodów w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku z dnia 14 lipca 2002r., a tym samym czy uzasadniają rozpatrzenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe, za które zaległości podatkowe istnieją. Uchylenie decyzji nastąpiło zatem z innych przyczyn, niż wskazane przez stronę w skardze. Zauważyć należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, iż Sąd nie jest związany granicami skargi. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd jest uprawniony dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Niemniej jednak Sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna była być przedmiotem postępowania przed organami administracji i wydawanych w nim aktów (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., sygn. akt I S.A. 863/00). Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.